Bài viết nêu được sự vật, hiện tượng trong đời sống xã hội để thuyết minh, làm rõ bản chất và các biểu hiện cụ thể của sự vật, hiện tượng, chỉ ra tác động của sự vật, hiện tượng đối với đời sống, đề xuất được hướng giải quyết.

2. Năng lực

Năng lực đặc thù

Viết được bài thuyết minh về một sự vật, hiện tượng trong đời sống xã hội. Về nội dung, làm rõ được sự vật, hiện tượng; về hình thức, đáp ứng các yêu cầu về kiểu văn bản thuyết minh.

Năng lực chung

Năng lực tự chủ và tự học; năng lực giao tiếp và hợp tác biểu hiện:

Lựa chọn được các nguồn tài liệu học tập phù hợp; biết chọn lọc và lưu trữ các thông tin, tài liệu.
Biết thu thập và làm rõ các thông tin có liên quan đến vấn đề
Có năng lực tự học, yêu thích, chủ động và tích cực trong giao tiếp
Biết lắng nghe và có phản hồi tích cực trong giao tiếp
Biết chủ động nêu ý kiến, đề xuất khi được giao nhiệm vụ

Năng lực số

1.1.NC1a: Biết sử dụng các công cụ tìm kiếm và các nguồn dữ liệu số để thu thập thông tin về sự vật, hiện tượng xã hội.
3.1.NC1a: Sử dụng các phần mềm soạn thảo để tạo lập văn bản thuyết minh có tích hợp các yếu tố đa phương tiện (hình ảnh, biểu đồ).
6.2.NC1a: Sử dụng các hệ thống AI tạo sinh (Generative AI) để thu thập dữ liệu đa chiều và phân tích các tác động của công nghệ đối với xã hội.
6.2.NC1b: Ứng dụng AI để gợi ý cấu trúc dàn ý và tối ưu hóa ngôn ngữ thuyết minh chuyên ngành.
6.3.NC1a: Thể hiện trách nhiệm và đạo đức số khi sử dụng nội dung do AI tạo ra (trích dẫn nguồn, kiểm chứng thông tin).

3. Phẩm chất

Có ý thức trong việc tạo lập văn bản thuyết minh về một sự việc, hiện tượng trong đời sống xã hội.
Có trách nhiệm trong việc làm việc nhóm.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

KHBD;
Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi;
Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp;
Bảng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở nhà;
Máy tính, máy chiếu.
Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.
Công cụ AI hỗ trợ: ChatGPT, Copilot…

2. Đối với học sinh

SGK, SBT Ngữ văn 11.
Soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn học bài, vở ghi.
Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, huy động tri thức nền, tạo tâm thế tích cực cho HS khi bước vào bài học viết văn bản thuyết minh về một sự vật, hiện tượng trong đời sống.

b. Nội dung: GV yêu cầu học sinh huy động tri thức nền về viết văn bản thuyết minh về một sự vật, hiện tượng trong đời sống.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh.

d. Tổ chức dạy học

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV hướng dẫn HS thảo luận cặp đôi và chia sẻ: Hiện nay trong xã hội đang có những vấn đề nào đáng quan tâm? Chia sẻ một vấn đề mà em đang quan tâm và tìm hiểu?

- GV tiếp tục yêu cầu HS xem video AI được thiết kế riêng cho bài học và yêu cầu HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong đó.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- Huy động tri thức nền, trải nghiệm cá nhân thực hiện yêu cầu được giao.

- HS xem video và trả lời câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời 1 – 2 HS chia sẻ trước lớp.

- GV quan sát, hỗ trợ HS (nếu cần thiết)

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét đánh giá.

- Gợi ý:

+ Vấn đề quan tâm: bạo lực học đường

+ Bạo lực học đường là một vấn nạn không chỉ ảnh hưởng đến nền giáo dục mà còn ảnh hưởng đến tâm lý và sự phát triển của học sinh. Bạo lực học đường có thể bao gồm các hình thức như: bạo lực thể chất (đánh đập, xô xát, cướp bóc,...), bạo lực tinh thần (chửi rủa, xúc phạm, khinh miệt, cô lập,...), bạo lực tình dục (sàm sỡ, quấy rối, xâm hại,...), bạo lực trên mạng xã hội (đăng tải thông tin sai sự thật, phỉ báng, uy hiếp,...).

- GV chốt kiến thức và dẫn dắt vào bài học: Các sự vật, hiện tượng trong đời sống xã hội luôn tồn tại như nó vốn có. Hiểu biết một đối tượng đến mức nào là tùy năng lực nhận thức của từng người. Năng lực đó không phải ai cũng giống ai. Vì vậy, việc thuyết minh một cách rõ ràng, cụ thể về một sự vật, hiện tượng trong đời sống xã hội giúp người khác hiểu biết thấu đáo, sâu sắc hơn, từ đó, tìm ra hướng giải quyết đúng đắn là điều cần thiết. Trong tiết học hôm nay, chúng ta sẽ đi tìm hiểu cách viết văn bản thuyết minh về một sự vật, hiện tượng trong đời sống.

