Giáo án tích hợp AI Mĩ thuật 10 Bài 2: Công trình kiến trúc

BÀI 2: CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC

I. NỘI DUNG CHI TIẾT BÀI HỌC

1. Không gian kiến trúc và Phân loại

• Định nghĩa: Không gian kiến trúc là môi trường thứ hai do con người tạo ra để phục vụ các nhu cầu sống cụ thể.
• Phân loại theo hình thức:
  • Không gian bên trong (nội thất): Tạo nên bởi các thành phần bao che như trần, mái, tường, cửa, sàn. Ví dụ: Không gian nội thất nhà cổ An Hiên (Huế).
  • Không gian ngoại thất (bên ngoài): Không gian xung quanh công trình nằm trong khuôn viên xây dựng như sân, vườn, hồ nước, bể bơi... Ví dụ: Khoảng sân vườn của nhà cổ An Hiên.
  • Không gian chuyển tiếp: Không gian kết nối giữa bên trong và bên ngoài (phổ biến nhất là hiên nhà). Ví dụ: Hiên nhà cổ An Hiên.
• Phân loại theo tính chất hoạt động: Gồm không gian tĩnh và không gian động (chia theo chức năng: nơi tiếp khách, phòng ăn, phòng ngủ, phòng làm việc...).

2. Ngôn ngữ tạo hình công trình kiến trúc

• Quy tắc cốt lõi: Kiến trúc là nghệ thuật tổ chức không gian - hình khối, sử dụng các hình khối cơ bản (khối chóp, khối trụ, khối lập phương...) để tạo hình.
• Ví dụ tiêu biểu: Kim tự tháp Ai Cập có hình thức khối chóp; Nhà thờ học viện MIT (Mỹ) có hình thức khối trụ.

3. Các bộ phận chính của công trình kiến trúc

• Móng: Bộ phận chịu lực dưới cùng, truyền tải trọng của toàn bộ công trình xuống nền đất.
• Sàn: Mặt phẳng chịu tải trọng trực tiếp từ hoạt động của con người, đồ đạc.
• Tường, cột: Kết cấu đứng để đỡ dầm, sàn, mái và ngăn che, phân chia không gian.
• Mái: Bộ phận trên cùng có tác dụng che mưa, che nắng.
• Ví dụ tiêu biểu: Các bộ phận bổ trợ khác bao gồm cửa đi, cửa sổ, ban công, cầu thang.
• Lưu ý về kết cấu khẩu độ lớn: Sử dụng hệ kết cấu không gian dạng sườn không gian ba chiều, mặt xếp, vỏ mỏng, hoặc dây căng thay vì hệ cột - dầm truyền thống. Ví dụ: Sân bay quốc tế Đen-vơ (Mỹ) có cấu trúc dây căng.

4. Sân vườn kiến trúc (Kiến trúc cảnh quan)

• Định nghĩa: Là thành phần quan trọng tôn lên vẻ đẹp tổng thể của công trình, tạo không gian thư giãn, điều hòa khí hậu. Các thành phần cơ bản gồm: mặt nước, địa hình, cây xanh, lối đi, đài phun nước, bàn ghế sân vườn.
• Ví dụ tiêu biểu: Sân vườn kiểu Nhật Bản (vườn thiền) sử dụng đá và sỏi cào làm chủ đạo.

5. Quy trình thiết kế công trình kiến trúc

Quy trình thiết kế gồm 3 giai đoạn chính:

• Giai đoạn 1: Nghiên cứu nhiệm vụ thiết kế: Thu thập thông tin, mong muốn, nhu cầu của khách hàng và khảo sát thực địa.
• Giai đoạn 2: Phát triển ý tưởng: Thiết lập các giải pháp tổ chức không gian, hình khối, màu sắc bằng cách vẽ phác thảo hoặc làm mô hình.
• Giai đoạn 3: Thể hiện ý tưởng thiết kế: Hoàn thiện hồ sơ bản vẽ kỹ thuật (gồm bản vẽ tổng mặt bằng, mặt bằng các tầng, mặt đứng, mặt cắt, phối cảnh) hoặc chế tạo mô hình thực tế.
• Ví dụ tiêu biểu: Ý tưởng thiết kế nhà cộng đồng và Homestay Nậm Đăm (Hà Giang) mô phỏng cánh chim én.

