Quy tắc lựa chọn từ ngữ: Từ ngữ trong văn bản nghệ thuật mang tính chính xác và tinh tế, không thể thay thế tùy tiện vì sẽ làm mất đi sắc thái biểu cảm độc đáo của tác giả.
Ví dụ tiêu biểu: Từ "nhô" (trong Mặt trời mới nhô cao) mang nghĩa là mọc lên, nhô lên từ phía đường chân trời nhưng chứa hoạt động chủ động, bất ngờ và ngộ nghĩnh dưới góc nhìn trẻ thơ. Không thể thay bằng từ "lên" vì từ "lên" chỉ hướng chuyển động thuần túy, làm mất đi sự tinh tế và sinh động của câu thơ.
Hiện tượng đảo trật tự từ tạo từ đồng nghĩa: Một số từ ghép trong tiếng Việt có thể đảo trật tự các thành tố mà vẫn giữ nguyên hoặc tạo ra một từ mới có ý nghĩa tương đồng.
Ví dụ tiêu biểu: Trụi trần $\rightarrow$ trần trụi; bế bồng $\rightarrow$ bồng bế; khao khát $\rightarrow$ khát khao; yêu thương $\rightarrow$ thương yêu.

2. Biện pháp tu từ

Biện pháp Nhân hóa: Gán đặc điểm, hành động, tính cách của con người cho vật nhằm tăng tính sinh động, gần gũi.
Ví dụ tiêu biểu: Dòng thơ "Những làn gió thơ ngây" sử dụng tính từ "thơ ngây" (vốn chỉ đặc điểm tâm hồn của trẻ con) để miêu tả làn gió, giúp thiên nhiên trở nên đáng yêu, hòa hợp với thế giới trẻ thơ.
Biện pháp Điệp ngữ: Biện pháp lặp lại từ ngữ hoặc một cụm từ nhằm nhấn mạnh ý nghĩa, tạo nhịp điệu và tăng tính biểu cảm cho lời văn, lời thơ.
Ví dụ tiêu biểu: Việc lặp lại từ "Từ" (trong các dòng thơ Từ cái bống cái bang / Từ cái hoa rất thơm / Từ cánh cò rất trắng...) nhấn mạnh nguồn gốc sâu xa, đong đầy của những lời ru mà mẹ dành cho con.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Tính độc bản của từ ngữ văn chương: Nghĩa của từ ngữ trong thơ ca không chỉ dừng ở nghĩa từ điển mà phụ thuộc chặt chẽ vào ngữ cảnh, việc thay đổi một từ có thể làm thay đổi toàn bộ giá trị thẩm mỹ của câu thơ.
Sự linh hoạt của cấu trúc từ ghép: Hiện tượng đảo trật tự thành tố tạo từ đồng nghĩa (như trụi trần - trần trụi) cho thấy sự phong phú, uyển chuyển trong phương thức cấu tạo từ của tiếng Việt.
Thế giới quan hóa qua nhân hóa: Biện pháp nhân hóa tạo nên một thế giới tự nhiên mang tâm hồn trẻ thơ, biến những hiện tượng vô tri (như làn gió) thành người bạn đồng hành của con người.
Nhạc điệu và điểm nhấn từ điệp ngữ: Điệp từ ngữ không chỉ có tác dụng tạo liên kết ngữ pháp mà còn kiến tạo nhạc điệu trầm bổng, mô phỏng nhịp nôi đưa hoặc lời kể chuyện tuần tự, sâu lắng.
Mối quan hệ giữa tiếng Việt và văn bản: Các kiến thức tiếng Việt (từ vựng, tu từ) là công cụ nền tảng để học sinh bóc tách, giải mã và cảm nhận sâu sắc hơn giá trị nội dung của tác phẩm văn học.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

Slide 1: Tiêu đề
- Tiêu đề chính: THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
- Nội dung: Nghĩa của từ ngữ & Các biện pháp tu từ | Ngữ văn 6 Kết nối tri thức.
Slide 2: Độ tinh tế của từ ngữ trong ngữ cảnh
- Tiêu đề: NGHĨA CỦA TỪ NGỮ TRONG THƠ
- Nội dung: Phân tích từ "nhô" và lý do không thể thay thế bằng từ "lên"; Bài học về tính chính xác khi dùng từ ngữ văn chương.
Slide 3: Hiện tượng đảo từ ghép
- Tiêu đề: ĐẢO TRẬT TỰ THÀNH TỐ TRONG TỪ
- Nội dung: Quy tắc đảo vị trí các tiếng tạo từ đồng nghĩa; Mô hình mẫu: Trụi trần - Trần trụi, Bế bồng - Bồng bế.
Slide 4: Biện pháp tu từ nhân hóa
- Tiêu đề: BIỆN PHÁP TU TỪ NHÂN HÓA
- Nội dung: Khái niệm gán tính cách người cho vật; Phân tích nét đáng yêu của hình ảnh "Những làn gió thơ ngây".
Slide 5: Biện pháp tu từ điệp ngữ
- Tiêu đề: BIỆN PHÁP TU TỪ ĐIỆP NGỮ
- Nội dung: Khái niệm lặp lại từ ngữ; Phân tích tác dụng tạo nhịp điệu lời ru của điệp từ "Từ".
Slide 6: Tổng kết thực hành
- Tiêu đề: TỔNG KẾT ỨNG DỤNG
- Nội dung: Vai trò của tiếng Việt trong việc đọc hiểu văn bản; Định hướng luyện tập ghi nhớ quy tắc cốt lõi.