Giáo án NLS chuyên đề Công nghệ 10 TT Bài 7: Kĩ thuật trồng và chăm sóc hoa cúc

BÀI 7: KĨ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC HOA CÚC

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC

1. Kiến thức

Sau khi học bài này, HS sẽ:

• Nêu được đặc điểm thực vật học và yêu cầu ngoại cảnh của cây hoa cúc.
• Lựa chọn được quy trình nhân giống phù hợp với cây hoa cúc.
• Mô tả được quy trình trồng, chăm sóc và phòng trừ sâu, bệnh cho cây hoa cúc.

2. Năng lực

• Năng lực công nghệ:
• Nêu được đặc điểm thực vật học và yêu cầu ngoại cảnh của cây hoa cúc.
• Lựa chọn được quy trình nhân giống phù hợp cho cây hoa cúc.
• Mô tả được quy trình trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu, bệnh trên cây hoa cúc.
• Năng lực chung: 
• Hợp tác tìm hiểu và chia sẻ các kiến thức cơ bản về hoa cúc và kĩ thuật trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu, bệnh hại cây hoa cúc.
• Sử dụng các thiết bị đa phương tiện một cách hiệu quả để thu thập các kiến thức cần thiết phục vụ cho bài học.
• Năng lực số: 
• 1.2.NC1b: Tiến hành đánh giá được các dữ liệu, thông tin và nội dung số khác nhau.
• 2.1.NC1a: Sử dụng được nhiều công nghệ số để tương tác.
• 3.1.NC1a: Áp dụng được các cách tạo và chỉnh sửa nội dung ở các định dạng khác nhau.
• 4.3.NC1b: Áp dụng được các cách thức khác nhau để bảo vệ bản thân và người khác khỏi nguy cơ trong môi trường số. 
• Năng lực AI: 
• 10.A1.2: Con người cần kiểm soát AI (HS nhận thức được nguyên tắc con người phải kiểm soát AI: Trong ứng dụng nhà kính thông minh, dù AI tự động điều khiển đèn chiếu sáng (để ngăn cúc ra hoa sớm), người trồng vẫn phải kiểm tra, giám sát hệ thống để can thiệp kịp thời nếu cảm biến AI bị lỗi, tránh thiệt hại vụ mùa).
• 10.D2.1: Hệ thống AI (HS hiểu và lấy được ví dụ cơ bản về cấu trúc của một hệ thống AI ứng dụng trong khâu thu hoạch hoa cúc (Đầu vào: Camera nhận diện độ nở của hoa; Thuật toán xử lí: Đánh giá hoa nở 2/3 cánh; Đầu ra: Lệnh cho cánh tay robot cắt cành tự động)).

3. Phẩm chất

• Tích cực và chủ động tìm hiểu kiến thức, áp dụng kiến thức về kĩ thuật trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu, bệnh hại cây hoa cúc vào thực tiễn đời sống.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

• Sách Chuyên đề học tập Công nghệ trồng trọt 10, SGV Chuyên đề học tập Công nghệ trồng trọt 10, KHBD.
• Tranh, ảnh hoặc video liên quan đến kĩ thuật trồng, chăm sóc và phòng trừ sâu, bệnh cho cây hoa cúc.
• Liên hệ với các cơ sở sản xuất, các hộ trồng và nhân giống hoa cúc để làm cơ sở cho HS thăm quan học tập (nếu có).
• Máy tính, máy chiếu (nếu có).
• Máy tính cá nhân/Laptop, màn hình máy chiếu/Tivi tương tác, kết nối Internet tốc độ cao. Các phần mềm ứng dụng: Quizizz/Kahoot (tạo câu hỏi trắc nghiệm), website kenhhoctap.edu.vn, nền tảng AI (ChatGPT/Gemini), ứng dụng Padlet/Google Drive.
• Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.