6. Các bước tạo mô hình kiến trúc cơ bản

• Bước 1: Phác thảo ý tưởng kiến trúc công trình bằng bản vẽ.
• Bước 2: Tạo hình khối cơ bản cho mô hình.
• Bước 3: Thực hiện gia công các bộ phận và chi tiết (cửa, hoa văn...) bằng vật liệu phù hợp (giấy, gỗ, bìa, đất sét...).
• Bước 4: Thiết kế không gian cảnh quan xung quanh (cây cối, lối đi, hồ nước...).
• Ví dụ tiêu biểu: Mô hình ngôi nhà mơ ước bằng bìa các-tông tái chế.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Quan hệ hình thức và chức năng: Hình dáng và kích thước của một công trình kiến trúc luôn được quyết định trực tiếp bởi nhu cầu và công năng sử dụng thực tế của con người.
2. Phân loại không gian ba chiều: Không gian kiến trúc bao gồm không gian bên trong (nội thất), bên ngoài (ngoại thất) và vùng đệm liên kết ở giữa (không gian chuyển tiếp).
3. Cấu trúc kỹ thuật vững chắc: Móng, sàn, tường, cột và mái là 5 bộ phận cơ bản không thể thiếu để tạo nên bộ khung chịu lực an toàn cho một công trình truyền thống.
4. Quy trình thiết kế chặt chẽ: Quá trình xây dựng một công trình phải tuân thủ nghiêm ngặt từ nghiên cứu nhiệm vụ, phác thảo ý tưởng sáng tạo cho đến thể hiện chi tiết bằng hệ thống bản vẽ kỹ thuật.
5. Kỹ năng thực hành trực quan: Việc tạo lập bản vẽ kỹ thuật (mặt bằng, mặt đứng, mặt cắt) kết hợp dựng mô hình thu nhỏ là phương pháp tối ưu để kiểm tra mức độ khả thi của ý tưởng kiến trúc.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

• Slide 1: Tiêu đề bài học
  • Tiêu đề: Bài 2: Công trình kiến trúc.
  • Nội dung chính: Mục tiêu cần đạt của bài học; Giới thiệu khái niệm môi trường tự nhiên và môi trường nhân tạo do con người kiến tạo.
• Slide 2: Phân loại không gian kiến trúc
  • Tiêu đề: Các loại không gian trong kiến trúc.
  • Nội dung chính: Đặc điểm và hình ảnh trực quan của không gian nội thất, không gian ngoại thất và không gian chuyển tiếp (hiên nhà).
• Slide 3: Ngôn ngữ tạo hình kiến trúc
  • Tiêu đề: Ngôn ngữ tạo hình & Hình khối cơ bản.
  • Nội dung chính: Cách kiến trúc sư sử dụng khối chóp, khối trụ, khối lập phương để xây dựng ý tưởng hình khối công trình.
• Slide 4: Các bộ phận chính & Cấu trúc nâng cao
  • Tiêu đề: Cấu tạo của một công trình kiến trúc.
  • Nội dung chính: Mô hình mặt cắt chỉ rõ các bộ phận: Móng, sàn, tường, cột, mái; Giới thiệu sơ lược về kết cấu vỏ mỏng, dây căng, mặt xếp.
• Slide 5: Nghệ thuật thiết kế sân vườn
  • Tiêu đề: Sân vườn trong kiến trúc cảnh quan.
  • Nội dung chính: Vai trò điều hòa sinh thái của sân vườn; 6 thành phần cơ bản thiết kế cảnh quan (mặt nước, cây xanh, lối đi...).
• Slide 6: 3 giai đoạn thiết kế công trình
  • Tiêu đề: Quy trình thiết kế của kiến trúc sư.
  • Nội dung chính: Tóm tắt Giai đoạn 1 (Nghiên cứu nhiệm vụ), Giai đoạn 2 (Phát triển ý tưởng) và Giai đoạn 3 (Thể hiện bản vẽ kỹ thuật).
• Slide 7: Ngôn ngữ bản vẽ kỹ thuật kiến trúc
  • Tiêu đề: Các bản vẽ kiến trúc cơ bản cần có.
  • Nội dung chính: Định nghĩa trực quan về bản vẽ mặt bằng tổng thể, mặt đứng, mặt cắt và phối cảnh công trình.
• Slide 8: Thực hành làm mô hình kiến trúc
  • Tiêu đề: Hướng dẫn thực hành làm mô hình 3D.
  • Nội dung chính: Quy trình 4 bước dựng mô hình từ phác thảo bản vẽ đến hoàn thiện cảnh quan thu nhỏ.