- HS củng cố được những hiểu biết về một báo cáo nghiên cứu với những yêu cầu đặc thù về nội dung và hình thức (đã học ở Bài 4 - Sức sống của sử thi).

- HS biết cách viết báo cáo nghiên cứu đơn giản về một vấn đề văn hóa truyền thống Việt Nam tự chọn.

2. Năng lực

a. Năng lực chung

- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác...

b. Năng lực riêng biệt

- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến bài học.

- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận, hoàn thành văn bản Viết báo cáo nghiên cứu.

- Năng lực tiếp thu tri thức, nắm được các yêu cầu đối với Viết báo cáo nghiên cứu.

c. Năng lực số

- 2.2.NC1a: Khai thác, tìm kiếm thông tin và dữ liệu số về văn hóa truyền thống trên mạng Internet.

- 3.1.NC1b: Sử dụng phần mềm soạn thảo văn bản để biên soạn, định dạng báo cáo nghiên cứu và thiết lập cước chú tự động.

- 5.2.NC1a: Hợp tác, chia sẻ tài liệu và chỉnh sửa văn bản trực tuyến cùng bạn học.

- 6.1.NC1a: Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ tìm kiếm ý tưởng, lập đề cương và rà soát lỗi diễn đạt, đạo văn.

3. Phẩm chất:

- Nghiêm túc trong học tập.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Chuẩn bị của giáo viên:

- KHBD;

- Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi;

- Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp;

- Bảng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở nhà;

- Máy tính, máy chiếu.

- Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.

- Công cụ AI hỗ trợ: ChatGPT, Copilot…

2. Chuẩn bị của học sinh:

- SGK, SBT Ngữ văn 10, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn học bài, vở ghi.

- Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng HS thực hiện nhiệm vụ học tập học tập của mình từ đó khắc sâu kiến thức nội dung bài học.

b. Nội dung: GV yêu cầu HS báo cáo kết quả sưu tập, tìm hiểu một số báo cáo nghiên cứu mà mình sưu tầm được.

c. Sản phẩm: HS trình bày các sản phẩm mình sưu tầm được.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV đặt câu hỏi: Trong tiết học trước, chúng ta đã bước đầu làm quen với viết báo cáo nghiên cứu về một vấn đề. Em hãy nhắc lại khi xây dựng đề cương viết báo cáo về một vấn đề gồm những nội dung nào?

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS nghe GV nêu yêu cầu, hoàn thành bài tập để trình bày trước lớp.

- HS sử dụng điện thoại thông minh truy cập vào không gian lưu trữ chung của lớp (Padlet/Google Drive) để tải lên và chia sẻ nhanh các tệp báo cáo nghiên cứu dạng PDF/Word mà mình đã sưu tầm được.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời 2 – 3 HS chia sẻ.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, khen ngợi các HS đã chia sẻ.

- GV nhắc lại đề cương khi viết báo cáo về tài liệu

+ Đặt vấn đề: Nêu rõ đề tài và vấn đề nghiên cứu.

+ Giải quyết vấn đề: Trình bày các kết quả nghiên cứu chính thông qua hệ thống luận điểm, có các dữ liệu, bằng chứng.

+ Kết luận: Khẳng định kết quả nghiên cứu và ý nghĩa của vấn đề nghiên cứu, gợi mở những hướng tiếp cận mới.

+ Tài liệu tham khảo: Ghi rõ tên tác giả, thời gian công bố, tên tài liệu, nơi công bố.

[2.2.NC1a: HS khai thác, tìm kiếm thông tin và dữ liệu số về văn hóa truyền thống trên mạng Internet.]

2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu các yêu cầu đối với viết báo cáo nghiên cứu

a. Mục tiêu: Nắm được yêu cầu khi viết báo cáo nghiên cứu.

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến bài học.

c. Sản phẩm học tập: HS trả lời các yêu cầu khi viết báo cáo nghiên cứu.

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

Hoạt động 2: Đọc và phân tích bản tham khảo

a. Mục tiêu: HS phân tích được bài viết và nắm được những đặc điểm của bài Viết báo cáo nghiên cứu.

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến bài học.

c. Sản phẩm học tập: HS phân tích được bài viết tham khảo về Viết báo cáo nghiên cứu.

d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NLS

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS đọc bài viết tham khảo Một số dấu ấn của sử thi Ra-ma-ya-na trong văn hóa Việt Nam.

