Giáo án NLS Âm nhạc 10 CĐ 1 Nghe nhạc: Tiếng hát giữa rừng Pác Bó

Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

PHẦN MỘT: KIẾN THỨC CHUNG

CHỦ ĐỀ 1: GIAI ĐIỆU QUÊ HƯƠNG

NGHE NHẠC: TIẾNG HÁT GIỮA RỪNG PÁC BÓ

I. MỤC TIÊU

1. Về kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

• Nêu được năm ra đời và tác giả của bài hát Tiếng hát giữa rừng Pác Bó.
• Nắm được tính chất âm nhạc và chủ đề của bài hát. 

2. Năng lực

• Năng lực chung: 
  • Giải quyết được những nhiệm vụ học tập một cách độc lập, theo nhóm và thể hiện sự sáng tạo. 
  • Góp phần phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác qua hoạt động nhóm và trao đổi công việc với giáo viên.
• Năng lực riêng: 
  • Biết lắng nghe và biểu lộ cảm xúc về bài hát được nghe.
  • Biết liên tưởng khi nghe nhạc.
• Năng lực số:
• 1.2.NC1b: HS tiến hành đánh giá dữ liệu hình ảnh, bản đồ số 3D hoặc tư liệu video lịch sử để phân tích, cảm nhận không gian địa lý rừng núi Pác Bó gắn với giai điệu bài hát. 
• 5.2.NC1b: HS lựa chọn và áp dụng công cụ số (nền tảng nghe nhạc trực tuyến, tai nghe cá nhân) để điều chỉnh môi trường nghe nhạc phù hợp, tập trung thẩm âm và cảm thụ sắc thái âm nhạc. 
• 2.1.NC1a: HS sử dụng thiết bị số để đăng tải, chia sẻ và tương tác kết quả tóm tắt thông tin tác giả, tác phẩm của nhóm lên bảng học tập số trực tuyến (Padlet). 
• 1.1.NC1b: HS áp dụng kỹ thuật tìm kiếm trên môi trường số (Internet/YouTube) để tra cứu, chọn lọc chính xác các bài dân ca miền Trung hoặc dân ca địa phương phục vụ phần vận dụng.
• Năng lực AI:
• 10.C4.1: HS phân tích được sự ảnh hưởng của chất lượng dữ liệu đầu vào (từ khóa, bối cảnh văn hóa) khi sử dụng chatbot AI để tra cứu thông tin tác phẩm âm nhạc cách mạng. 
• 10.A1.1: HS thực hành xác định vai trò làm chủ của con người trong việc cảm nhận, thẩm định cảm xúc thẩm mỹ và bối cảnh lịch sử của bài dân ca, không để công cụ AI thay thế năng lực cảm thụ nghệ thuật của cá nhân. 

3. Phẩm chất

• Nuôi dưỡng tình yêu quê hương đất nước, lòng kính yêu của HS đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, người cha già của dân tộc. 

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

• SGK, SGV, Giáo án.
• File âm thanh và hình ảnh, bản nhạc Tiếng hát giữa rừng Pác Bó; nhạc cụ (đàn phím điện tử); phương tiện nghe nhìn.
• Máy tính kết nối Internet, máy chiếu, bảng nộp bài trực tuyến Padlet của lớp.

2. Đối với học sinh

• SGK. 
• Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học và dụng cụ học tập (nếu cần) theo yêu cầu của GV.
• Thiết bị cá nhân (điện thoại thông minh/máy tính bảng có kết nối mạng), tai nghe, ứng dụng chatbot AI để tra cứu, kiểm chứng dữ liệu học tập.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động: Khám phá kiến thức mới

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS cảm nhận được tính chất âm nhạc và chủ đề của bài hát Tiếng hát giữa rừng Pác Bó. 

b. Nội dung: Nghe và cảm nhận bài hát Tiếng hát giữa rừng Pác Bó của nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ.

c. Sản phẩm học tập: HS trình bày được cảm nhận sau khi nghe bài hát; biết thể hiện cảm xúc, liên tưởng đến các hình ảnh vùng núi phía Bắc và hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh; trình bày được tính chất âm nhạc và nội dung lời ca của bài hát. 

