Giáo án NLS KHTN 7 kết nối Bài 1: Phương pháp và kĩ năng học tập môn Khoa học tự nhiên

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

- GV yêu cầu HS làm việc nhóm đôi đọc sgk trả lời các câu hỏi đinh hướng để tìm hiểu về kĩ năng quan sát, phân tích 

+ Thế nào là kĩ năng quan sát? Vai trò của kĩ năng quan sát?

à Kỹ năng quan sát là kĩ năng sử dụng một hay nhiều giác quan để thu nhận thông tin về các đặc điểm, kích thước, hình dạng, kết cấu, vị trí…của các sự vật và hiện tượng trong tự nhiên. Kĩ năng quan sát có vai trò để mở rộng phạm vi quan sát và có những thông tin, kết quả chính xác hơn.

+ Thế nào là kĩ năng phân loại? Vai trò của kĩ năng phân loại   

à Kĩ năng phân loại là kĩ năng học sinh biết nhóm các đối tượng, khái niệm hoặc sự kiện thành các danh mục, theo các tính năng hoặc đặc điểm được lựa chọn.

- HS thảo luận nhóm, dựa vào các thông tin trong SGK, trả lời câu hỏi 1, 2 mục I.1 SGK – tr9. 

+ Quan sát Hình 1.2 và cho biết hiện tượng nào là hiện tượng tự nhiên thông thường trên Trái Đất? Hiện tượng nào là thảm họa thiên nhiên gây tác động xấu đến con người và môi trường?

+ Em hãy tìm hiểu và cho biết cách phòng chống và ứng phó của con người trước thảm họa thiên nhiên ở Hình 1.2.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: 

- HS theo dõi SGK, chú ý nghe, tiếp nhận kiến thức.

- HS suy nghĩ trả lời câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo, thảo luận: 

- Đại diện nhóm HS giơ tay phát biểu hoặc lên bảng trình bày.

- Một số HS khác nhận xét, bổ sung cho bạn.

Bước 4: Kết luận, nhận định: 

- GV nhận xét kết quả thảo luận nhóm, thái độ làm việc.

- GV tổng quát lưu ý lại kiến thức trọng tâm và yêu cầu HS ghi chép đầy đủ vào vở.

II. Một số kĩ năng tiến trình học tập môn Khoa học tự nhiên 

1. Kĩ năng quan sát, phân loại

- Kỹ năng quan sát là kĩ năng sử dụng một hay nhiều giác quan để thu nhận thông tin về các đặc điểm, kích thước, hình dạng, kết cấu, vị trí…của các sự vật và hiện tượng trong tự nhiên.

- Kĩ năng phân loại là kĩ năng học sinh biết nhóm các đối tượng, khái niệm hoặc sự kiện thành các danh mục, theo các tính năng hoặc đặc điểm được lựa chọn.

Câu hỏi thảo luận 

C1. 

- Hiện tượng tự nhiên thông thường trên Trái Đất: 

+ Hình 1.2 c) Mưa to kèm theo sấm, sét.

- Hiện tượng là thảm họa thiên nhiên gây tác động xấu đến con người và môi trường:

+ Hình 1.2 a) Cháy rừng.

+ Hình 1.2 b) Hạn hán. 

C2. - Cách phòng chống và ứng phó đối với cháy rừng:

+ Chấp hành tốt các quy định phòng tránh cháy rừng.

+ Quản lí chặt chẽ các nguồn lửa, nguồn nhiệt, thiết bị và dụng cụ sinh lửa, sinh nhiệt ở trong rừng và ven rừng

+ Giảm vật liệu cháy hoặc làm giảm độ khô của vật liệu cháy trong rừng. 

+ Nghiêm cấm các hoạt động sử dụng lửa gây nguy cơ cháy rừng như: Đốt rừng làm nương, làm rẫy; hút thuốc lá trong rừng và vứt tàn thuốc không được dập tắt trong rừng; đốt lửa trại trong rừng; bắt ong mật trong rừng bằng đốt lửa …

+ Xây dựng các đường băng cản lửa.

+ Tuyên truyền phòng chống cháy rừng.

+ …

- Cách phòng chống và ứng phó với hạn hán:

+ Sử dụng hợp lý tài nguyên nước trong sản xuất cũng như trong sinh hoạt.

+ Trồng rừng và bảo vệ rừng.

+ Xây dựng các hồ chứa nước.

+ Tổ chức giám sát, cảnh báo xâm nhập mặn tại các khu vực có nguy cơ bị ảnh hưởng xâm nhập mặn.

