Giáo án NLS Đạo đức 5 kết nối Bài 4: Bảo vệ cái đúng, cái tốt

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo tâm thế tích cực, hứng thú học tập cho HS và kết nối với bài học mới. 

b. Cách tiến hành

- GV yêu cầu xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy.

- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

- GV mời cả lớp xem và hát theo bài hát Nói lời hay, làm việc tốt (sáng tác: Mai Trâm).

https://youtu.be/cAGYyr2FH0E

- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi:

+ Trong bài hát có những việc tốt nào mà HS cần thực hiện?

+ Em đã thực hiện được những việc tốt nào?

- GV mời đại diện 2 – 3 HS trả lời. Các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có). 

- GV nhận xét, đánh giá và chốt đáp án: 

+ Những việc tốt nào mà HS cần thực hiện:

• Học tập hăng say.
• Nói lời hay làm việc tốt.
• Luôn khắc ghi 5 điều Bác dạy.
• Kính trọng thầy cô.
• Thưa thật không nói dối.
• Biết cảm ơn và nói lời xin lỗi.
• Nhặt được của rơi trả lại người bị mất.
• Chia sẻ cho nhau mỗi ngày một tin tốt.

- GV dẫn dắt HS vào bài học: Bảo vệ cái đúng cái tốt là trách nhiệm của mỗi cá nhân chúng ta. Bởi lẽ những cái xấu luôn ở xung quanh, nếu không có sự nỗ lực bảo vệ cái đúng, cái tốt thì cái xấu sẽ ảnh hưởng đến bản thân và sự phát triển của xã hội. Bài học “Bảo vệ cái đúng, cái tốt” sẽ giúp các em tìm hiểu về cái đúng, cái tốt và việc bảo vệ cái đúng, cái tốt.

- HS xem video, suy nghĩ trả lời câu hỏi. 

- HS trả lời sau khi xem xong video.

- HS xem và hát theo giai điệu bài hát. 

- HS lắng nghe GV nêu câu hỏi. 

- HS trả lời. 

- HS lắng nghe, tiếp thu. 

- HS lắng nghe, tiếp thu, chuẩn bị vào bài mới.

6.2.CB2b: HS tương tác với hệ thống, công cụ AI hoặc áp dụng được các công cụ AI để giải quyết vấn đề, trả lời câu hỏi đơn giản.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Nhận biết cái đúng, cái tốt cần bảo vệ

a. Mục tiêu: HS nêu được những cái đúng, cái tốt cần bảo vệ.

b. Cách tiến hành

- GV trình chiếu tranh 1 – 4 SGK tr.25-26. 

- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm 4 HS và trả lời câu hỏi: Hãy chỉ ra những cái đúng, cái tốt cần bảo vệ trong những tranh trên.

- GV mời đại diện 1 – 2 HS trả lời. Các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có). 

- GV nhận xét, đánh giá, chốt đáp án:

+ Tranh 1: Trung thực trong học tập (không chép bài của bạn.)

+ Tranh 2: Chấp hành luật giao thông (đội mũ bảo hiểm khi ngồi sau xe máy).

+ Tranh 3: Giúp đỡ mọi người (dắt cụ già qua đường). 

+ Tranh 4: Phụ giúp bố mẹ việc nhà (nhắc em thu dọn bát đĩa sau khi ăn xong). 

- GV đặt vấn đề: “Ngoài các hành động trong tranh, còn rất nhiều việc tốt khác. Thầy sẽ nhờ một 'Trợ lý ảo' (AI) liệt kê thêm 5 hành động bảo vệ cái đúng phù hợp với học sinh lớp 5”.

- GV thao tác trên Chatbot: “Liệt kê 5 hành động bảo vệ cái đúng, cái tốt dành cho học sinh lớp 5”.

- GV đưa ra câu hỏi mở rộng: Em hãy kể thêm những cái đúng, cái tốt khác cần được bảo vệ mà em biết. 

- GV mời 2 – 3 HS trả lời câu hỏi. HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ xung ý kiến (nếu có). 

- GV nhận xét, đánh giá, ghi nhận đáp án hợp lí: Trong cuộc sống, có nhiều cái đúng, cái tốt khác cần được bảo vệ và khuyến khích nhân rộng như: 

+ Nhặt được của rơi trả lại người mất. 