d. Tổ chức hoạt động:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS	DỰ KIẾN SẢN PHẨM	NLS/AI
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV mở file âm thanh và hình ảnh bài hát Tiếng hát giữa rừng Pác Bó cho HS nghe. - Tích hợp công cụ số: GV cho phép HS sử dụng thiết bị cá nhân kèm tai nghe để nghe lại lần 2 qua nguồn âm thanh chất lượng cao, giúp HS tập trung tối đa và tự do cảm thụ âm nhạc theo cách riêng. - GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi: + Bài hát Tiếng hát giữa rừng Pác Bó gợi cho em liên tưởng đến những phong cảnh nào ? + Hãy nêu cảm nhận của em về bài hát Tiếng hát giữa rừng Pác Bó. Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - HS nghe và cảm nhận bài hát Tiếng hát giữa rừng Pác Bó của nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ. - GV hướng dẫn HS: + Trình bày cảm nhận sau khi nghe bài hát.  + Trình bày được tính chất âm nhạc và nội dung lời ca của bài hát.  - GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.  Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - GV mời đại diện HS :  + Trình bày cảm nhận sau khi nghe bài hát.  + Trình bày được tính chất âm nhạc và nội dung lời ca của bài hát.  - GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.  Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.	Khám phá kiến thức mới Nghe nhạc - Tiếng hát giữa rừng Pác Bó - Bài hát Tiếng hát giữa rừng Pác Bó gợi liên tưởng đến những phong cảnh: + Hang Pác Bó – một di tích lịch sử gắn liền với cuộc đời hoạt động cách mạng của vị lãnh tụ kính yêu làm điểm tựa (“núi Khuổi Nậm rì rào núi cao tầng mây”, nơi “Người về quê ta tấm áo chàm tình thương quê nhà…”). + Cảnh trí nơi chiến khu xưa thật thơ mộng mà hùng vĩ. Núi rừng ấy đã chở che Bác Hồ và trung ương về lãnh đạo đưa cách mạng đến thành công. - Cảm nhận về bài hát Tiếng hát giữa rừng Pác Bó: Ca khúc có tính chất trữ tình, thấm đượm chất liệu dân ca vùng núi phía Bắc. Tiếng hát giữa rừng Pác Bó thể hiện tấm lòng kính yêu vô hạn của cả dân tộc Việt Nam với Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại.	5.2.NC1b: HS lựa chọn và áp dụng công cụ số (tai nghe cá nhân, ứng dụng nghe nhạc số chất lượng cao) nhằm tối ưu hóa môi trường thẩm âm để cảm nhận sâu sắc giai điệu bài hát.

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: HS ghi nhớ được những thông tin về bài hát đã nghe; ghi nhớ tính chất âm nhạc, nội dung của bài hát đã nghe.

b. Nội dung: Thảo luận nhóm về các thông tin bài hát Tiếng hát giữa rừng Pác Bó. 

c. Sản phẩm học tập: HS trình bày chính xác tên bài hát, năm ra đời, tên nhạc sĩ sáng tác; trình bày được tính chất âm nhạc, chủ đề nội dung bài hát.

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: HS nêu được cảm nhận về một bài dân ca miền Trung hoặc một bài dân ca ở địa phương em sinh sống.

b. Nội dung: Một số bài dân ca miền Trung hoặc bài dân ca địa phương mà HS biết, tìm được. 

c. Sản phẩm học tập: HS nêu được cảm nhận về tính chất âm nhạc, nội dung của bài dân ca mà HS đã tìm, nghe được.

d. Tổ chức thực hiện:

- GV chia HS thành các nhóm và giao nhiệm vụ cho HS: Hãy tìm và nghe một bài dân ca miền Trung, qua đó nêu cảm nhận. 

- GV lưu ý HS: Có thể tìm tên một số bài dân ca miền Trung Việt Nam phổ biến hoặc lựa chọn một số bài dân ca phổ biến tại vùng, miền mà HS đang sinh sống.

- GV hướng dẫn kỹ năng tra cứu: dùng từ khóa chính xác trên YouTube hoặc kho lưu trữ âm nhạc dân gian Việt Nam. 

