Giáo án NLS Công nghệ 12 LNTS kết nối Bài 11: Quản lí môi trường nuôi thuỷ sản

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV giải thích cho HS hiểu khái niệm “Quản lí môi trường nuôi thủy sản”: Quản lí các yếu tố ảnh hưởng đến môi trường ao nuôi.

- GV đưa ra một số ví dụ cho HS về thiệt hại trong sản xuất thủy sản khi môi trường nuôi bị thay đổi, biến động đột ngột so với điều kiện bình thường: Nhiệt độ nước tăng là một trong những yếu tố thuận lợi gây hiện tượng “thủy triều đỏ”, sản sinh ra độc tố, làm giảm nồng độ oxy trong nước, khiến các loài sinh vật biển, các loài cá,... chết hàng loạt

- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm đôi, trả lời câu hỏi: Lợi ích khi môi trường nuôi thủy sản được quản lí tốt là gì?

- GV hướng dẫn HS nghiên cứu Hình 11.2.

- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm đôi, cho biết: Nêu các vai trò chính của việc quản lí môi trường nuôi thủy sản.

- GV giao nhiệm vụ tích hợp công cụ số chuyên ngành: Để hệ thống hóa và quản lý hiệu quả các biện pháp này, các nhóm hãy đánh giá nhu cầu và lựa chọn ứng dụng một giải pháp công nghệ khả thi (Sử dụng phần mềm quản lý trang trại thủy sản FarmGo hoặc cẩm nang số trực quan e-Shop) để mô hình hóa sơ đồ quy trình quản lý nước ao nuôi trước, trong và sau vụ nuôi.

- GV yêu cầu HS tổ chức sắp xếp dữ liệu số học tập thu thập được vào Google Drive một cách ngăn nắp.

Bước 2: HS tiếp nhận nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS khai thác thông tin trong SGK để trả lời câu hỏi câu hỏi của GV.

- HS trong nhóm thảo luận, tự đề xuất sử dụng công cụ bảng tính trực tuyến Google Sheets để đồng phối hợp phân công nhiệm vụ nhóm từ xa.

- HS tiến hành phân loại thông tin kỹ thuật, thao tác thiết lập cấu trúc cây thư mục lưu trữ số có phân cấp logic (Ví dụ tạo thư mục cha: Quan_li_moi_truong_thuy_san, thư mục con: Bien_phap_truoc_vu_nuoi, Bien_phap_trong_vu_nuoi) trên Google Drive.

- Các nhóm chạy phần mềm ứng dụng chuyên ngành thủy sản đã chọn để cấu trúc hóa sơ đồ quy trình xử lý ao nuôi.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện các nhóm trình bày kết quả làm việc:

* Trả lời câu hỏi của GV:

+ Quản lí môi trường nuôi thủy sản là yếu tố quyết định đến năng suất và chất lượng thủy sản.

+ Vai trò của quản lí môi trường nuôi thủy sản (DKSP).

- Các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung đáp án (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, kết luận về vai trò của quản lí môi trường nuôi thủy sản.

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới. 

I. Vai trò của việc quản lí môi trường nuôi thủy sản

- Mục đích của quản lí môi trường nuôi thủy sản: duy trì sự ổn định của môi trường nuôi thủy sản.

- Vai trò của quản lí môi trường nuôi thủy sản:

+ Duy trì điều kiện sống ổn định, phù hợp cho động vật thủy sản sinh trưởng, phát triển.

+ Giảm chi phí xử lí ô nhiễm môi trường trong nuôi thủy sản.

+ Ngăn ngừa sự phát sinh ô nhiễm môi trường trên diện rộng.

+ Hạn chế các tác động xấu đến sức khỏe con người.

5.4.NC1b: Học sinh đánh giá đúng bối cảnh nhu cầu học tập và lựa chọn sử dụng thành công công cụ số chuyên ngành (phần mềm FarmGo/e-Shop thủy sản) làm giải pháp công nghệ khả thi để giải quyết nhiệm vụ bài học.

2.4.NC1a: Học sinh thảo luận, tự đề xuất sử dụng công cụ trực tuyến đồng bộ (Google Sheets/Docs) phục vụ đắc lực cho quá trình hợp tác nhóm thiết lập tài nguyên bài học.

