Giáo án tích hợp AI Ngữ văn 7 Bài 4: Bài thơ "Đường núi" của Nguyễn Đình Thi

VĂN BẢN 3: BÀI THƠ ĐƯỜNG NÚI CỦA NGUYỄN ĐÌNH THI (VŨ QUẤN PHƯƠNG)

I. NỘI DUNG CHI TIẾT BÀI HỌC

1. Tác giả và tính chất văn bản

• Tác giả bài bình thơ: Vũ Quần Phương (sinh năm 1940), quê ở Nam Định.

• Tính chất: Đây là một văn bản nghị luận văn học (bài phê bình, bình thơ) dùng để phân tích, cảm nhận cái hay về nội dung và nghệ thuật của bài thơ Đường núi của Nguyễn Đình Thi.

2. Vẻ đẹp của bức tranh thiên nhiên và con người qua nét bình

• Cảnh vật: Được vẽ bằng vài nét chấm phá cốt để gợi hơn là tả, tốc độ chuyển cảnh nhanh nhưng gắn kết chặt chẽ bởi mạch liền của cảm xúc. Không gian vùng núi hiện lên hoang sơ, yên ả đầy nhạc điệu (lối mòn, khói bếp, vạt ruộng vàng, tiếng suối rì rào).

• Con người: Hiện lên qua dải áo chàm bay múa, tiếng ai hát trên nương mang lại không khí vui tươi, ấm áp nơi núi rừng.

• Ví dụ tiêu biểu: Vũ Quần Phương trích dẫn đoạn thơ làm ấm lòng nhất: Bờ tre đang reo ánh lửa Mái nhà sàn toả khói xanh

3. Đánh giá nghệ thuật và cái tài của Nguyễn Đình Thi

• Âm điệu: Bài thơ mang âm điệu của nội tâm, vần bị bỏ rơi, độ dài câu thơ biến hóa theo tâm tình tác giả (đặc biệt là hai câu 6 xen giữa các câu thơ 5 chữ).

• Cái tài của tác giả: Tạo ra luồng không khí thân yêu trong trẻo, khiến phong cảnh thấm đượm linh hồn và tình cảm say đắm của con người.

• Ví dụ tiêu biểu: Điểm nhìn ngắm nhìn cảnh vật ở đâu cũng thấy "rung rinh, xao xuyến, bay múa, ca hát".

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Văn bản làm sáng tỏ bài thơ Đường núi như một bức tranh nghệ thuật chấm phá tinh tế, lưu lại lòng yêu đất đai thôn bản sâu sắc của tác giả.

2. Cảnh sắc vùng núi trong bài thơ tuy vắng lặng, hoang sơ nhưng không cô quạnh nhờ sự xuất hiện đan xen của những âm thanh, sắc màu ấm áp.

3. Sự chuyển cảnh nhanh trong bài thơ không làm mất đi tính chỉnh thể nhờ dòng mạch cảm xúc say đắm, thu hút mọi hình ảnh về một tâm điểm.

4. Hình thức bài thơ (5 chữ xen câu 6 chữ, vần bị bỏ rơi) phản ánh chân thực nhịp điệu nội tâm lãng đãng, thanh nhẹ của người đi đường.

5. Bài bình khẳng định tài năng của Nguyễn Đình Thi trong việc thổi hồn vào cảnh vật, biến "đường vắng mà lòng vui", "đi một mình mà lòng như ca hát".

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

• Slide 1: TIÊU ĐỀ BÀI HỌC

  • Nội dung: Văn bản 3: Bài thơ "Đường núi" của Nguyễn Đình Thi – Vũ Quần Phương.

• Slide 2: GIỚI THIỆU TÁC GIẢ VÀ VĂN BẢN

  • Nội dung: Đôi nét về nhà phê bình Vũ Quần Phương; Mục đích và tính chất của bài bình thơ.

• Slide 3: CẢM NHẬN VỀ BỨC TRANH THIÊN NHIÊN

  • Nội dung: Nghệ thuật vẽ cảnh bằng vài nét chấm phá (gợi hơn tả); Hệ thống hình ảnh mang tính nhạc điệu.

• Slide 4: HÌNH ẢNH CON NGƯỜI VÀ SỰ ẤM ÁP

  • Nội dung: Hình ảnh dải áo chàm, tiếng hát nương rẫy; Hình ảnh bếp chiều, khói xanh sưởi ấm không gian.

• Slide 5: ĐẶC SẮC NGHỆ THUẬT CỦA BÀI THƠ

  • Nội dung: Phân tích thể thơ và âm điệu nội tâm; Vai trò của việc phối hợp độ dài câu thơ và gieo vần.

• Slide 6: ĐÁNH GIÁ CÁI TÀI CỦA NGƯỜI VIẾT

  • Nội dung: Khẳng định sự đồng cảm của Vũ Quần Phương; Luồng không khí thân yêu, trong trẻo bao phủ toàn bài thơ.