+ Vứt rác đúng nơi quy định. 

+ Tôn trọng sự khác biệt của người khác. 

+ Bảo vệ người yếu thế. 

+ Hỗ trợ, giúp đỡ người khuyết tật, có hoàn cảnh khó khăn...

+ Chung tay xây dựng môi trường sống xanh, sạch, đẹp...

- GV mở rộng cho HS xem video bài hát “Gặp cậu bé nhặt được hơn 70 triệu đồng trả lại người đánh rơi”. 

https://youtu.be/sGdTELwkIgY

- GV đặt câu hỏi cho HS:

+ Bạn nhỏ đã có hành động tốt nào?

+ Việc làm của bạn nhỏ có ý nghĩa như thế nào?

+ Bạn nhỏ đã nhận được sự công nhận như thế nào?

- GV mời 2 – 3 HS trả lời. HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

- GV nhận xét, đánh giá, chốt đáp án:

+ Bạn nhỏ đã trả lại tài sản (chiếc ví) cho người đánh rơi. Số tiền trong chiếc ví không hề nhỏ.

+ Việc làm của bạn nhỏ không chỉ là hành động đáng tuyên dương về tấm gương việc tốt mà còn giúp người làm rơi đồ tìm lại tài sản. Điều đó không chỉ thể hiện đạo đức, nhận thức tốt của bản thân mà còn thể hiện sự tốt bụng. 

+ Bạn nhỏ đã nhận được danh hiệu Người tốt, việc tốt tiêu biểu, vinh danh công dân thủ đô ưu tú cho hành động nhặt được của rơi trả người đánh mất. 

Hoạt động 2: Tìm hiểu vì sao phải bảo vệ cái đúng, cái tốt.  

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

Hoạt động 3: Tìm hiểu một số cách đơn giản để bảo vệ cái đúng, cái tốt

a. Mục tiêu: HS biết một số cách đơn giản để bảo vệ cái đúng, cái tốt. 

b. Cách tiến hành

- GV yêu cầu HS quan sát tranh SGK tr.27 

- GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm đôi để trả lời câu hỏi: 

+ Các bạn trong tranh đã bảo vệ cái đúng, cái tốt như thế nào? 

+ Theo em, có những cách nào để bảo vệ cái đúng, cái tốt? 

- GV mời đại diện 1 – 2 nhóm trình bày kết quả thảo luận. Các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có). 

- GV nhận xét tinh thần, thái độ học tập, chốt đáp án: 

+ Tranh 1: Bênh vực khi bạn làm việc đúng nhưng lại bị trách móc. 

+ Tranh 2: Nhắc nhở khi bạn việc sai (giở vờ trong giờ trong giờ kiểm tra).

+ Tranh 3: Ngăn chặn hành vi hành vi xấu của bạn (bắt nạt em nhỏ).

+ Tranh 4: Ủng hộ bạn, cùng bạn làm việc tốt (chăm sóc cây xanh). 

- GV chốt kiến thức:

+ Các cách bảo vệ cái đúng, cái tốt: Bênh vực khi bạn làm việc đúng; nhắc nhở khi bạn làm sai; ngăn chặn hành vi xấu; ủng hộ, noi gương, cùng bạn làm việc tốt...

+ Để cái đúng, cái tốt được nhân rộng, chúng ta cần có trách nhiệm bảo vệ cái đúng, cái tốt bằng các việc làm cụ thể. 

- GV cho HS đọc thông điệp SGK tr.30:

Học hành, rèn luyện, vui chung

Bảo vệ cái đúng ta cùng tham gia

Việc sai, em nhớ tránh xa

Thầy yêu, bạn mến, mẹ cha vui lòng.

- GV chốt kiến thức phần Khám phá:

+ Cái đúng, cái tốt cần được bảo vệ là những việc làm phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội và quy định của pháp luật như trung thực trong học tập, giúp đỡ người gặp khó khăn, tuân thủ luật giao thông...

+ Chúng ta cần bảo vệ cái đúng, cái tốt vì điều đó sẽ giúp cái đúng, cái tốt được nhân rộng, đồng thời ngăn cái sai, cái xấu và góp phần xây dựng cuộc sống bình an, hạnh phúc.