2. Đối với học sinh

• Sách chuyên đề học tập Công nghệ trồng trọt 10. 
• Đọc trước bài học trong SGK, tìm kiếm và đọc trước tài liệu có liên quan đến kĩ thuật trồng, chăm sóc và phòng trừ sâu, bệnh cây hoa cúc.
• Điện thoại thông minh (Smartphone) hoặc máy tính bảng có kết nối Internet, cài sẵn trình duyệt web.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu về đặc điểm thực vật học và yêu cầu ngoại cảnh của cây hoa cúc

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS hiểu và trình bày được các đặc điểm thức vật học của cây hoa cúc; các yêu cầu cơ bản về điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng đối với cây hoa cúc để áp dụng vào thực tiễn sản xuất.

b. Nội dung:  

- Phần đặc điểm thực vật học, GV hướng dẫn HS quan sát và phân tích hình ảnh các bộ phận của cây hoa hồng ở Hình 7.1 trong SGK và đặt câu hỏi gợi ý để HS trả lời về các đặc điểm thực vật của cây hoa cúc.

- Phần yêu cầu ngoại cảnh, GV có thể chia lớp thành 4 nhóm đại diện cho các đặc điểm về nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, đất và dinh dưỡng. GV tổ chức hoạt động trò chơi “Ai nhanh nhất?” dựa trên nội dung bài học.

c. Sản phẩm: HS ghi được vào vở đặc điểm thực vật học và yêu cầu ngoại cảnh của cây hoa cúc. 

d. Tổ chức hoạt động:

Hoạt động 2: Tìm hiểu kĩ thuật nhân giống hoa cúc

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS hiểu được một số biện pháp nhân giống hoa cúc và trình bày được kĩ thuật nhân giống hoa cúc bằng biện pháp giâm ngọn.

b. Nội dung:  

- GV hướng dẫn HS nghiên cứu mục II, quan sát Hình 7.2 trong SGK, nêu các câu hỏi gợi ý liên quan đến kĩ thuật nhân giống hoa cúc.

- GV tổ chức cho HS thảo luận theo nhóm và trả lời các câu hỏi, đồng thời phân tích ý nghĩa của từng bước. 

c. Sản phẩm: HS ghi được vào vở kĩ thuật nhân giống hoa cúc bằng giâm ngọn.

d. Tổ chức hoạt động:

Hoạt động 3: Tìm hiểu quy trình trồng và chăm sóc cây hoa cúc

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS trình bày được yêu cầu kĩ thuật của các bước trong quy trình trồng, chăm sóc cây hoa cúc trong sản xuất.

b. Nội dung:  

- GV yêu cầu HS đọc nội dung mục III trong SGK, chia thành các nhóm và trả lời các câu hỏi liên quan đến thời vụ, làm đất, trồng và chăm sóc, điều khiển ra hoa.

- GV yêu cầu HS tìm hiểu thêm hộp Kết nối năng lực về kĩ thuật cắt tỉa cho một số loại hoa cúc.

- GV trình chiếu hình luống hoa cúc và lưu ý cho HS về yêu cầu khoảng cách , mật độ phụ thuộc vào từng loại giống khác nhau.

- GV yêu cầu HS đọc mục III.2 kết hợp quan sát hình 7.3 và mô tả các biện pháp chăm sóc hoa cúc sau trồng.

- GV lưu ý một số yêu cầu cụ thể như cách bấm ngọn hoa cúc, làm giàn đỡ cho hoa cúc,... kết hợp hình minh họa hoặc video sưu tầm để HS hiểu rõ hơn về các biện pháp kĩ thuật này.

- GV yêu cầu HS về nhà tìm hiểu sâu hơn về biện pháp chiếu sáng bổ sung cho hao cúc, giải thích cơ sở khoa học như yêu cầu trong hộp Kết nối năng lực.

c. Sản phẩm: HS ghi được vào vở yêu cầu kĩ thuật của các bước trong quy trình trồng và chăm sóc hoa cúc (thời vụ gieo trồng, làm đất, trồng và chăm sóc, điều khiển ra hoa).