+ …

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

- GV giải thích với HS vai trò của các phép đo trong khoa học thực nghiệm, kết quả các phép đo: là các dữ liệu khoa học minh chứng khi nhận biết, tìm hiểu các sự vật và hiện tượng tự nhiên. 

- GV yêu cầu HS tìm hiểu thông tin trong SGK và cho biết trình tự các bước của kĩ năng đo. 

- GV chia lớp thành nhóm khoảng 6 HS, tổ chức cho các nhóm thực hiện đo và xác định khối lượng theo các yêu cầu trong phần hoạt động mục II.3 SGK – tr9 

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: 

- HS theo dõi SGK, chú ý nghe, tiếp nhận kiến thức.

- HS suy nghĩ trả lời câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo, thảo luận: 

- Đại diện nhóm HS giơ tay phát biểu hoặc lên bảng trình bày.

- Một số HS khác nhận xét, bổ sung cho bạn.

Bước 4: Kết luận, nhận định: 

- GV nhận xét kết quả thảo luận nhóm, thái độ làm việc.

- GV tổng quát lưu ý lại kiến thức trọng tâm và yêu cầu HS ghi chép đầy đủ vào vở.

3. Kĩ năng đo 

- Khi thực hiên thí nghiệm, học sinh cần biết chức năng , độ chính xác, giới hạn đo, …của các dụng cụ và thiết bị khác nhau để lựa chọn và sử dụng chúng một cách thích hợp.

- Các bước thực hiện đo: 

• Bước 1:  Ước lượng để lựa chọn dụng cụ/thiết bị đo phù hợp.
• Bước 2: Thực hiện phép đo, ghi kết quả đo và xử lí số liệu đo.
• Bước  3: Nhận xét độ chính xác của kết quả đo căn cứ vào loại dụng cụ đo và cách đo.
• Bước 4: Phân tích kết quả và thảo luận về kết quả nghiên cứu thu được.

* Hoạt động 

- Kết quả đo khối lượng cuốn sách KHTN 7 

Nhận xét: Kết quả trung bình thu được có độ chính xác cao hơn so với các kết quả đo trong các lần đo.

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin trong SGK và quan sát hình 1.4 về cổng quang điện 

- GV giới thiệu cổng quang điện, gọi đại diện HS xác định cấu tạo của cổng quang trên vật mẫu.

- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin mục 2.III, quan sát hình 1.5,6 SGK – 11.

- GV giới thiệu cấu tạo đồng hồ đo thời gian hiện số, gọi đại diện HS xác định cấu tạo của đồng hồ đo thời gian hiện số trên vật mẫu.

- GV làm thí nghiệm minh họa cách sử dụng cổng quan và đồng hồ đo thời gian hiển thị số, yêu cầu HS quan sát thì nghiệm.

- GV yêu cầu HS trao đổi nhóm đôi trong vòng 5 phút trả lời các câu hỏi sau:

+ Đồng hồ đo thời gian hiện số được điều khiển bởi cổng quang như thế nào?

+ Khi ước lượng thời gian chuyển động của vật lớn hơn 10s, cần lựa chọn thang đo nào của đồng hồ hiện số? Vì sao?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: 

- HS theo dõi SGK, chú ý nghe, tiếp nhận kiến thức.

- HS suy nghĩ trả lời câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo, thảo luận: 

- Đại diện nhóm HS giơ tay phát biểu hoặc lên bảng trình bày.

- Một số HS khác nhận xét, bổ sung cho bạn.

Bước 4: Kết luận, nhận định: 

- GV nhận xét kết quả thảo luận nhóm, thái độ làm việc.

- GV tổng quát lưu ý lại kiến thức trọng tâm và yêu cầu HS ghi chép đầy đủ vào vở.

III. Sử dụng các dụng cụ đo trong nội dung môn KHTN 7 

1. Cổng quang điện (gọi tắt là cổng quang)

- Cổng quang là thiết bị có vai trò như công tắc điều khiển mở/đóng

- Cấu tạo: 

+ D1-Bộ phận phát tia hồng ngoại 

+ D2-Bộ phận thu tia hồng ngoại

+ Dây nối vừa cung cấp điện cho cổng quang, vừa gửi tín hiệu từ cổng quang tới đồng hồ.

2. Đồng hồ đo thời gian hiện số

- Đồng hồ đo thời gian hiện số hoạt động như đồng hồ bấm giây nhưng được điều khiển bằng cổng quang.

- Cấu tạo

(1) THANG ĐO: Có ghi giới hạn đo và độ chia nhỏ nhất của đồng hồ

9,999s - 0,001s và 99,99s - 0,01s

(2) MODE: Chọn chế độ làm việc của đồng hồ

(3) RESET: Cho đồng hồ quay về trạng thái ban đầu

Mặt sau của đồng hồ có các nút:

(4) Công tắc điện

(5) Ba ổ cắm cổng quang A, B, C

(6) Ổ cắm điện

Câu hỏi thảo luận 

C1.

