Tác giả: Mai Văn Phấn (sinh năm 1955 tại Ninh Bình), thơ ông phong phú về đề tài, có những cách tân độc đáo về cả nội dung lẫn nghệ thuật.
Tác phẩm: Bài thơ trích từ tập Bầu trời không mái che (2010), viết theo thể thơ tự do, thể hiện cách ứng xử nhân văn của con người đối với thiên nhiên.

2. Sự xuất hiện của con chào mào và ý nghĩ chiếm giữ ban đầu

Hình ảnh thiên nhiên hoang dã: Con chim chào mào hiện lên sống động với các chi tiết đặc trưng: đốm trắng mũ đỏ, ngồi hót trên cây cao chót vót bằng chuỗi âm thanh tự do triu... uýt... huýt... tu hiu...
Tâm lý muốn chiếm giữ: Khi vừa nghe tiếng chim hót, nhân vật tôi lập tức nảy sinh ý nghĩ ích kỷ muốn độc chiếm vẻ đẹp đó bằng cách vội vẽ chiếc lồng trong ý nghĩ vì sợ chim bay đi.
Ví dụ tiêu biểu: Hành động vẽ chiếc lồng ẩn dụ cho khát vọng giữ lại cái đẹp cho riêng mình của con người trước tự nhiên.

3. Sự thay đổi nhận thức: Trân trọng sự tự do của thiên nhiên

Hành động đuổi theo cái đẹp: Khi con chim cất cánh bay đi, nhân vật tôi không bỏ cuộc mà ôm khung nắng, khung gió, nhành cây xanh hối hả đuổi theo.
Sự thức tỉnh trong tâm hồn: Trong không gian vô tăm tích, nhân vật tôi nhận ra thiên nhiên chỉ đẹp nhất khi nó thuộc về tự do. Ông tự nguyện chuẩn bị sẵn một không gian mở sinh thái tốt lành cho chim: những con sâu, trái cây chín đỏ, từng giọt nước thanh sạch.
Ví dụ tiêu biểu: Sự chuyển biến từ ý nghĩ nhốt chim vào lồng sang việc mở rộng tâm hồn thành không gian tự nhiên chứa đựng nắng, gió và cây xanh.

4. Vẻ đẹp hòa hợp vĩnh cửu giữa con người và tự nhiên

Tiếng hót bất tử: Ở khổ cuối, âm thanh triu... uýt... huýt... tu hiu... được lặp lại nguyên vẹn. Nhân vật tôi nhận ra chẳng cần chim lại bay về thì tiếng hót ấy giờ tôi nghe rất rõ.
Biểu tượng: Vẻ đẹp của tiếng chim đã hoàn toàn hòa nhập vào tâm hồn, ký ức của nhà thơ, trở thành một phần tài sản tinh thần vô hình không cần phải giam cầm bằng lồng sới vật chất.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Thông điệp nhân văn về tình yêu thiên nhiên: Bài thơ khẳng định tình yêu đích thực không phải là sự chiếm hữu ích kỷ mà là sự tôn trọng, bảo tồn tự do và để thiên nhiên phát triển theo quy luật tự nhiên của nó.
Nghệ thuật lặp lại âm thanh (điệp cấu trúc): Chuỗi âm thanh tiếng chim hót được lặp lại ở đầu và cuối bài thơ tạo kết cấu đầu cuối tương ứng, nhấn mạnh sự trường tồn của cái đẹp trong tâm tưởng con người.
Ý nghĩa biểu tượng của các hình ảnh thơ: Chiếc lồng tượng trưng cho sự giam cầm, tù túng; trong khi nắng, gió, nhành cây xanh tượng trưng cho thế giới tự do, rộng lớn của thiên nhiên.
Sự chuyển biến tinh tế trong mạch cảm xúc: Mạch thơ đi từ khao khát sở hữu ban đầu, qua hành động đuổi theo tìm kiếm lo âu, đến sự tự nguyện buông bỏ để đạt tới trạng thái giao hòa trọn vẹn với đất trời.
Đặc trưng thể thơ tự do biến hóa: Thể thơ tự do kết hợp các câu thơ dài ngắn linh hoạt giúp tác giả diễn tả chân thực, tự nhiên những gợn sóng suy nghĩ và cảm xúc bên trong tâm hồn.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

Slide 1: Tiêu đề
- Tiêu đề chính: CON CHÀO MÀO
- Nội dung: Tác giả: Mai Văn Phấn | Ngữ văn 6 - Kết nối tri thức.
Slide 2: Giới thiệu tác giả và tác phẩm
- Tiêu đề: TÁC GIẢ & TÁC PHẨM
- Nội dung: Nhà thơ Mai Văn Phấn và phong cách cách tân; Xuất xứ bài thơ trích từ tập Bầu trời không mái che.
Slide 3: Hình ảnh chú chim và ý nghĩ chiếc lồng
- Tiêu đề: TIẾNG CHIM VÀ ƯỚC MUỐN CHIẾM HỮU
- Nội dung: Vẻ đẹp tự do của con chào mào; Tâm lý vẽ chiếc lồng trong ý nghĩ của nhân vật tôi.
Slide 4: Cuộc đuổi theo trong tâm tưởng
- Tiêu đề: ĐUỔI THEO THIÊN NHIÊN
- Nội dung: Chim bay đi và hành động ôm khung nắng, khung gió; Ý niệm về không gian sống đích thực của chim.
Slide 5: Tiếng hót lưu giữ trong tâm hồn
- Tiêu đề: GIAO HÒA VÀ BẤT TỬ
- Nội dung: Sự lặp lại của tiếng chim hót; Trạng thái hạnh phúc khi cái đẹp đã thuộc về ký ức và tâm hồn.
Slide 6: Tổng kết giá trị bài học
- Tiêu đề: THÔNG ĐIỆP VÀ NGHỆ THUẬT
- Nội dung: Ý nghĩa triết lý về tình yêu tự do; Nghệ thuật sử dụng hình ảnh biểu tượng và thể thơ tự do.