+ Các cách đơn giản để bảo vệ cái đúng, cái tốt: Bênh vực khi bạn làm việc đúng: Nhắc chặn hành vi xấu; ủng hộ, noi gương, cùng bạn làm việc tốt...

+ Mỗi người phải biết chấp nhận và tôn trọng sự khác biệt để cùng nhau tạo dựng nên các mối quan hệ thân thiện, tốt đẹp với bạn bè và mọi người xung quanh. 

- HS quan sát ảnh.  

- HS lắng nghe GV nêu câu hỏi.

- HS trả lời.

- HS lắng nghe, tiếp thu. 

- HS đọc kết quả AI đưa ra (Ví dụ: Báo cáo khi thấy bạn quay cóp, ngăn bạn xả rác...).

- HS nhận xét độ chính xác của câu trả lời từ AI.

- HS lắng nghe câu hỏi. 

- HS trả lời. 

- HS lắng nghe, tiếp thu. 

- HS nghe video. 

- HS lắng nghe câu hỏi. 

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

- HS xem video mở rộng. 

- HS lắng nghe, tiếp thu. 

- HS trả lời. 

- HS lắng nghe, ghi nhớ. 

- HS đọc thầm nội dung SGK. 

- HS thảo luận nhóm đôi. 

- HS trình bày kết quả thảo luận. 

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS lắng nghe, ghi nhớ. 

- HS đọc thông điệp. 

- HS lắng nghe, tiếp thu.

6.2.CB2b: HS quan sát và tương tác (gián tiếp) với hệ thống AI cơ bản để mở rộng kiến thức về chủ đề bài học.

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Giúp HS củng cố kiến thức thông qua bày tỏ thái độ, nhận xét hành vi, xử lí tình huống liên quan đến việc bảo vệ cái đúng, cái tốt.  

b. Cách tiến hành

Bài tập 1: Bày tỏ ý kiến. 

- GV hướng dẫn HS thực hiện hoạt động “Phóng viên nhí” với các ý SGK tr.28. 

a. Bảo vệ cái đúng, cái tốt là những việc làm có ích cho người khác và xã hội.

b. Trẻ em chưa đủ khả năng để bảo vệ cái đúng, cái tốt.

c. Cần ủng hộ, đồng tình với những người thực hiện cái đúng, cái tốt.

d. Không cần quan tâm đến cái đúng, cái tốt nếu điều đó không liên quan đến mình.

e. Nếu không bảo vệ cái đúng, cái tốt thì cái sai, cái xấu sẽ lấn át.

g. Bảo vệ cái đúng, cái tốt giúp đem lại cuộc sống an toàn, lành mạnh.

- GV hướng dẫn  1 HS đóng vai là phóng viên nhí, lần lượt nêu từng ý kiến và hỏi một số bạn tán thành hay không tán thành với ý kiến đó và giải thích. 

- GV nhận xét, đánh giá và tổng kết:

a. Tán thành. Vì cái đúng, cái tốt là những việc làm phù hợp với chuẩn mực đạo đức và quy định của pháp luật nên chúng phù hợp với lợi ích của mọi người và xã hội. 

b. Không tán thành. Vì trẻ em cũng có thể bày tỏ thái độ hoặc thực hiện việc làm phù hợp với lứa tuổi của mình để bảo vệ những cái đúng, cái tốt. 

c. Tán thành. Vì sự ủng hộ, đồng tình với những người thực hiện cái đúng, cái tốt sẽ giúp họ có thêm động lực để tiếp tục nhân rộng những điều tốt đẹp trong cuộc sống. 

d. Không tán thành. Vì khi chứng kiến cái đúng, cái tốt bị chế giễu, chỉ trích hay đe dọa, chúng ta cần trực tiếp hoặc nhờ giúp đỡ để bảo vệ chúng. 

e. Tán thành. Vì nếu không bảo vệ cái đúng, cái tốt thì cái sai, cái xấu sẽ lấn át. Chúng ta cần bảo vệ cái đúng, cái tốt, nếu không bảo vệ được thì xã hội sẽ không có điều tốt đẹp...

g. Tán thành. Vì cái đúng, cái tốt là những việc làm mang lại lợi ích cho mọi người và xã hội nên chúng sẽ đem lại cho chúng ta cuộc sống an toàn, lành mạnh. 

