Giáo án NLS chuyên đề Công nghệ 10 TT Bài 1: Bài mở đầu

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS làm việc cặp đôi, đọc thông tin mục I SGK tr.5 và cho biết: 

+ Thế nào là công nghệ sinh học?

+ Nêu phạm vi ứng dụng của công nghệ sinh học. 

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, tiếp tục khai thác thông tin mục I SGK tr.5 và cho biết: 

+ Thế nào là công nghệ sinh học trong trồng trọt?

+ Nêu một số ứng dụng nổi bật của công nghệ sinh học trong trồng trọt. 

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS làm việc cá nhân, làm việc cặp đôi, đọc thông tin mục I để tìm hiểu về:

+ Khái niệm công nghệ sinh học.

+ Phạm vi ứng dụng của công nghệ sinh học.

+ Khái niệm công nghệ sinh học trong trồng trọt. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện HS trình bày về công nghệ sinh học và công nghệ sinh học trong trồng trọt theo những nội dung sau:

+ Khái niệm công nghệ sinh học.

+ Phạm vi ứng dụng của công nghệ sinh học.

+ Khái niệm công nghệ sinh học trong trồng trọt. 

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý bổ sung (nếu có). 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận về công nghệ sinh học và công nghệ sinh học trong trồng trọt. 

- GV chuyển sang nội dung mới. 

1. Tìm hiểu về công nghệ sinh học và công nghệ sinh học trong trồng trọt. 

- Công nghệ sinh học là một lĩnh vực công nghệ cao dựa trên nền tảng khoa học về sự sống, kết hợp với quy trình và thiết bị kĩ thuật nhằm tạo ra các công nghệ khai thác các hoạt động sống của vi sinh vật, thực vật và động vật để sản xuất các sản phẩm sinh học có chất lượng cao ở quy mô công nghiệp, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường.

- Phạm vi ứng dụng của công nghệ sinh học: nông nghiệp, y dược, môi trường, bảo quản và chế biến thực phẩm, năng lượng...

- Công nghệ sinh học trong trồng trọt: là việc ứng dụng công nghệ sinh học nhằm nâng cao năng suất, chất lượng cây trồng, tạo ra nhiều sản phẩm trồng trọt có giá trị, tiết kiệm chi phí cho người sản xuất, góp phần đem lại sự ổn định và phát triển bền vững của ngành trồng trọt. 

- Một số ứng dụng nổi bật của công nghệ sinh học trong trồng trọt:  công nghệ gene, công nghệ nuôi cấy mô tế bào thực vật, công nghệ vi sinh trong sản xuất phân bón và chế phẩm bảo vệ thực vật,...

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, nghiên cứu nội dung mục I2 và quan sát Hình 1.2 trong SGK tr6, 7 và trả lời câu hỏi:

+ Công nghệ sinh học có vai trò gì trong nhân giống cây trồng?

+ Nêu một số thành tựu của công nghệ sinh học trong nhân giống cây trồng. 

- GV tổ chức cho HS sưu tầm internet, sách, báo,...để tìm hiểu thêm về các giống cây trồng được tạo ra nhờ ứng dụng công nghệ sinh học.

- Trong quá trình sưu tầm trên Internet về hình ảnh các giống hoa, cây dược liệu được nhân giống bằng nuôi cấy mô, các em hãy áp dụng công cụ công nghệ số (Tạo một thư mục trên Google Drive chung hoặc gửi vào nhóm Zalo học tập) để chia sẻ nhanh hình ảnh, dữ liệu cho cả nhóm cùng xem.

- GV yêu cầu HS liên hệ với thực tiễn sản xuất của gia đình, địa phương để nêu thêm tên các giống cây trồng được tạo ra nhờ ứng dụng công nghệ sinh học trong nhân giống cây trồng.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS nghiên cứu nội dung, quan sát các hình ảnh để phân tích các vai trò của công nghệ sinh học trong nhân giống cây trồng, nêu một số thành tựu đã đạt được.

- HS thao tác tra cứu và chia sẻ hình ảnh qua không gian mạng (Zalo/Drive).

- HS thảo luận theo nhóm (bàn), sưu tầm internet, sách, báo,...để tìm hiểu thêm về các giống cây trồng được tạo ra nhờ ứng dụng công nghệ sinh học.

- HS liên hệ với thực tiễn sản xuất của gia đình, địa phương để nêu tên các giống cây trồng được tạo ra nhờ ứng dụng công nghệ sinh học trong nhân giống cây trồng.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- HS trình chiếu hình ảnh đã sưu tầm và trình bày (bảo tồn giống quý, nhân nhanh, cây sạch bệnh).