[2.1.NC1a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số)].

2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu các bước làm văn nghị luận về một vấn đề trong xã hội.

a. Mục tiêu: Nhận biết được bố cục và yêu cầu đối với kiểu bài thuyết minh về một sự vật, hiện tượng trong đời sống.

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến bài học.

c. Sản phẩm học tập: HS nhận biết được bố cục và yêu cầu đối với

d. Tổ chức thực hiện

…………………………………………..

Hoạt động 2: Đọc và phân tích bài viết tham khảo

a. Mục tiêu: HS phân tích được bài viết và nắm được những điều cần lưu ý khi làm bài văn thuyết minh về một sự vật, hiện tượng trong đời sống xã hội.

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến bài học.

c. Sản phẩm học tập: HS phân tích bài viết tham khảo.

d. Tổ chức thực hiện

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Nhiệm vụ 1: Phân tích bài viết tham khảo

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu HS chia lớp thành 3 nhóm, dựa vào văn bản Hiện tượng miệt thị ngoại hình và thực hiện những yêu cầu sau:

Sự vật, hiện tượng nào trong đời sống xã hội được nêu để thuyết minh? Thực chất của sự vật, hiện tượng ấy là gì?
Các thẻ ở bên phải văn bản cho thấy người viết đã triển khai bài thuyết minh theo trình tự nào?
Bạn thấy việc nhận thức đúng về sự vật, hiện tượng được thuyết minh có ý nghĩa như thế nào?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV quan sát và hỗ trợ (nếu cần thiết)

Bước 3: Báo cáo kết quả học tập và thảo luận

- GV mời 2 - 3 học sinh trình trước lớp.

- GV quan sát, hỗ trợ HS (nếu cần thiết)

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét đánh giá và chuẩn kiến thức GV

I. Phân tích bài viết tham khảo

- Sự vật hiện tượng được nêu để thuyết minh là: hiện tượng miệt thị ngoại hình của người khác.

- Thực chất của sự vật, hiện tượng đó là: dùng lời lẽ chê bai, dè bỉu, xúc phạm nhằm vào dung mạo, thân hình, màu da…của người khác, từ đó gây ra những tổn thương tâm lí cho đối tượng.

- Có thể cung cấp thông tin về sự vật, hiện tượng theo trình tự: nguyên nhân – hệ quả - giải pháp.

- Ý nghĩa của việc thuyết minh sự vật, hiện tượng trong đời sống xã hội: nhận thức, tác động để thay đổi cuộc sống theo hướng tốt đẹp hơn

Hoạt động 3: Thực hành viết theo quy trình

a. Mục tiêu: Viết được văn bản thuyết minh về một sự vật, hiện tượng trong đời sống.

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để thực hiện yêu cầu được giao.

c. Sản phẩm học tập: Bài làm của HS và chuẩn kiến thức GV

…………………………………………..

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: HS thực hành viết bài văn hoàn chỉnh và chỉnh sửa, hoàn thiện bài văn.

b. Nội dung: GV giao bài tập, HS suy nghĩ, trả lời.

c. Sản phẩm học tập: HS chỉnh sửa, hoàn thiện bài viết

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- Sau khi HS đã hoàn thành, GV yêu cầu HS trình bày ngắn gọn trình tự của bài văn đã viết.

- GV hướng dẫn HS chỉnh sửa: Đọc lại bài viết, đối chiếu với yêu cầu của kiểu bài thuyết minh về một sự vật, hiện tượng trong đời sống xã hội và dàn ý đã lập để chỉnh sửa, hoàn thiện. Chú ý những nội dung sau:

+ Bổ sung những diễn giải cụ thể, các cứ liệu liên quan đến sự vật, hiện tượng cần thuyết minh nếu thấy chưa đầy đủ.

+ Kiểm tra trật tự các ý, nếu thấy chưa thật hợp lí thì có thể thay đổi, sắp xếp lại.

+ Rà soát, phát hiện các lỗi về diễn đạt (chính tả, từ ngữ, ngữ pháp....).

- GV yêu cầu HS sử dụng phần mềm MS Word/Google Docs để viết bài, biết cách chèn biểu đồ cột về tốc độ tăng trưởng của người dùng AI để minh họa cho tính cấp thiết của hiện tượng.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc và hoàn thành phần chỉnh sửa.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS hoàn thiện bài viết của mình

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, chuẩn kiến thức.

[3.1.NC1a: HS sử dụng các phần mềm soạn thảo để tạo lập văn bản thuyết minh có tích hợp các yếu tố đa phương tiện (hình ảnh, biểu đồ).]

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

…………………………………………..