- GV nêu yêu cầu: Hãy trả lời các câu hỏi sau:

1. Nhan đề của báo cáo nghiên cứu cho biết điều gì về nội dung và phạm vi nghiên cứu?

2. Báo cáo nghiên cứu có những luận điểm chính nào?

3. Tác giả đã sử dụng cứ liệu như thế nào để làm sáng tỏ các luận điểm?
4. Cuối báo cáo nghiên cứu không có danh mục tài liệu tham khảo? Hãy cho biết suy nghĩ của bạn về điều này.

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS làm việc theo nhóm, trao đổi theo những câu hỏi GV gợi ý.

- HS sử dụng máy tính bảng hoặc điện thoại, thao tác trên phần mềm sơ đồ tư duy số (Mindmeister/ Xmind) để thiết kế sơ đồ hình cây, số hóa hệ thống luận điểm và cứ liệu của bản báo cáo tham khảo.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận hoạt động và thảo luận

- GV gọi HS trình bày phần chuẩn bị.

- Các nhóm khác nhận xét, đánh giá, bổ sung, đi đến thống nhất.

Bước 4: Đánh giá kết quả HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức > ghi lên bảng.

2. Phân tích văn bản tham khảo

1. Nhan đề của báo cáo nghiên cứu cho thấy nội dung và phạm vi nghiên cứu là về loại hình sân khấu chèo và ngôn ngữ đối thoại của chèo.

2. Những luận điểm chính của bản báo cáo:

- Ngôn ngữ sân khấu chèo ở đoạn này có thể là những câu thơ chữ Hán đầy điển cố, khó hiểu, đến đoạn khác lại gần như là một câu ca dao nuột nà, phơi phới tình người.

- Một câu đối thoại hay là một câu nói vừa giải thích được những đặc điểm riêng của nhân vật đồng thời lại là sự thể hiện của nhân vật đó.

- Ngôn ngữ trong vở chèo mang tính tư tưởng, là sức sống bên trong của nhân vật, đồng thời là chiếc xe chở tư tưởng của tác giả.

- Trong khi viết ngôn ngữ cho nhân vật, các tác giả xưa rất chú ý đến nhịp điệu và âm luật câu văn.

- Ở một số vở chèo xưa, có những nhân vật không hề có tiếng nói của bản thân họ mà nói bằng một loại ngôn ngữ nâng cao.

- Một đặc điểm nữa trong ngôn ngữ đối thoại trong chèo là tính ước lệ.

- Về mặt hình thái văn học, ngôn ngữ trong chèo được trình bày dưới ba dạng: nói thường, nói có tuyền luật và hát.

3. Tác giả đã sử dụng những cứ liệu là những thông tin, nghiên cứu đã có trước đấy về chèo; ngôn ngữ trong các kịch bản chèo phổ biến và thông tin chọn lọc từ một số cuốn sách viết về chèo,…

4. Phần cuối của báo cáo nghiên cứu đã:

- Tổng kết lại những thông tin thu thập được khi nghiên cứu ngôn ngữ trong chèo,

- Nhắc đến những vấn đề nghiên cứu chèo chưa được giải quyết,

- Cuối cùng là thông tin về những tài liệu tham khảo dùng trong nghiên cứu.

Phần cuối không có danh mục tài liệu tham khảo, từ đó cho thấy người viết báo cáo này có hiểu biết sâu sắc, tâm huyết và là kết quả tự nghiên cứu, không dựa dẫm vào các nguồn tài liệu có sẵn.

3.1.NC1b: HS sử dụng công cụ số để thiết kế số hóa hệ thống luận điểm.

Hoạt động 3: Thực hành viết theo các bước

a. Mục tiêu: Nắm được các kĩ năng Viết báo cáo nghiên cứu.

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến bài học.

c. Sản phẩm học tập: HS áp dụng các yêu cầu để viết bài.

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

Hoạt động 3: Viết bài

a. Mục tiêu: Nắm được các kĩ năng Viết báo cáo nghiên cứu.

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến bài học.

c. Sản phẩm học tập: HS áp dụng các yêu cầu để viết bài.

d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NLS

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV hướng dẫn HS thực hiện theo các bước sau đây:

+ Bám sát đề cương đã lập để viết. Ngay từ đầu, cần thể hiện thái độ trân trọng đối với kho báu văn hoá truyền thống mà ông cha để lại.

+ Mỗi luận điểm cần được triển khai thành một đoạn văn, trong đó có câu chủ đề, những ý nhỏ, các cứ liệu phù hợp (tức là bằng chứng về đối tượng được đề cập hay nhận định của những người nghiên cứu đi trước). Các cứ liệu được trích dẫn, phân tích phải đảm bảo độ chính xác tối đa, có xuất xứ rõ ràng.