1.3.NC1b: Học sinh triển khai xuất sắc việc tổ chức, phân loại và sắp xếp các tệp dữ liệu số lâm nghiệp - thủy sản một cách khoa học vào cấu trúc hệ thống thư mục phân cấp rõ ràng trên môi trường đám mây.

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chia lớp thành bốn nhóm, cho HS nghiên cứu mục II.2 trong SGK, hoàn thành nhiệm vụ sau:

+ Vòng chuyên gia: Mỗi nhóm thực hiện các nhiệm vụ sau:

• Nhóm 1: Tìm hiểu biện pháp quản lí các yếu tố thủy lí.
• Nhóm 2: Tìm hiểu biện pháp quản lí các yếu tố thủy hóa.
• Nhóm 3: Tìm hiểu biện pháp quản lí các yếu tố thủy sinh.
• Nhóm 4: Tìm hiểu biện pháp quản lí chất thải nuôi thủy sản.

- GV yêu cầu các nhóm làm việc trong vòng 5 phút, sau khi tìm hiểu, thống nhất ý kiến, mỗi thành viên phải trình bày trước nhóm mình một lượt, như là chuyên gia.

+ Vòng 2: Nhóm mảnh ghép.

• Thành lập nhóm mảnh ghép: mỗi nhóm được thành lập từ ít nhất một thành viên của nhóm chuyên gia.
• Mỗi thành viên có nhiệm vụ trình bày lại cho cả nhóm kết quả tìm hiểu ở nhóm chuyên gia.
• Nhóm mảnh ghép thảo luận và trả lời các câu hỏi về biện pháp quản lí nguồn nước trong quá trình nuôi.

- GV đặt thêm tình huống bổ sung yếu tố số kĩ thuật cao: Trong mô hình ao nuôi thâm canh, nếu bộ cảm biến (sensor) đo Oxy điện tử báo lỗi xung đột tín hiệu phần mềm điều khiển từ xa, làm quạt nước tự động ngừng chạy. Hãy thảo luận để tìm giải pháp xử lí sự cố số này.

Bước 2: HS tiếp nhận nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS nghiên cứu, thảo luận mục II.2 theo vòng chuyên gia và nhóm mảnh ghép trên phương tiện tương tác trực tuyến.

- Đối với sự cố số, nhóm học sinh vận dụng kiến thức công nghệ để chẩn đoán lỗi phần mềm, đưa ra giải pháp cấu hình hoặc thiết lập lại lệnh xử lý cơ học thủ công nhằm vận hành quạt nước sục khí kịp thời. 

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo luận (DKSP).

- Các nhóm HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, kết luận về quản lí nguồn nước trong quá trình nuôi.

- GV chuyển sang nội dung mới. 

II. Các biện pháp quản lí môi trường nuôi thủy sản

2. Quản lí nguồn nước trong quá trình nuôi

a) Quản lí các yếu tố thủy lí

- Thường xuyên kiểm tra các yếu tố thủy lí như nhiệt độ, độ trong của nước,….

- Xử lí kịp thời các tình huống bất thường như nắng nóng, mưa nhiều, nhiệt độ tăng cao có thể sử dụng mái che hoặc bổ sung nước; nhiệt độ giảm có thể sử dụng hệ thống nâng nhiệt, chiếu đèn hoặc sục khí,…

b) Quản lí các yếu tố thủy hóa

- Định kì đo độ mặn, pH, hàm lượng oxygen hòa tan và hàm lượng NH3 trong môi trường nuôi thủy sản.

- Việc kiểm tra phải được tiến hành thường xuyên và khi phát hiện những bất thường ở đối tượng nuôi như cá bơi nổi nhiều trên mặt nước, cá chết hàng loạt,…

c) Quản lí các yếu tố thủy sinh

- Định kì kiểm tra sự có mặt của tảo trong nước nuôi thủy sản hoặc kiểm tra khi thấy có sự thay đổi bất thường của màu nước.

- Quản lí các yếu tố thủy sinh khác như rong, rêu, vi sinh vật, cây trồng ven bờ,… một cách phù hợp.

d) Quản lí chất thải nuôi thủy sản

- Tránh ô nhiễm môi trường nuôi thủy sản: Xử lí kịp thời lượng thức ăn dư thừa và chất thải của thủy sản, nhất là trong điều kiện nuôi công nghiệp.