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Hoạt động 4: Tìm hiểu về phòng trừ sâu, bệnh hại trên hoa cúc

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nhận biết được một số loại sâu, bệnh hại phổ biến trên cây hoa cúc và biện pháp phòng trừ.

b. Nội dung:  

- GV hướng dẫn HS nghiên cứu mục IV, quan sát Hình 7.5 trong SGK, nêu các câu hỏi gợi ý để HS mô tả đặc điểm nhận biết của một số loại sâu, bệnh hại chính trên hoa cúc.

- GV trình chiếu các hình ảnh minh họa sâu, bệnh hại trên hoa cúc cùng các thông tin tên sâu, bênh hại (bệnh đốm đen, bệnh phấn trắng, sâu xanh, sâu khoang) trên cây hoa cúc.

c. Sản phẩm: HS ghi được vào vở đặc điểm của một số sâu, bệnh hại chính trên hoa cúc và nêu được biện pháp phòng trừ.

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Hoạt động 5: Tìm hiểu về thu hoạch và bảo quản hoa cúc cắt cành

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động này, HS hiểu được kĩ thuật thu hoạch và bảo quản hoa cúc cắt cành.

b. Nội dung: 

- GV hướng dẫn HS đọc nội dung V trong SGK và trả lời các câu hỏi liên quan đến thu hoạch, bảo quản hoa cúc cắt cành.

- GV tổ chức cho HS liên hệ với thực tiễn ở gia đình, địa phương để nêu thêm các kinh nghiệm về thu hoạch và bảo quản hoa cúc cắt cành.

c. Sản phẩm:  HS ghi được vào vở kĩ thuật thu hoạch và bảo quản hoa cúc cắt cành.

d. Tổ chức thực hiện

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS củng cố, mở rộng kiến thức đã học về kĩ thuật trồng và chăm sóc hoa cúc.

b. Nội dung: GV yêu cầu HS làm việc theo nhóm; HS vận dụng kiến thức đã học, tìm hiểu, sưu tầm thêm thông tin về một số thành tựu tiêu biểu của kĩ thuật trồng và chăm sóc hoa cúc để thực hiện nhiệm vụ học tập.

c. Sản phẩm: Yêu cầu ngoại cảnh của hoa hồng và biện pháp chăm sóc hoa cúc.

d. Tổ chức thực hiện

Nhiệm vụ 1: Trả lời câu hỏi trắc nghiệm 

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV tổ chức game trắc nghiệm trên Quizizz/Kahoot.

- GV sử dụng ứng dụng kenhhoctap.edu.vn để tham khảo và cho sinh làm trắc nghiệm online.

- GV cung cấp mã phòng thi.

- Bộ câu hỏi trắc nghiệm:

Câu 1: Nhiệt độ thích hợp nhất cho cây hoa cúc sinh trưởng là bao nhiêu?

A. Từ 15 - 20 độ C.

B. Từ 25 - 30 độ C.

C. Từ 30 - 35 độ C.

D. Dưới 10 độ C.

Câu 2: Biện pháp kĩ thuật nào được sử dụng để điều khiển hoa cúc KHÔNG ra hoa sớm trong điều kiện ngày ngắn?

A. Tưới ngập nước liên tục.

B. Bón thật nhiều phân đạm.

C. Dùng đèn chiếu sáng bổ sung vào ban đêm (10h đêm đến 2h sáng).

D. Phủ bạt đen che kín nilon.

Câu 3: Phương pháp nhân giống hoa cúc nào được sử dụng phổ biến nhất trong sản xuất?

A. Nuôi cấy mô.

B. Gieo hạt.

C. Ghép cành.

D. Giâm ngọn.

Câu 4: Bệnh đốm đen trên hoa cúc thường phát sinh mạnh nhất trong điều kiện thời tiết như thế nào?

A. Thời tiết hanh khô.

B. Thời tiết ẩm ướt.

C. Thời tiết nắng nóng gay gắt.

D. Có gió thổi mạnh.

Câu 5: Tiêu chuẩn thu hoạch hoa cúc đối với loại cúc đơn (hoa to) là khi nào?