+ Cần chọn hình thức diễn đạt khách quan, cô đọng: tránh dùng các thán từ và lối kể lể lan man, không xoáy vào các luận điểm then chốt.

+ Để làm tăng tính thuyết phục của báo cáo nghiên cứu cần chọn đưa vào một số sơ đồ, biểu đồ, hình ảnh,... phù hợp.

HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS nghe yêu cầu, thực hiện theo các bước để viết bài.

- HS thao tác trên phần mềm soạn thảo văn bản (Microsoft Word hoặc Google Docs), gõ nội dung báo cáo, chèn trực tiếp các hình ảnh minh họa số, và sử dụng công cụ Insert Footnote (Chèn cước chú) để đảm bảo chuẩn mực trích dẫn khoa học.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận hoạt động và thảo luận

- Học sinh hoàn thành VB.

Bước 4: Đánh giá kết quả HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức > ghi lên bảng.

3. Viết bài

3.1.NC1b: HS sử dụng phần mềm soạn thảo văn bản để biên soạn, định dạng báo cáo nghiên cứu và thiết lập cước chú tự động.

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

…………………………………………..

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học để làm bài tập.

b. Nội dung: Sử dụng kiến thức đã học.

c. Sản phẩm học tập: Bài văn HS viết được bài Viết báo cáo nghiên cứu.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV nêu yêu cầu: Lập đề cương cho báo cáo nghiên cứu về đề tài sau: Khả năng biểu hiện tính cách và hành động nhân vật của lời thoại trong lớp chèo "Xuý Vân giả dại".

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS nghe yêu cầu và thực hiện viết bài văn theo các bước.

- Trong quá trình nếu bí ý tưởng, HS sử dụng AI hỗ trợ bằng câu lệnh: "Hãy gợi ý 3 khía cạnh cụ thể để nghiên cứu về sự giằng xé nội tâm thông qua lời hát của nhân vật Xúy Vân trong nghệ thuật chèo".

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS trình bày ý tưởng bài viết của mình, có thể hoàn thiện ở nhà và nộp vào tiết sau.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, tổng kết hoạt động.

GV gợi ý:

Đề cương cho báo cáo nghiên cứu về đề tài Khả năng biểu hiện tính cách và hành động nhân vật của lời thoại trong lớp chèo "Xuý Vân giả dại" cần có đủ các phần: Đặt vấn đề, Giải quyết vấn đề, Kết luận, Tài liệu tham khảo. Cần ôn lại kiến thức về kịch đã học ở lớp 8 và đọc lần nữa bài viết tham khảo Ngôn ngữ đối thoại

trong chèo của Hà Văn Cầu trong SGK Ngữ văn 10, tập một (tr. 140 - 145) để nhận được những gợi ý cần thiết cho việc xây dựng bản đề cương.

- Trong Đặt vấn đề, ngoài việc nêu tên đề tài và nêu câu hỏi lớn cần giải đáp, phải xác định rõ lí do chọn đề tài nghiên cứu này (Lí do có thể là: để hiểu sâu hơn về lớp chèo Xuý Vân giả dại, để nắm vững hơn những yêu cầu đối với việc tổ chức lời thoại trong một kịch bản sân khấu nói chung,...).

- Phần Giải quyết vấn để có thể lần lượt làm sáng tỏ hai vấn đề chính: khả năng biểu hiện tính cách nhân vật của lời thoại và khả năng biểu hiện hành động của lời thoại. Với mỗi vấn đề như thế, cần nêu được nhận định khái quát và các bằng chứng lấy từ lớp chèo Xuý Vân giả dại (có thể liên hệ, so sánh với những lớp chèo khác mà bạn đã đọc, tìm hiểu).

- Phần Kết luận cần khái quát lại các luận điểm đã triển khai, khẳng định ý nghĩa của đề tài, vấn đề nghiên cứu đối với việc tìm hiểu lớp chèo Xuý Vân giả dại nói riêng, toàn bộ vở chèo Kim Nham nói chung, và rộng ra là đối với nghệ thuật xây dựng kịch bản chèo.

- Phần Tài liệu tham khảo cần nêu được các đơn vị tài liệu đã tìm đọc để xây dựng đề cương hay để viết báo cáo nghiên cứu về đề tài đã cho (thông tin về đơn vị tài liệu tham khảo và cách sắp xếp thứ tự tài liệu tham khảo phải được thực hiện theo đúng quy chuẩn).

[6.1.NC1a: HS ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ tìm kiếm ý tưởng, lập đề.]

* HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- GV dặn dò HS:

+ Xem lại nội dung bài học

+ Soạn bài: Trả bài