- Bổ sung các chế phẩm vi sinh, enzyme để hỗ trợ quá trình chuyển hóa.

- Sử dụng biện pháp thu gom cơ học theo chu kì.

2.4.NC1a: HS cùng thảo luận và tự chủ động đề xuất sử dụng nhiều công cụ kĩ thuật số trực tuyến khác nhau (Google Docs, bảng tính đám mây) phục vụ cho quá trình hợp tác nhóm mảnh ghép đồng bộ, khoa học.

5.1.NC1b: HS biết cách phân biệt các vấn đề lỗi kĩ thuật phát sinh khi vận hành thiết bị công nghệ và lựa chọn được giải pháp kĩ thuật số thông thường (cài đặt/cấu hình lại lệnh) để giải quyết sự cố thành công.

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS kiểm tra dụng cụ, nguyên liệu cần thiết; nghiên cứu mục III trong SGK.

- GV hướng dẫn và thao tác mẫu từng bước trong quy trình thực hành.

Xác định độ mặn, pH và hàm lượng oxygen hòa tan của nước.

- GV hướng dẫn HS các bước tiến hành:

Bước 1: Khởi động thiết bị đo.

Bước 2: Đo các chỉ tiêu.

Bước 3: Đọc kết quả.

- GV yêu cầu HS thực hành theo nhóm (4 – 5 HS) theo đúng các bước và yêu cầu chính xác kết quả đo.

Xác định sinh vật phù du trong nước.

- GV hướng dẫn HS các bước tiến hành:

Bước 1: Chuẩn bị tiêu bản.

Bước 2: Quan sát tiêu bản trên kính hiển vi.

Bước 3: Ghi nhận kết quả.

- GV hướng dẫn tích hợp công cụ AI tạo sinh chuyên sâu giải quyết bài toán vận dụng nâng cao: Để giải quyết triệt để vấn đề ô nhiễm amoniac và tụt dốc pH sau mưa lớn đối với hệ thống nuôi thủy sản tuần hoàn (RAS) tại địa phương, học sinh hãy sử dụng các mô hình AI tạo sinh (ChatGPT/Gemini) đóng vai trò Chuyên gia Công nghệ Thủy sản 4.0 để thiết lập giải pháp tùy chỉnh.

- GV nhắc HS phải tự điều chỉnh hệ thống AI bằng kỹ thuật prompt kỹ sư (thiết kế cấu trúc câu lệnh có điều kiện bối cảnh cụ thể, thiết lập tham số giới hạn đầu ra) để AI kết xuất kịch bản quy trình tối ưu nhất.

Bước 2: HS tiếp nhận nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS thực hành theo nhóm 4 – 5 theo đúng các bước và yêu cầu của GV. 

- HS thực hiện kỹ năng viết câu lệnh prompt ngữ cảnh kĩ thuật để điều chỉnh đầu ra của hệ thống AI, liên tục tinh chỉnh loại bỏ thông tin nhiễu để thu về giải pháp xử lý chỉ tiêu thủy hóa chuẩn xác. Sau đó, HS tự biên tập lại thành tệp văn bản báo cáo điện tử cá nhân.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện các nhóm lần lượt báo cáo kết quả thực hành của nhóm mình.

- Các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV và các nhóm đánh giá sản phẩm của mỗi nhóm theo các tiêu chí:

- GV chuyển sang nội dung luyện tập. 

III. Xác định một số chỉ tiêu cơ bản của nước nuôi thủy sản

1. Xác định độ mặn, pH và hàm lượng oxygen hòa tan của nước

Bước 1: Khởi động thiết bị đo.

Bước 2: Đo các chỉ tiêu.

Bước 3: Đọc kết quả.

2. Xác định sinh vật phù du trong nước

Bước 1: Chuẩn bị tiêu bản.

Bước 2: Quan sát tiêu bản trên kính hiển vi.

Bước 3: Ghi nhận kết quả.

6.2.NC1a: HS làm chủ việc thiết lập và phát triển được các ứng dụng hệ thống công cụ AI tạo sinh tùy chỉnh bằng kỹ thuật câu lệnh prompt kĩ thuật ngữ cảnh lâm nghiệp - thủy sản để giải quyết hiệu quả một bài toán thực tiễn cụ thể trong môn học.