Giáo án tích hợp AI Ngữ văn 6 Bài 5: Thực hành tiếng Việt (2)

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT 2:

DẤU CÂU – BIỆN PHÁP TU TỪ

I. NỘI DUNG CHI TIẾT BÀI HỌC

1. Dấu câu: Dấu ngoặc kép

• Công dụng: Dấu ngoặc kép dùng để đánh dấu từ ngữ, cụm từ, câu dẫn trực tiếp hoặc được hiểu theo nghĩa đặc biệt.

• Ví dụ tiêu biểu: Cộng đồng én thoải mái sống "cuộc đời" của chúng. (Từ "cuộc đời" vốn dùng cho con người nhưng ở đây được hiểu theo nghĩa đặc biệt để nói về đời sống của loài én).

2. Biện pháp tu từ: Nhân hóa

• Định nghĩa: Là gọi hoặc tả con vật, cây cối, cảnh vật bằng các từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người, làm cho thế giới loài vật trở nên gần gũi, biểu cảm.

• Ví dụ tiêu biểu: Một chú én tò mò sa xuống bàn ăn. (Từ "tò mò" vốn chỉ tâm trạng của con người nay dùng để miêu tả hành vi của chú én).

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Nhận biết dấu câu trong ngữ cảnh: Học sinh cần phân biệt rõ các công dụng khác nhau của dấu ngoặc kép, dấu phẩy và dấu gạch ngang khi viết hoặc đọc văn bản.

2. Hiệu quả của dấu ngoặc kép: Việc sử dụng dấu ngoặc kép cho các từ như "ngược dòng", "sảnh chờ", "ăn én", "sống" giúp nhấn mạnh hoặc thay đổi lớp nghĩa cơ bản của từ theo dụng ý của tác giả.

3. Giá trị nghệ thuật của phép nhân hóa: Nhân hóa giúp các đối tượng tự nhiên (loài chim én) có những hành động, tính cách giống con người (tò mò, thản nhiên, ngủ nướng), làm cho bài văn giàu sức gợi hình và sinh động hơn.

4. Mở rộng các biện pháp tu từ khác: Bên cạnh nhân hóa, bài học yêu cầu học sinh nhận diện phối hợp phép so sánh (đón khí trời như cái giếng trời khổng lồ) để tăng hiệu quả biểu đạt khi miêu tả.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX 

• Slide 1: Tiêu đề

  • Tiêu đề chính: DẤU NGOẶC KÉP VÀ BIỆN PHÁP NHÂN HÓA

  • Nội dung: Thực hành tiếng Việt | Ngữ văn lớp 6 Kết nối tri thức.

• Slide 2: Công dụng của dấu ngoặc kép

  • Tiêu đề: CÔNG DỤNG CỦA DẤU NGOẶC KÉP

  • Nội dung: Đánh dấu lời dẫn trực tiếp; Đánh dấu từ ngữ được hiểu theo nghĩa đặc biệt.

• Slide 3: Phân tích ví dụ về dấu ngoặc kép

  • Tiêu đề: PHÂN TÍCH NGỮ LIỆU THỰC HÀNH

  • Nội dung: Giải nghĩa từ "cuộc đời", "sống" trong dấu ngoặc kép từ văn bản Hang Én.

• Slide 4: Biện pháp tu từ nhân hóa

  • Tiêu đề: BIỆN PHÁP TU TỪ NHÂN HÓA

  • Nội dung: Khái niệm nhân hóa; Cách thổi sinh động tính cách con người vào sự vật, loài vật.

• Slide 5: Thực hành nhận diện nhân hóa

  • Tiêu đề: PHÂN TÍCH PHÉP NHÂN HÓA

  • Nội dung: Phân tích nét đáng yêu của loài én qua các từ "tò mò", "thản nhiên", "ngủ nướng".

• Slide 6: Luyện tập tổng hợp

  • Tiêu đề: BÀI TẬP CỦNG CỐ

  • Nội dung: Phối hợp nhận diện dấu câu và các biện pháp tu từ (so sánh, nhân hóa) trong câu văn.