Bài tập 2: Lựa chọn cách để bảo vệ cái đúng, cái tốt

- GV giới thiệu và phổ biến cho HS luật chơi trò chơi “Tiếp sức”

- GV chia HS lớp thành 2 đội, mỗi đội cử ra 5 HS tham gia trò chơi.

- GV viết các cách bảo vệ cái đúng cái tốt vào bảng phụ và treo vào giữa bảng. Mỗi phần bảng bên trái và bên phải bảng phụ được chia thành 2 ô “Chọn và “Không chọn”.

a. Chỉ lên án những cái xấu có liên quan đến mình.

b. Ủng hộ khi bạn làm theo cái đúng, cái tốt.

c. Bênh vực khi bạn làm theo cái đúng, cái tốt nhưng lại bị chê bai, chỉ trích.

d. Không nói ra cái sai của bạn để tránh bị bạn giận.

e. Nêu gương và học tập theo những bạn thường xuyên làm việc tốt.

- GV làm quản trò ra hiệu lệnh, lần lượt các thành viên trong mỗi đội viết/gắn chữ cái tương ứng với mỗi cách bảo vệ cái tốt (từ a đến e) vào 2 ô trên bảng một cách thích hợp.

- GV nhận xét kết quả thực hiện trò chơi: Các cách bảo vệ cái đúng, cái tốt: 

b. Ủng hộ khi bạn làm theo cái đúng, cái tốt. Vì việc làm của bạn là đúng đắn, giúp cho cái tốt được nhân lên, góp phần làm cho cuộc sống bình an. 

c. Bên vực khi bạn làm theo cái đúng, cái tốt nhưng bạn ấy lại bị chê bai. Vì việc làm này không chỉ giúp cái đúng, cái tốt được phát huy, cái xấu bị đẩy lùi. 

e. Noi gương và học tập theo những bạn thường xuyên làm việc tốt. Vì việc này nhân rộng việc tốt, giúp cuộc sống tươi đẹp hơn. 

Bài tập 3: Nhận xét hành vi. 

- GV trình chiếu cho HS đọc quan sát các trường hợp SGK tr.39-30. 

a. Lớp Lan đi tham quan trang trại sinh thái. Thấy Lan cầm chiếc túi đựng vỏ bánh kẹo, Bình nói “Sao bạn không vứt luôn ở gốc cây đi!”. Lan trả lời: “Lát nữa đến chỗ thùng rác, tớ sẽ vứt”. Thấy thế Minh nói với Bình: “Lan làm như vậy là đúng rồi!”.

b. Là lớp trưởng, Hoa luôn thẳng thắn phê bình các bạn đi học muộn khiến những bạn đó ghét Hao. Ngân cảm thấy ái ngại cho Hoa nhưng không dám bênh vực.

c. Nhìn thấy một người phụ nữ đang có ý định vứt rác xuống sông, Thắng liền nhờ chú bảo vệ gần đó đến can thiệp. 

d. Huy, Hòa và Thức cùng đi học. Trên đường đi, Huy dừng lại để kéo cành cây gãy vào lề đường. Thức cằn nhằm: “Hơi đâu mà cậu làm thế! Đi thôi! Muộn giờ học rồi đấy!”. Thấy vậy, Hòa nói “Nếu để cành cây như vậy sẽ gây nguy hiểm cho người đi đường. Chúng mình cùng làm cho nhanh đi!”. 

- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm 4 và trả lời câu hỏi: Bạn nào biết bảo vệ hoặc chưa biết bảo vệ cái đúng, cái tốt? Vì sao?

- GV mời đại diện 2 – 3 nhóm trình bày kết quả thảo luận. Các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có). 

- GV đưa ra đáp án mẫu và công nhận đáp án hợp lí. 

+ Trường hợp a: Minh biết bảo vệ cái đúng, cái tốt vì đã lên tiếng bênh vực hành động bảo vệ môi trường của Lan.

+ Trường hợp b: Ngân chưa biết bảo vệ cái đúng, cái tốt vì mặc dù biết thái độ của một số bạn đối với Hoa là không đúng nhưng không dám lên tiếng để bảo vệ Hoa.

+ Trường hợp c: Thắng biết bảo vệ cái đúng, cái tốt vì đã góp phần ngăn chặn việc làm sai của người phụ nữ (vứt túi rác xuống sông).

