Tác giả: H.C. An-đéc-xen (1805 – 1875) là nhà văn Đan Mạch nổi tiếng thế giới chuyên viết truyện cổ tích cho thiếu nhi với lối kể chuyện giàu trí tưởng tượng, lãng mạn và nhân văn.
Tác phẩm: Cô bé bán diêm là một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất, đan xen hài hòa giữa hiện thực đời sống và thế giới mộng mị.

2. Hoàn cảnh đáng thương của cô bé bán diêm

Tình cảnh gia đình: Mẹ và bà nội hiền hậu đều đã mất, tài sản tiêu tán; em sống cùng người cha hay mắng nhiếc, chửi rủa trong một căn gác sát mái tôn rách nát.
Bối cảnh thời gian, không gian: Đêm giao thừa lạnh giá, rét dữ dội, tuyết rơi đầy đường. Cửa sổ các nhà đều sáng rực và phố sực nức mùi ngỗng quay.
Ví dụ tiêu biểu: Giữa đêm đông giá rét, em gái nhỏ đầu trần, chân đi đất đỏ ửng lên rồi tím bầm lại, bụng đói rét, ngồi nép trong một góc tường mà suốt cả ngày không bán được bao diêm nào.

3. Những lần quẹt diêm và thế giới mộng ảo

Lần quẹt diêm thứ nhất: Hiện ra lò sưởi bằng sắt có những hình nổi bằng đồng bóng nhoáng $\rightarrow$ Mong ước được sưởi ấm.
Lần quẹt diêm thứ hai: Hiện ra bàn ăn thịnh soạn với khăn trải bàn trắng tinh, bát đĩa bằng sứ quý giá và một con ngỗng quay $\rightarrow$ Mong ước được ăn no.
Lần quẹt diêm thứ ba: Hiện ra cây thông Nô-en lớn, trang trí lộng lẫy với hàng ngàn ngọn nến sáng rực $\rightarrow$ Mong ước được vui chơi.
Lần quẹt diêm thứ tư và cuối cùng: Hiện ra người bà nội hiền hậu đang mỉm cười; em quẹt tất cả các que diêm còn lại để níu giữ bà rồi hai bà cháu cùng bay vút lên cao.
Ví dụ tiêu biểu: Khi diêm tắt, thực tế phũ phàng trở lại: lò sưởi biến mất, ngỗng quay biến mất, các ngọn nến bay lên trời thành những ngôi sao đổi ngôi.

4. Cái chết của cô bé bán diêm

Hiện thực buổi sáng hôm sau: Em bé đã chết vì rét trong đêm giao thừa ở một xó tường, hai má hồng và đôi môi đang mỉm cười.
Thái độ của người đời: Thản nhiên, vô cảm nhận xét: "Chắc nó muốn sưởi ấm!" mà không ai biết những cái kỳ diệu em đã trông thấy.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Nghệ thuật tương phản đối lập đặc sắc: Tác giả sử dụng triệt để sự tương phản giữa đêm giao thừa ấm áp của mọi nhà với cái đói rét của em bé, giữa thực tế phũ phàng với thế giới mộng tưởng qua những lần quẹt diêm.
Giá trị nhân đạo sâu sắc: Tác phẩm bộc lộ niềm cảm thương sâu sắc của nhà văn đối với số phận bất hạnh của trẻ em nghèo, đồng thời ca ngợi những ước mơ giản dị, trong sáng của các em.
Phê phán sự thờ ơ của xã hội: Truyện gián tiếp lên án thái độ lạnh lùng, vô cảm của người qua đường và sự thiếu trách nhiệm của gia đình (người cha) đối với một đứa trẻ.
Ý nghĩa cái chết mang màu sắc cổ tích: Cái chết của cô bé với đôi môi mỉm cười không mang màu sắc bi lụy mà là sự giải thoát, đưa em rời bỏ cõi trần lạnh lẽo để về với thế giới yêu thương của người bà.
Sự đan xen tài tình giữa hiện thực và kỳ ảo: Các ảo ảnh xuất hiện theo trình tự tâm lý hợp lý của đứa trẻ (lạnh cần sưởi, đói cần ăn, cô đơn cần tình thương), làm nổi bật bi kịch của cuộc đời em.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

Slide 1: Tiêu đề
- Tiêu đề chính: CÔ BÉ BÁN DIÊM
- Nội dung: Tác giả: H.C. An-đéc-xen | Ngữ văn 6 - Kết nối tri thức.
Slide 2: Giới thiệu tác giả và tác phẩm
- Tiêu đề: TÁC GIẢ & TÁC PHẨM
- Nội dung: Danh nhân văn học Đan Mạch An-đéc-xen; Đặc điểm truyện cổ tích mang tính hiện thực và nhân văn.
Slide 3: Tình cảnh đáng thương của cô bé
- Tiêu đề: GIA CẢNH VÀ ĐÊM GIA THỪA LẠNH GIÁ
- Nội dung: Gia đình mất mát, người cha khắc nghiệt; Hình ảnh đứa trẻ đói rét, cô độc giữa đường phố ngày Tết.
Slide 4: Những ảo ảnh qua các lần quẹt diêm
- Tiêu đề: THẾ GIỚI MỘNG ẢO KỲ DIỆU
- Nội dung: Lò sưởi ấm áp $\rightarrow$ Bàn ăn thịnh soạn $\rightarrow$ Cây thông lộng lẫy; Ý nghĩa của từng ước mơ đối với đứa trẻ.
Slide 5: Lần quẹt diêm cuối cùng và hình ảnh người bà
- Tiêu đề: KHÁT VỌNG TÌNH THƯƠNG
- Nội dung: Sự xuất hiện của người bà hiền hậu; Hành động quẹt hết bao diêm để giữ bà và chuyến bay về trời.
Slide 6: Cái chết và thái độ của người đời
- Tiêu đề: HIỆN THỰC PHŨ PHÀNG VÀ CÁI CHẾT
- Nội dung: Em bé chết rét với đôi môi mỉm cười; Sự thờ ơ, thản nhiên của xã hội sáng hôm sau.
Slide 7: Tổng kết nghệ thuật và thông điệp
- Tiêu đề: GIÁ TRỊ NỘI DUNG VÀ NGHỆ THUẬT
- Nội dung: Nghệ thuật tương phản, đan xen hiện thực - lãng mạn; Thông điệp về lòng nhân ái và sự bảo vệ trẻ em.