A. Hoa mới chỉ là nụ búp.

B. Hoa đã nở xòe rụng cánh.

C. Hoa nở khoảng 2/3 số cánh.

D. Hoa héo úa.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS sử dụng thiết bị di động truy cập, hoàn thành bài tập trong thời gian 5 phút.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và đánh giá

- Hệ thống tự động chấm điểm và xếp hạng.

- GV chiếu bảng xếp hạng và chữa nhanh câu sai nhiều nhất.

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.

[2.1.NC1a: Sử dụng được nhiều công nghệ số để tương tác. HS sử dụng Smartphone truy cập thành công vào nền tảng Kahoot/Quizizz, đọc hiểu câu hỏi trên màn hình và thực hiện tương tác (chọn đáp án) trong một môi trường số đa người dùng.]

Nhiệm vụ 2: Trả lời câu hỏi tự luận

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV gợi nhớ các kiến thức đã học và cho biết:

Câu 1. Em hãy trình bày những yêu cầu ngoại cảnh của hoa cúc.

Câu 2. Nêu quy trình kĩ thuật trồng, chăm sóc và phòng trừ sâu, bệnh hại cho một số loại hoa cúc phổ biến.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS vận dụng kiến thức đã học, tìm hiểu, sưu tầm thêm thông tin về kĩ thuật trồng và chăm sóc hoa cúc để thực hiện nhiệm vụ học tập.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

GV mời HS trình bày kết quả: 

Câu 1. Những yêu cầu ngoại cảnh của hoa cúc là:

- Ưu khí hậu mát mẻ, nhiệt độ thích hợp từ 15 đến 20.

- Độ ẩm đất từ 60% đến 70%; độ ẩm không khí từ 55% đến 65%. 

- Là cây ngày ngắn, thời gian chiếu sáng để ra hoa từ 10 đến 11 giờ.

- Là loại cây cần dinh dưỡng cao và cân đối.

Lưu ý: GV bổ sung thêm thông tin:

+ Ở thời kì cây non, hoa cúc yêu cầu nhiệt độ cao hơn. Tuy nhiên, nhiệt độ trên 35 hoặc dưới 10 sẽ làm cho sinh trưởng, phát triển của cây kém.

+ Độ ẩm không khí trên 80% giúp cây sinh trưởng mạnh nhưng lá dễ mắc một số bệnh nấm. Đối với hoa cúc cắt cành, thời kì thu hoạch hoa cúc cần thời tiết khô ráo, nếu độ ẩm không khí quá cao sẽ làm cho hoa bị thối.

+ Dịnh dưỡng: lân và kali.

Câu 2. Quy trình trồng, chăm sóc và phòng trừ sâu, bệnh cây hoa cúc:

 Kĩ thuật trồng và chăm sóc

Kĩ thuật trồng

- Thời vụ gieo trồng: 4 vụ

+ Vụ thu đông là vụ chính trong năm.

- Làm đất, trồng cây: 

+ Đất cao, thoát nước, ánh sáng, luân canh thích hợp.

+ Đất phải cày sâu, bừa kĩ, phơi ải, lên luống cao từ 20 cm – 25 cm, rảnh rộng từ 45 cm – 50 cm.

+ Mật độ trồng:

• Giống hoa cắt cành, hoa to: 420 – 450 cây/100 m².
• Giống hoa nhỏ, thành chùm: 800 – 850 cây/100 m².

Chăm sóc

- Tưới nước: trồng nơi cao ráo, tưới nước giữ đủ ẩm; tránh tưới cao, mạnh.

- Bón phân: Bón thường xuyên, đảm bảo đủ dinh dưỡng.

- Bấm ngọn, tỉa cành, bấm nụ: phụ thuộc mục đích của người trồng và chơi hoa.

- Làm giàn đỡ cây: áp dụng cho cúc cắt cành.

