Giáo án NLS chuyên đề Công nghệ 10 TT Bài 14: Thực hành Đo dư lượng nitrate trong rau, củ, quả

BÀI 14: THỰC HÀNH: ĐO DƯ LƯỢNG NITRATE TRONG RAU, CỦ, QUẢ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC

1. Kiến thức

Sau khi học xong bài này, HS sẽ:

• Đo được hàm lượng nitrate trong một số loại rau, củ, quả bằng thiết bị đo lường.
• Đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh môi trường trong quá trình thực hành.
• Có ý thức vệ sinh an toàn thực phẩm.

2. Năng lực

• Năng lực công nghệ: 
• Đo được hàm lượng nitrate trong một số loại rau, quả bằng thiết bị đo lường.
• Đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh môi trường trong quá trình thực hành. 
• Năng lực chung: 
• Hợp tác với các thành viên trong nhóm để hoàn thành bài thực hành.
• Phát hiện những vấn đề phát sinh trong quá trình thực hành.
• Năng lực số: 
• 1.1.NC1b: Áp dụng được kỹ thuật tìm kiếm để lấy được dữ liệu, thông tin và nội dung trong môi trường số.
• 2.1.NC1a: Sử dụng được nhiều công nghệ số để tương tác.
• 3.2.NC1a: Làm việc với các mục nội dung và thông tin mới khác nhau, sửa đổi, tinh chỉnh, cải thiện và tích hợp chúng để tạo ra những mục mới và độc đáo.
• 5.3.NC1b: Áp dụng xử lý nhận thức của cá nhân và tập thể để giải quyết các vấn đề khái niệm và tình huống có vấn đề khác nhau trong môi trường số. 
• Năng lực AI: 
• 10.A2.1: Rủi ro đối với con người và dự án AI (HS phân tích và nhận diện được rủi ro đối với con người khi quá phụ thuộc vào máy móc/AI: Nếu thiết bị đo thông minh bị lỗi cảm biến hoặc AI phân tích sai lệch cho kết quả "An toàn" đối với rau nhiễm độc, rủi ro về sức khỏe cộng đồng là rất lớn. Do đó, con người luôn phải kiểm định thiết bị định kì).
• 10.D1.1: Ý tưởng hệ thống AI (HS hiểu và nêu được ý tưởng thiết kế sơ bộ cho một hệ thống AI đo dư lượng tự động trên băng chuyền nhà máy (Đầu vào: Mẫu rau củ được quét bằng camera phổ quang học; Thuật toán: Phân tích nồng độ chất dựa trên hình ảnh quang phổ; Đầu ra: Phân loại rau củ đạt/không đạt tiêu chuẩn)).

3. Phẩm chất        

• Có ý thức tìm hiểu về dư lượng nitrate trong một số loại rau, quả bằng thiết bị đo lường.
• Có ý thức bảo vệ môi trường trong quá trình thực hành.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

- Các loại rau, củ, quả trồng theo tiêu chuẩn VietGAP trồng trọt và sản xuất thông thường.

- Thiết bị đo hàm lượng nitrate.

- Đồng hồ bấm giờ.

- Bảng giới hạn dư lượng nitrate trong thực phẩm (mg/kg) căn cứ theo Quyết định số

99/2008 - Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, tiêu chuẩn vệ sinh dịch tế, an toàn thực phẩm ngày 15 tháng 10 năm 2008 (Bảng 14.1 trong SGK).

- Máy tính cá nhân/Laptop, màn hình máy chiếu/Tivi tương tác, kết nối Internet tốc độ cao. Các phần mềm ứng dụng: Quizizz/Kahoot (tạo câu hỏi trắc nghiệm), website kenhhoctap.edu.vn, nền tảng AI (ChatGPT/Gemini), ứng dụng Padlet/Google Drive.

- Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.

2. Đối với học sinh

• Sách chuyên đề học tập Công nghệ trồng trọt 10. 
• Đọc trước bài học trong SGK, tìm kiếm và đọc trước tài liệu có liên quan đến nội dung bài học.
• Điện thoại thông minh (Smartphone) hoặc máy tính bảng có kết nối Internet, cài sẵn trình duyệt web.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS học tập nội dung của bài thực hành đo dư lượng nitrate trong rau, củ, quả.

b. Nội dung:

- GV đưa ra câu hỏi khai thác hiểu biết của HS về nội dung bài học.

- HS suy nghĩ, đưa ra câu trả lời (HS không nhất thiết phải trả lời đúng).

c. Sản phẩm: Các câu trả lời của HS.

d. Tổ chức thực hiện: 

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV đưa ra một số câu hỏi liên quan đến nội dung bài học để khai thác hiểu biết của HS:

+ Theo em, thế nào là thực phẩm an toàn?

+ Em có biết dư lượng nitrate trong rau, củ, quả là gì?

+ Chúng có ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe con người?

+ Làm thế nào để xác định được hàm lượng nitrate trong rau, củ, quả và biết được sản phẩm rau, củ, quả có dư lượng nitrate vượt quá ngưỡng cho phép?

- GV tiếp tục yêu cầu HS xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS dựa vào những kiến thức đã biết, suy nghĩ câu trả lời.

- GV gợi ý, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV mời đại diện một số HS đóng góp ý kiến.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV ghi nhận các câu trả lời của HS và dẫn dắt HS vào bài học: Để có được câu trả lời chính xác cho các câu hỏi trên, chúng ta hãy cùng tìm hiểu trong bài học hôm nay – Bài 14. Thực hành: Đo dư lượng nitrate trong rau, củ, quả.