+ Trường hợp d: Thức chưa biết bảo vệ cái đúng, cái tốt vì không những không ủng hộ và cùng các bạn làm việc tốt (kéo cành cây vào lề đường) mà còn tỏ thái độ khó chịu. Huy và Hoà đã biết thực hiện và bảo vệ cái đúng, cái tốt.

- GV nhận xét, khen ngợi các nhóm có những vận dụng đúng. 

Bài tập 4: Xử lí tình huống

- GV trình chiếu cho HS đọc các tình huống SGK tr.30.

a. Trên đường đi học về, Dũng và Phong thấy một số bạn đang chui qua lỗ hổng hàng rào để hái ổi của một nhà dân bên đường. Dũng nói với Phong: “Mình phải ngăn các bạn kia lại!”. Phong kéo tay Dũng và nói: “Thôi, mặc kệ đi!”.

Nếu có mặt ở đó, em sẽ làm gì?

b. Nhung có sở thích làm đồ tái chế nên thường thu thập chai nhựa, hộp giấy bỏ đi. Một số bạn chê giễu, trêu chọc và gọi bạn là “Nhung nhặt rác”.

Nếu chứng kiến việc làm đó của các bạn, em sẽ làm gì?

c. Thấy bà bán hàng đánh rơi tiền, Hà nhặt lên và đưa lại cho bà. Nga trách Hà: “Nếu cậu không trả tiền cho bà thì bây giờ chúng mình có tiền mua kem rồi”.
Nếu là bạn của Nga và Hà, em sẽ nói gì?

- GV tổ chức cho HS làm việc nhóm 4 – 6 HS, cho các nhóm bốc thăm để lựa chọn và đóng vai theo tình huống.

- GV hướng dẫn các nhóm thảo luận, thống nhất đưa ra cách xử lí tình huống phù hợp, phân vai và tập đóng vai.

- GV mời một số nhóm lên đóng vai, các nhóm khác có thể nêu phương án giải quyết. Các nhóm nhận xét, bổ sung cho nhau.

- GV nhận xét tinh thần, thái độ học tập, kết quả làm việc nhóm.

- Sau khi HS đưa ra cách xử lý, GV dùng Chatbot AI hỏi: “Hãy gợi ý 3 cách khuyên ngăn bạn bè không được hái trộm quả nhà hàng xóm một cách khéo léo” để đối chiếu với câu trả lời của HS.

- GV nhận xét và kết luận:

+ Tình huống 1: Nói với Dũng và Phong nên đi tìm người lớn để ngăn chặn, nhắc nhở việc làm sai của các bạn.

+ Tình huống 2: Nói với các bạn rằng sở thích của Nhung rất có ích, giúp bảo vệ môi trường. Chúng ta không nên chế giễu, trêu chọc, mà cần học tập bạn.

+ Tình huống 3: Nói với Nga rằng đó là tiến của bà bán nước đánh rơi, mình phải có trách nhiệm trả lại cho bà. Tham của rơi là điều không tốt.

- HS đọc yêu cầu bài tập 1, suy nghĩ và trả lời. 

- HS thực hiện theo hướng dẫn. 

- HS lắng nghe, tiếp thu. 

- HS chơi trò chơi. 

- HS thực hiện nhiệm vụ. 

- HS lắng nghe GV hướng dẫn. 

- HS làm theo hướng dẫn của GV. 

- HS lắng nghe, tiếp thu. 

- HS quan sát. 

- HS làm việc nhóm.

- HS trả lời. 

- HS lắng nghe, tiếp thu. 

- HS lắng nghe, vỗ tay. 

- HS quan sát tình huống. 

- HS làm việc theo nhóm.

- HS thảo luận.

- HS thể hiện.  

- HS lắng nghe, tiếp thu. 

- HS so sánh cách giải quyết của nhóm mình với gợi ý của AI.

- HS lắng nghe, tiếp thu. 

6.2.CB2a: GV và HS áp dụng công cụ AI để giải quyết vấn đề đơn giản (tìm kiếm giải pháp tình huống) nhằm làm phong phú thêm bài học.

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: HS kết nối được những điều đã học với thực tiễn cuộc sống bằng những việc làm cụ thể.

b. Cách tiến hành

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..