Đồng hồ đo thời gian hiện số là dụng cụ đo thời gian chính xác cao. Nó có thể hoạt động như một đồng hồ bấm giây, được điều khiển bằng các cổng quang điện

Cổng quang điện gồm một điôt D₁ phát ra tia hồng ngoại và một điôt D₂ nhận tia hồng ngoại từ D₁ chiếu sang. Dòng điện cung cấp cho D₁ được lấy từ đồng hồ đo thời gian. Khi có vật chắn chùm tia hồng ngoại chiếu từ D₁ sang D₂ , D₂ sẽ phát ra tín hiệu truyền theo dây dẫn đi tới đồng hồ, điều khiển đồng hồ hoạt động tức thì, gần như không có quán tính.

C2. 

Đồng hồ đo thời gian hiện số có hai loại thang đo: Loại 1 là 9,999s – 0,001 s và loại 2 là 99,99 s – 0,01 s

Nếu thời gian chuyển động của vật lớn hơn 10 s thì cần lựa chọn thang đo loại 99,99 s – 0,01 s. Đối với dụng cụ đo thì ta cần phải lựa chọn dụng cụ có giới hạn đo lớn hơn số mà ta ước lượng.

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

- GV hướng dẫn HS làm quen và thuyết trình về một số vấn đề được đề cập đến trong môn KHTN (GV hướng dẫn HS ở tiết học trước)

+ Nhóm 1: Nêu các biện pháp học tập tốt môn KHTN 7.

+ Nhóm 2: sự lớn lên và phân chia của tế bào (đã học KHTN lớp 6)

- GV yêu cầu đại diện nhóm báo cáo kết quả đã được GV phân công chuẩn bị trước ở nhà, thời gian báo cáo không quá 5 phút.

- Qua nội dung báo cáo của các nhóm, GV hướng dẫn HS cách xây dựng đề cương và cách tìm tài liệu báo cáo.

- GV yêu cầu HS thực hành lập dàn ý chi tiết trong phần hoạt động SGK – tr13: Hãy lập dàn ý chi tiết cho báo cáo thuyết trình về vai trò của đa dạng sinh học đã học trong KHTN 6.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: 

- HS theo dõi SGK, chú ý nghe, tiếp nhận kiến thức.

- HS làm việc nhóm lập dàn ý cho bài báo cáo thuyết trình 

Bước 3: Báo cáo, thảo luận: 

- Đại diện nhóm HS trình bày câu trả lời 

- HS khác nhận xét, bổ sung cho bạn. 

Bước 4: Kết luận, nhận định: 

- GV nhận xét kết quả thảo luận nhóm, thái độ làm việc.

- GV tổng quát lưu ý lại kiến thức trọng tâm và yêu cầu HS ghi chép đầy đủ vào vở.

2. Viết và trình bày báo cáo, thuyết trình

* Hoạt động (SGK – 13)

a. Mở đầu

Sự tồn tại của bất cứ loài sinh vật nào cũng đóng một vai trò nhất định trong tự nhiên và góp phần tạo nên đa dạng sinh học. Đa dạng sinh học có vai trò quan trọng như thế nào?

b. Mục đích 

Phân tích vai trò của đa dạng sinh học trong tự nhiên và đối với con người. 

c. Phương pháp và tiến trình thực hiện 

Thực hiện theo nhóm: ghi nội dung công việc cho từng thành viên.

- Tìm hiểu những nội dung có liên quan đến vai trò của đa dạng sinh học trong Bài 38. Đa dạng sinh học (Sách KHTN 6).

- Liệt kề vai trò của đa dạng sinh học trong tự nhiên và đối với con người. 

- Tìm thêm các tranh ảnh, tài liệu khác liên quan đến vai trò của đa dạng sinh học. 

- Đại diện nhóm thuyết trình. 

d. Kết quả và bàn luận

Đa dạng sinh học giúp duy trì sự sống trên Trái Đất. Đa dạng sinh học cung cấp cho con người nguồn tài nguyên phong phú, cung cấp lương thực, thực phẩm và nhiều sản phẩm cần thiết khác cho con người.

Bàn luận: Tuy nhiên hiện nay đa dạng sinh học đang ngày càng bị suy giảm nghiêm trọng. Tình trạng này có nguyên nhân từ cả yếu tố tự nhiên và con người. 

5. Kết luận

Cần phải giữ gìn và bảo vệ đa dạng sinh học.