Giáo án tích hợp AI Mĩ thuật 12 Bài 1: Di sản kiến trúc

BÀI 1: DI SẢN KIẾN TRÚC

I. NỘI DUNG CHI TIẾT BÀI HỌC

1. Phân loại di sản kiến trúc

• Theo quy mô: Chia thành công trình kiến trúc đơn lẻ, quần thể công trình, tổng thể kiến trúc đô thị, hoặc tổng thể điểm cư trú.
  • Ví dụ: Quần thể kiến trúc Cố đô Huế, Phố cổ Hội An.
• Theo xếp hạng: Chia làm 4 cấp độ gồm di sản thế giới, di tích quốc gia đặc biệt, di tích quốc gia, và di tích cấp tỉnh.
  • Ví dụ: Thành nhà Hồ (Thừa nhận là Di sản văn hoá thế giới), Dinh Độc Lập (Di tích quốc gia đặc biệt).

2. Giá trị của di sản kiến trúc

• Giá trị nghệ thuật kiến trúc, cảnh quan: Tiêu biểu cho loại hình, phong cách kiến trúc; tính thống nhất không gian; đóng góp vào cảnh quan chung; gắn liền với danh lam thắng cảnh.
  • Ví dụ: Khu di tích đền, tháp Mỹ Sơn mang phong cách kiến trúc Ấn Độ hài hòa với thung lũng.
• Giá trị lịch sử, văn hóa: Tiêu biểu cho giai đoạn lịch sử; gắn liền với đặc điểm văn hóa địa phương, dân tộc; có niên đại xây dựng và tuổi thọ công trình lớn.
  • Ví dụ: Hoàng thành Thăng Long gắn liền với lịch sử thành Đại La và các triều đại Lý, Trần, Lê.
• Giá trị kỹ thuật: Thể hiện ở công nghệ xây dựng, cách sử dụng vật liệu xây dựng đặc trưng.

3. Các yếu tố tác động đến di sản kiến trúc

• Yếu tố khách quan: Vị trí địa lý, thời tiết (khô hạn, mưa ẩm, sụt lún); tác động của sinh vật (côn trùng, cây hoang dại); thiên tai (bão, lũ lụt, động đất).
  • Ví dụ: Cây xanh xâm hại làm nứt vỡ khối xây bằng gạch tại tháp Bằng An (Đà Nẵng).
• Yếu tố chủ quan: Di sản bị bỏ hoang (thiếu kinh phí, chiến tranh); sai sót trong tính toán xây dựng, tu sửa; tác động tiêu cực từ con người (đào bới, thay đổi công năng bừa bãi, tàn phá do xung đột).
  • Ví dụ: Di tích Nghinh Lương Đình (Huế) bị ngập lụt do thiên tai hoặc Thành cổ Palmyra (Syria) bị hủy hoại do chiến tranh.

4. Quy trình 9 bước tạo hình mô hình di sản kiến trúc

• Bước 1: Chuẩn bị tư liệu về công trình cần mô phỏng.
• Bước 2: Chuẩn bị dụng cụ và phác thảo các bộ phận công trình.
• Bước 3: Cắt rời các bộ phận của công trình.
• Bước 4: Vẽ chi tiết từng bộ phận.
• Bước 5: Lên màu cho từng bộ phận.
• Bước 6: Lắp ráp các bộ phận.
• Bước 7: Hoàn thiện toàn bộ công trình.
• Bước 8: Làm mô hình cảnh quan xung quanh (cây xanh, thảm cỏ, tường bao).
• Bước 9: Hoàn thiện mô hình công trình di sản gắn liền với cảnh quan.
  • Ví dụ: Quy trình 9 bước thực hiện mô hình Khuê Văn Các bằng vật liệu sẵn có (giấy bìa, màu vẽ, cây mô hình).

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Di sản kiến trúc tại Việt Nam vô cùng phong phú, được phân loại khoa học dựa trên quy mô cấu trúc, vật liệu, chức năng, thời kỳ lịch sử và giá trị xếp hạng pháp lý từ cấp tỉnh đến cấp toàn cầu (UNESCO).
2. Mỗi di sản kiến trúc đều mang trong mình ba giá trị cốt lõi đan xen: giá trị thẩm mĩ/nghệ thuật cảnh quan, giá trị lịch sử/văn hóa của thời đại, và giá trị khoa học/kỹ thuật xây dựng.
3. Độ bền vững của di sản luôn chịu thử thách liên tục bởi nhóm yếu tố khách quan (thiên tai, thời tiết môi trường, sinh vật bào mòn) và nhóm yếu tố chủ quan (sự thờ ơ của con người, lỗi trùng tu hoặc tàn phá do xung đột).
4. Việc bảo tồn, xếp hạng di sản có ý nghĩa tối quan trọng nhằm xác lập cơ sở pháp lý để bảo vệ, phân định trách nhiệm quản lý và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội bền vững cho địa phương.
5. Quy trình thiết kế mô hình di sản đòi hỏi tư duy phân rã cấu trúc từ hình ảnh tư liệu thực tế, thực hiện khéo léo qua 9 bước từ phác thảo, cắt ráp hình khối đến tạo dựng bối cảnh không gian xung quanh.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

• Slide 1: Tiêu đề bài học
  • Nội dung: Bài 1: Di sản kiến trúc. Nêu mục tiêu bài học về nhận thức đặc điểm, giá trị di sản và kỹ năng tạo hình mô hình mô phỏng.
• Slide 2: Khám phá & Phân loại di sản kiến trúc
  • Nội dung: Sơ đồ phân loại di sản theo 6 tiêu chí (Tính chất, Cấp độ, Vật liệu, Chức năng, Tình trạng, Thời kỳ). Hình ảnh minh họa một số dạng di sản theo quy mô thực tế.
• Slide 3: Các giá trị cốt lõi của di sản
  • Nội dung: Phân tích nhóm giá trị nghệ thuật kiến trúc, cảnh quan và nhóm giá trị lịch sử, văn hóa, kỹ thuật xây dựng.
• Slide 4: Các yếu tố tác động đến di sản
  • Nội dung: Sơ đồ tư duy về Yếu tố khách quan (Thời tiết, thiên tai, sinh vật) và Yếu tố chủ quan (Bỏ hoang, lỗi tính toán, con người tàn phá). Hình ảnh trực quan về tổn hại của di tích.
• Slide 5: Xếp hạng và Công tác bảo tồn di sản
  • Nội dung: Ý nghĩa của việc xếp hạng di sản kiến trúc. Giới thiệu các cấp di tích (Cấp tỉnh, Quốc gia, Quốc gia đặc biệt, Di sản thế giới) kèm hình ảnh thực tế tại Việt Nam.
• Slide 6: Quy trình thực hiện mô hình di sản (9 bước)
  • Nội dung: Minh họa trực quan 9 bước tạo hình từ khâu chuẩn bị tư liệu, cắt rời, vẽ chi tiết, lên màu, lắp ráp công trình đến hoàn thiện cảnh quan xung quanh (Ví dụ mô hình Khuê Văn Các).
• Slide 7: Thảo luận & Thực hành vận dụng
  • Nội dung: Câu hỏi thảo luận nhóm về giá trị thẩm mĩ và nguy cơ gây hại cho di sản. Nhiệm vụ thực hành: Mô phỏng vẻ đẹp của một công trình di sản kiến trúc em yêu thích.