- GV mời đại diện HS trình bày về vai trò và thành tựu của công nghệ sinh học trong nhân giống cây trồng lần lượt theo các nội dung sau:

+ Phân tích các vai trò của công nghệ sinh học trong nhân giống cây trồng, nêu một số thành tựu đã đạt được.

+ Các giống cây trồng được tạo ra nhờ ứng dụng công nghệ sinh học.

+ Tên các giống cây trồng được tạo ra nhờ ứng dụng công nghệ sinh học trong nhân giống cây trồng ở địa phương em.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có). 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận về vai trò và thành tựu của công nghệ sinh học trong nhân giống cây trồng.

- GV chuyên sang nội dung mới. 

3. Tìm hiểu về vai trò và thành tựu của công nghệ sinh học trong nhân giống cây trồng

- Vai trò:

+ Giúp bảo tồn các giống cây trồng quý hiếm, nhân nhanh.

+ Tạo ra cây giống khoẻ mạnh, đồng đều, sạch bệnh phục vụ cho sản xuất.

- Thành tựu:

+ Nhân giống các loại cây hoa (hoa lan Hỏ điệp, hoa cúc, hoa đồng tiền,...). 

+ Nhân giống các loại cây dược liệu (sâm Ngọc Linh, lan Kim tuyến, cây ba kích....).

+ Nhân giống cây lâm nghiệp (bạch đàn, keo,...).

+ Nhân giống chuối.

[2.2.NC1a]: HS áp dụng được các nền tảng công nghệ số (Zalo nhóm/Google Drive) làm công cụ để chia sẻ tức thời các dữ liệu, thông tin hình ảnh thực tế sưu tầm được cho các thành viên trong quá trình học tập.

Bước 1 : GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS làm việc cặp đôi, đọc thông tin mục II.4 SGK tr.7, 8 và trả lời câu hỏi: Trình bày vai trò và thành tựu của công nghệ sinh học trong phòng, trừ sâu bệnh hại cây trồng. 

- GV định hướng cho HS phân tích vai trò đối với việc thay thế thuốc bảo vệ thực vật hóa học, qua đó làm giảm ô nhiễm môi trường, an toàn với con người, cây trồng và hệ sinh thái. 

- GV yêu cầu HS liên hệ với thực tiễn sản xuất của gia đình, địa phương và trả lời câu hỏi: Nêu tên các loại chế phẩm bảo vệ thực vật sinh học đang được sử dụng ở gia đình, địa phương và ý nghĩa mà chúng mang lại.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS thảo luận theo cặp đôi, trao đổi và tìm hiểu về những nội dung:

+ Vai trò và thành tựu của công nghệ sinh học trong phòng, trừ sâu bệnh hại cây trồng. 

+ Tên các loại chế phẩm bảo vệ thực vật sinh học đang được sử dụng ở gia đình, địa phương và ý nghĩa mà chúng mang lại.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện một số HS trình bày lần lượt các nội dung:

+ Vai trò và thành tựu của công nghệ sinh học trong phòng, trừ sâu bệnh hại cây trồng. 

+ Tên các loại chế phẩm bảo vệ thực vật sinh học đang được sử dụng ở gia đình, địa phương và ý nghĩa mà chúng mang lại.

- GV yêu cầu HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có). 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận về vai trò và thành tựu của công nghệ sinh học trong phòng, trừ sâu bệnh hại cây trồng. 

- GV chuyển sang nội dung mới.

5. Tìm hiểu về vai trò và thành tựu của công nghệ sinh học trong phòng trừ sâu bệnh hại cây trồng

- Vai trò:

+ Giúp tạo ra các chế phẩm phòng trừ sâu, bệnh hại cây trồng từ các loại vi sinh vật và thực vật. 

+ Thuốc trừ sâu sinh học có nhiều ưu điểm như thân thiện với môi trường, có hiệu quả lâu dài khi sử dụng, đảm bảo an toàn cho con người, bảo vệ môi trường sinh thái,

+ Hướng tới nền sản xuất nông nghiệp bền vững.

- Thành tựu đạt được: Tạo ra chế phẩm vi khuẩn trừ sâu Bt, chế phẩm virus trừ sâu chứa nhóm virus Nưcleo polyhedrosis (NPV), chế phẩm nấm trừ sâu, bệnh chứa nắm Trichoderma. 

> Có khả năng diệt trừ sâu, bệnh hại cây trồng hiệu quả, cải thiện năng suất và chất lượng cây trồng, thân thiện với môi trường, an toàn với con người và hệ sinh thái.

Nhiệm vụ 1

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, đọc thông tin mục IV.1 SGK tr.9 và trả lời câu hỏi:

+ Tại sao phải chú ý thực hiện các quy định về an toàn lao động và vệ sinh như môi trường?

+ Kể tên một số cách thực hiện quy định về an toàn lao động và vệ sinh như môi trường.