- Tích hợp tư duy làm chủ của con người trước AI: GV đặt vấn đề: "Hiện nay AI có thể phân tích ca từ và viết ra một bài văn cảm thụ âm nhạc rất trôi chảy. Theo em, trong việc thưởng thức và cảm nhận một bài dân ca truyền thống, con người đóng vai trò chủ động và quyết định như thế nào mà AI không thể thay thế được?"

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ

- HS tra cứu trên Internet, chọn nghe 1 tác phẩm dân ca miền Trung (ví dụ: Lý mười thương, Đi cấy, Hò giã gạo, Ca Huế, Dân ca ví giặm Nghệ Tĩnh...). 

- Thảo luận nhóm, tự cảm nhận giai điệu và rút ra bài học về vai trò cảm xúc của con người trước AI.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo luận trước lớp:

+ Một số bài hát về dân ca miền Trung: Lý mười thương (ca Huế), Lý thương nhau (dân ca Quảng Nam), Hò đối đáp, Hát ví, Dặm.. (dân ca Nghệ Tĩnh), Đi cấy (dân ca Thanh Hóa), Hò hụi, Hò giã gạo (Dân ca Bình Trị Thiên), Lý vọng phu, Lý thiên thai (Dân ca khu 5), ...

+ Ví dụ: Cảm nhận về bài hát Đi cấy:

Gợi ý: Đi cấy là một công việc lao động của người nông dân. Họ phải thức khuya dậy sớm để cấy hái cho kịp thời vụ. Tuy vất vả nhưng với bản chất lạc quan, yêu đời, yêu lao động, yêu ca hát, người nông dân đã sáng tác được những điệu múa đẹp, những bài hát hay. Bài hát “Đi cấy”được trích trong Tổ khúc Múa đèn (dân ca Thanh Hóa) là bài hát nhịp nhàng, uyển chuyển được phổ trên câu thơ lục bát.

                                Lên chùa bể một cành sen

                       Ăn cơm bằng đèn đi cấy sáng trăng

                                Ba cô có bạn cùng trăng

                   Thắp đèn ta sẽ chơi trăng ngoài thềm

                          Cầu cho trong ấm ngoài êm!

- Bài hát “Đi cấy” thể hiện niềm vui của người nông dân Thanh Hóa, sự phấn khởi trong khi lao động, niềm lạc quan, yêu đời bởi người nông dân cảm nhận được niềm vui sau sự lao động vất vả ấy sẽ được đền đáp là những bông lúa trĩu hạt để nuôi dưỡng con người, nên trong khi đi cấy họ vẫn cất cao lời ca tiếng hát và mong muốn có một cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

- Đại diện HS trả lời câu hỏi về AI: AI chỉ phân tích ngôn từ theo thuật toán, còn sự xúc động, niềm tự hào dân tộc và sự đồng cảm sâu sắc với tâm hồn người lao động quê hương thì chỉ có trái tim và trải nghiệm sống của con người mới cảm nhận được trọn vẹn. 

- GV mời đại diện nhóm khác nhận xét, chia sẻ thêm các bài dân ca đã tìm được. 

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, kết thúc tiết học.

Năng lực số:

• 1.1.NC1b: HS áp dụng kỹ thuật tìm kiếm trên môi trường số để định vị, truy cập và khai thác chính xác nguồn tư liệu âm thanh bài hát dân ca miền Trung.

Năng lực AI:

• 10.A1.1: HS thực hành xác định rõ vai trò chủ động, kiểm soát và thẩm định cảm xúc thẩm mỹ của con người khi thưởng thức tác phẩm âm nhạc truyền thống, không để AI làm thay tư duy cảm thụ.

* HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Ôn lại kiến thức:

• Năm ra đời và tác giả của bài hát Tiếng hát giữa rừng Pác Bó.
• Tính chất âm nhạc và chủ đề của bài hát Tiếng hát giữa rừng Pác Bó.

- Đọc và tìm hiểu trước tiết Lý thuyết âm nhạc – Sơ lược về điệu thức, tính chất của điệu trưởng và điệu thứ.