Điều khiển ra hoa: Để hoa cúc không ra hoa sớm, dùng đèn chiếu sáng từ 2 đến 4 tiếng vào thời gian từ 10 giờ đêm đến 2 giờ sáng. Mật độ bóng đèn khoảng 15 bóng/100 m², chiều cao bóng đền từ 1,0 m đến 1,2 m so với ngọn cây. 

Phòng trừ sâu, bệnh cây hoa cúc

- Phòng trừ bệnh hại

+Vệ sinh đồng ruộng sau thu hoạch

+ Cắt bỏ các cây bị bệnh, mang đi tiêu hủy

+ Lựa chọn giống kháng bệnh

+ Bón phân cân đối, chú ý bón kali

- Phòng trừ sâu hại

+ Vệ sinh đồng ruộng

+ Điều tra sâu trên đồng ruộng định kì

+ Sử dụng pheromone để dự báo thời điểm xuất hiện sâu trưởng thành

+ Che lưới côn trùng với vườn trồng trong nhà kính.

- GV yêu cầu các nhóm khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý bổ sung hoặc đặt câu hỏi cho nhóm bạn (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và chốt đáp án.

- GV chuyển sang nội dung mới.

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS vận dụng được các kiến thức về điều khiển hoa cúc ra hoa vào thực tiễn sản xuất hoa cúc ở gia đình, địa phương.

b. Nội dung: GV yêu cầu HS tìm hiểu tình hình thực tế trồng hoa cúc ở gia đình, địa phương, thảo luận và xây dựng một quy trình điều khiển ra hoa cho một loại cây hoa cúc phổ biến (tập trung vào nhóm cây hoa cúc cắt cành) và nộp các sản phẩm.

c. Sản phẩm: Bản quy trình điều khiển ra hoa cho một loại hoa cúc thường được trồng vào vụ đông xuân ở gia đình, địa phương.

d. Tổ chức thực hiện

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV nêu nhiệm vụ cho HS làm việc cá nhân tại nhà: Em hãy xây dựng một quy trình điều khiển ra hoa cho một loại hoa cúc thường được trồng vào vụ đông xuân.

- Thay vì viết báo cáo giấy chữ thuần túy, HS hãy áp dụng các cách tạo và chỉnh sửa nội dung số: Dùng phần mềm Canva hoặc PowerPoint để thiết kế bản quy trình này dưới dạng một Infographic (đồ họa thông tin) hoặc Video hướng dẫn ngắn. Kết hợp chèn hình ảnh, sơ đồ thời gian chiếu sáng sao cho sinh động, dễ hiểu nhất.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS vận dụng kiến thức đã học, tìm hiểu, sưu tầm thêm thông tin về kĩ thuật trồng và chăm sóc hoa cúc để thực hiện nhiệm vụ học tập.

- HS sử dụng thiết bị số để thiết kế nội dung đồ họa.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- HS nộp file hình ảnh/video cho GV lên Padlet hoặc Zalo lớp vào tiết học sau.

- HS báo cáo kết quả vào tiết học sau.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá khả năng vận dụng kĩ thuật nông nghiệp và kĩ năng sáng tạo nội dung số của HS.

- GV nhận xét, dánh giá và kết thúc tiết học.

[3.1.NC1a]: HS áp dụng được các phần mềm đồ họa (Canva/PPT) để tạo và chỉnh sửa nội dung kiến thức nông nghiệp dưới định dạng mới (Infographic trực quan), vượt ra khỏi khuôn khổ báo cáo văn bản truyền thống.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Ôn lại kiến thức đã học:

+ Đặc điểm thực vật học và yêu cầu ngoại cảnh của cây hoa cúc

+ Quy trình nhân giống hoa cúc

+ Quy trình trồng và chăm sóc hoa cúc (điều khiển ra hoa)

+ Một số sâu, bệnh phổ biến và biện pháp phòng trừ 

+ Thu hoạch và bảo quản hoa cúc cắt cành 

- Hoàn thành bài tập phần Luyện tập, Vận dụng SGK tr.35.

- Đọc và tìm hiểu trước nội dung kiến thức Bài 8: Kĩ thuật trồng và chăm sóc hoa phong lan.