Bước 2: HS tiếp nhận thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS làm việc cá nhân, đọc thông tin mục IV.1 SGK tr.9 để tìm hiểu về an toàn lao động trong nghiên cứu công nghệ sinh học trồng trọt. 

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện HS trình bày về an toàn lao động trong nghiên cứu công nghệ sinh học trồng trọt.  

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có). 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận về an toàn lao động trong nghiên cứu công nghệ sinh học trồng trọt.

- GV chuyển sang nội dung mới. 

Nhiệm vụ 2

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS thảo luận cặp đôi, đọc thông tin mục IV.2 SGK tr.9 và trả lời câu hỏi:

+ Cây trồng biến đổi gene là gì?

+ Trình bày ngắn gọn tình hình ứng dụng cây trồng biến đổi gene trên thế giới và Việt Nam.

- GV yêu cầu HS tìm hiểu quy trình cấp phép GMC trên Internet. Lưu ý HS: Chủ đề GMC có rất nhiều luồng ý kiến trái chiều, tin đồn thất thiệt. Các em phải tiến hành đánh giá các dữ liệu, thông tin, chỉ chọn lọc thông tin từ các bài báo khoa học hoặc website của Bộ Nông nghiệp để đảm bảo tính chính xác.

- GV hướng dẫn HS sử dụng internet, sách báo,…tìm hiểu về quy trình cấp phép trồng và sử dụng sản phẩm cây trồng biến đổi gene ở một số quốc gia trên thế giới.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS thảo luận cặp đôi, đọc thông tin mục IV.2 SGK tr.9 để tìm hiểu về

- HS làm việc nhóm, đọc SGK và tra cứu thông tin mạng.

- HS đánh giá, loại bỏ các link blog cá nhân thiếu kiểm chứng.

+ Khái niệm cây trồng biến đổi gene.

+ Tình hình ứng dụng cây trồng biến đổi gene trên thế giới và Việt Nam.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện HS trình bày lần lượt các nội dung:

+ Khái niệm cây trồng biến đổi gene.

+ Tình hình ứng dụng cây trồng biến đổi gene trên thế giới và Việt Nam.

- Báo cáo GMC: Cây được chuyển gene để mang tính trạng mong muốn. Tại VN, Bộ NN&PTNT đã cấp phép thực phẩm/thức ăn cho ngô, đậu tương sau khi hội đồng đánh giá kĩ lưỡng.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có). 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận về nội dung cây trồng biến đổi gene.

- GV chuyển sang nội dung mới. 

7. Tìm hiểu về an toàn lao động và cây trồng biến đổi gene

a) An toàn lao động

Trong nghiên cứu công công nghệ sinh học trong trồng trọt nói, con người thường xuyên phải tiếp xúc với các loại hoá chất độc hại và các nguồn vi sinh vật. 

> Cần thực hiện các quy định sau:

- Phòng thí nghiệm phải đảm bảo an toản theo quy định.

- Cần sử dụng quần áo, khẩu trang, găng tay phù hợp trong quá trình làm việc.

- Vệc sử dụng, pha chế, thu gom, tiêu huỷ mẫu vật, hoá chất cần được thực hiện đúng quy định, đảm bảo an toàn cho con người và môi trường.

b) Cây trồng biến đổi gene

- Cây trồng biến đổi gene (Genetically Modified Crop - GMC) là loại cây trồng được tạo ra bằng cách sử dụng các kĩ thuật của công nghệ sinh học hiện đại (công nghệ gene) để chuyển một hoặc một số gene chọn lọc nhằm tạo ra cây trồng mang tính trạng mong muốn. 

- Trên thế giới: việc ứng dụng và thương mại hoá cây trồng biến đổi gene đã được diễn ra phổ biến, có những nghiên cứu và công bố về các lợi ích, rủi ro đối với môi trường sinh thái và đa dạng sinh học của cây trồng biến đổi gene. 

- Tại Việt Nam: 

+ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã cấp giấy xác nhận đủ điều kiện làm thực phẩm hoặc thức ăn chăn nuôi cho gần 30 sự kiện biến đổi gene trên cây ngô và đậu tương.  

+ Giấy xác nhận phê duyệt được ban hành sau quá trình xem xét kĩ, được chấp thuận bởi Hội đồng An toàn Thực phẩm và Thức ăn chăn nuôi là “không có bất kỉ ảnh hưởng bất lợi nào đối với con người và vật nuôi”.

[1.2.NC1b]: HS tiến hành đánh giá được mức độ tin cậy của các dữ liệu số trên mạng, biết cách sàng lọc thông tin từ các cơ quan quản lí nhà nước (Bộ NN&PTNT) đối với một vấn đề khoa học nhạy cảm như cây trồng biến đổi gene (GMC).