[2.1.NC1a]: HS quan sát, lắng nghe thiết bị hiển thị và thực hiện tương tác với nội dung số (Video AI) để nhận biết tình huống khởi động bài học.

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu dư lượng nitrate trong sản phẩm trồng trọt

a. Mục tiêu: 

- Hoạt động này giúp HS hiểu được tại sao phải kiểm tra hàm lượng nitrate trong sản

phẩm trồng trọt theo VietGAP và tác hại của dư lượng nitrate trong sản phẩm trồng trọt nếu vượt quá ngưỡng quy định.

- HS hiểu được đây là một quy định bắt buộc của sản phẩm nếu muốn đạt chứng nhận VietGAP trồng trọt nhằm tạo ra được sản phẩm trồng trọt an toàn đối với người tiêu dùng.

b. Nội dung:  

- GV yêu cầu HS làm việc theo nhóm, hướng dẫn HS nghiên cứu thông tin mục I (SGK tr.65) để tìm hiểu thế nào là dư lượng nitrate trong sản phẩm trồng trọt.

- GV đưa ra một số câu hỏi liên quan đến nội dung bài học, yêu cầu các nhóm thảo luận và trả lời.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về dư lượng nitrate trong sản phẩm trồng trọt và tác hại khi hàm lượng nitrate vượt quá ngưỡng cho phép.

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Hoạt động 2: Thực hành đo dư lượng nitrate trong rau, củ, quả

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS thực hành đo được dư lượng nitrate trong rau, củ, quả.

b. Nội dung:  

- GV kiểm tra sự chuẩn bị của các nhóm, phân công vị trí thực hành cho từng nhóm, phổ biến các công việc cần thực hiện trong buổi thực hành và sau thực hành.

- GV hướng dẫn và thao tác mẫu từng bước thực hành cho HS quan sát; HS nhận mẫu vật và tiến hành làm thí nghiệm.

c. Sản phẩm: Phiếu thực hành ghi kết quả thực hành của HS.

d. Tổ chức hoạt động:

Hoạt động 3: Đánh giá kết quả thực hành

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS biết so sánh, đánh giá chất lượng của rau, củ, quả thông qua chỉ tiêu hàm lượng nitrate, đồng thời đưa ra ý kiến nhận xét, đánh giá kết quả thực hành của các nhóm khác dựa trên các tiêu chí do GV cung cấp.

b. Nội dung:  

- GV tổ chức cho các nhóm đối chiếu kết quả đo hàm lượng nitrate trong các mẫu rau, củ, quả với ngưỡng cho phép và với kết quả của các nhóm khác.

- GV đánh giá kết quả thực hành của HS.

c. Sản phẩm: Phiếu tự đánh giá và đánh giá kết quả đo hàm lượng nitrate theo mẫu.

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP 

a. Mục tiêu: Kiểm tra, đánh giá mức độ ghi nhớ quy trình kĩ thuật thực hành của học sinh thông qua bài tập trắc nghiệm số. 

b. Nội dung: HS làm bài kiểm tra trắc nghiệm trên nền tảng trực tuyến. 

c. Sản phẩm: Kết quả điểm số trắc nghiệm trực tuyến của học sinh. 

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV tổ chức game trắc nghiệm trên Quizizz/Kahoot.

- GV sử dụng ứng dụng kenhhoctap.edu.vn để tham khảo và cho sinh làm trắc nghiệm online.

- GV cung cấp mã phòng thi.

- Bộ câu hỏi trắc nghiệm:

Câu 1: Dư lượng nitrate trong sản phẩm trồng trọt chủ yếu bắt nguồn từ việc lạm dụng loại phân bón nào?

A. Phân đạm (phân urê).

B. Phân kali.

C. Phân lân.

D. Phân chuồng ủ hoai.

Câu 2: Khi ăn phải rau củ có dư lượng nitrate cao, nitrate sẽ chuyển hóa thành chất gì gây hại cho cơ thể?

A. Nước.

B. Glucose.

C. Nitrit.

D. Acid amin.

Câu 3: Việc kiểm soát dư lượng nitrate trong sản phẩm trồng trọt theo tiêu chuẩn VietGAP là yêu cầu mang tính chất gì?

A. Khuyến khích thực hiện.

B. Bắt buộc thực hiện.

C. Chỉ thực hiện khi có đoàn thanh tra.

D. Không cần thiết.

Câu 4: …………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS sử dụng thiết bị di động truy cập, hoàn thành bài tập trong thời gian 5 phút.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và đánh giá

- Hệ thống tự động chấm điểm và xếp hạng.

- GV chiếu bảng xếp hạng và chữa nhanh câu sai nhiều nhất.

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.

[2.1.NC1a: Sử dụng được nhiều công nghệ số để tương tác. HS sử dụng Smartphone truy cập thành công vào nền tảng Kahoot/Quizizz, đọc hiểu câu hỏi trên màn hình và thực hiện tương tác (chọn đáp án) trong một môi trường số đa người dùng.]

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS củng cố, mở rộng kiến thức đã học về dư lượng nitrate trong rau, củ, quả.

b. Nội dung: GV yêu cầu HS làm việc theo nhóm; HS dựa vào các kiến thức đã học để hoàn thành các bài tập luyện tập và vận dụng kiến thức.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS.

d. Tổ chức thực hiện

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..