Giáo án NLS Ngữ văn 10 kết nối Bài 4: Héc-to từ biệt Ăng-đrô-mác

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu nhân vật Héc-to

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS suy nghĩ về nhan đề văn bản.theo dõi văn bản và trả lời:

+ Biến cố nào dẫn đến việc Héc-to phải từ biệt Ăng-đro-mác? Dựa và phần tóm tắt sau khi đọc văn bản (trag 103-104), hãy tóm tắt ngắn gọn sự việc?

+ Vì sao có thể xem biến cố đó là biến cố đặc trưng cho thể loại sử thi?

+ Không gian trong truyện được miêu tả gồm những không gian nào? 

+ Khi Ăng-đrô-mác van xin người chồng không ra trận, Héc-to đã đưa ra lời giải thích như thế nào? Qua đó, em có nhận xét gì về nhân vật Héc-to?

+ Vì sao Hec-to vẫn quyết định mở cổng thành nghênh chiến với quân Hy Lạp? Em có suy nghĩ gì về hành động đó?

+ Hec-to đã có lời nói, hành động gì với vợ và đứa con trai?Từ đó nhận xét về tính cách nhân vật Hec-to.

+ Chi tiết Héc-to tháo mũ trụ sáng loáng của mình đặt xuống đất rồi mới bồng cậu con trai thân yêu lên tay có ý nghĩa gì?

- GV có thể đặt thêm câu hỏi: 

+ Ngoài nhân vật Héc-to được giới thiệu trong đoạn trích, bạn còn biết thêm nhân vật anh hùng nào khác trong sử thi "l-li-át"? 

+ Những nhân vật anh hùng này có phẩm chất gì chung? Vì sao họ lại có chung những phẩm chất đó?

- GV yêu cầu HS sử dụng smartphone để tra cứu nhanh thông tin về nhân vật A-khin trên các từ điển bách khoa toàn thư mở nhằm so sánh phẩm chất với Héc-to.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức > Ghi lên bảng.

- GV bổ sung:  Trong sử thi l-li-át có rất nhiều nhân vật anh hùng: A-khin sức mạnh phi thường, dũng mãnh vô song; Mê-nê-lát dũng cảm, kiêu hùng;...Tất cả các nhân vật này đều có chung các phẩm chất: dũng cảm, coi trọng danh dự, khát khao chiến thắng. Những nhân vật anh hùng của Hô-me-rơ dù có tính cách khác nhau, ở những chiến tuyến đối lập nhau, song vẫn có những phẩm chất giống nhau, là bởi họ là đại diện cho lí tưởng, khát vọng của cộng đồng. Đó chính là đặc trưng của nhân vật sử thi.

Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu nhân vật Ăng-đro-mác

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS: theo dõi văn bản và trả lời:

+ Khi nghe tin quân A-kê-en khí thế áp đảo, những chiến binh Tơ-roa buộc phải thoái lui, Ăng-đrô-mác đã có tâm trạng, hành động như thế nào?

+ Lí do nào khiến Ăng-đrô-mác không muốn Héc-to ra trận?

+ Tâm trạng của Ăng-đrô-mác lúc ra về?

+ Những lời nói, hành động của Ăng-đrô-mác thể hiện phẩm chất gì của nhân vật?

+ Bạn nhận xét gì về cách miêu tả nhân vật Ăng-đrô-mác trong đoạn trích? Qua nhân vật Ăng-đrô-mác, ta có thể nhận ra điều gì về quan niệm nhân sinh của người Hy Lạp thời cồ đại?

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức > Ghi lên bảng.

Nhiệm vụ 3: Tổng kết

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS tổng kết nội dung và ý nghĩa của văn bản Héc-to từ biệt Ăng-đrô-mác.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS suy nghĩ để trả lời câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời một số HS trình bày kết quả trước lớp, yêu cầu cả lớp nhận xét, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, chốt kiến thức > Viết lên bảng.

II. Tìm hiểu chi tiết

1. Nhân vật Hec-to

- Biến cố quan trọng dẫn đến việc Héc-to phải từ biệt Ăng-đrô-mác là việc thành Tơ-roa bị quân Hy Lạp vây hãm, tình thế hết sức nguy nan. 

> Đây là một biến cố đặc trưng của sử thi vì nó là sự kiện lớn, liên quan đến vận mệnh của cộng đồng. Biến cố này đặt nhân vật Héc-to vào tình thế buộc phải chọn lựa: ở lại thành Tơ-roa để giữ an toàn cho bàn thân hay mở cổng thành, ra trận nghênh chiến với kẻ thù để thực hiện bổn phận và bảo toàn danh dự.

- Không gian: đoạn trích miêu tả cảnh gặp gỡ giữa Héc-to và Ăng-đrô-mác  trước khi lên đường ra trận. Dù đây là cuộc chia tay thể hiện mối quan hệ và tình cảm cá nhân nhưng được đặt trong không gian tại cổng thành – biểu tượng của không gian cộng đồng trong chiến tranh > không gian đặc trưng của sử thi.

- Héc-to đã phải đưa ra một quyết định rất khó khăn khi và có dự cảm không lành về tương lai, nỗi đau khổ, thương xót của chàng với số phận đáng thương của gia đình và thành bang, một bên là quyết tâm ra trận.

- Héc-to đưa ra những lí lẽ:

+Bầu nhiệt huyết và ý thức về danh dự buộc chàng phải can trường chiến đấu, giành vinh quang cho bản thân.

+ Bổn phận và trách nhiệm của một người đàn ông là phải bảo vệ thành khi có chiến tranh.

+ Định mệnh là tất yếu, không ai có thể trốn chạy khỏi số phận.

- Héc-to quyết định mở cổng thành nghênh chiến vì ý thức về nỗi hổ thẹn nếu không xung trận, bầu nhiệt huyết, khát vọng chiến đấu, giành vinh quang cho thân phụ và bản thân chính là động cơ thôi thúc Héc-to ra trận.  

• Con người dũng cảm, ngoan cường, coi trọng danh dự và sẵn sàng hi sinh để bảo vệ thành bang, sẵn sàng gạt tình riêng vì nghĩa lớn.

• Phẩm chất của người anh hùng đại diện cho cộng đồng.

- Thấu hiểu những lo lắng, quan tâm của vợ.

- Tháo mũ đặt xuống đất rồi mới bồng đứa con trai thân yêu lên tay 

> Hec-to không muốn để hình ảnh chiến tranh đáng sợ làm khuất lấp ánh nhìn và vòng tay yêu thương của người cha.

• Tình yêu thương trìu mến, hết lòng thương yêu của Héc-to dành cho gia đình.

- Thông qua nhân vật Héc-to, Hô-me-rơ đưa ra hình mẫu về người anh hùng theo quan niệm của người Hy Lạp thời cổ đại: đó là sự kết hợp hài hoà giữa một bên là con người cá nhân với ý chí tự do, tình cảm gia đình, tình bằng hữu và một bên là con người cộng đồng với ý thức vé trách nhiệm, bổn phận và danh dự."Tính hài hoà sử thi" này đã tạo nên vẻ đẹp cao cả của các nhân vật anh hùng trong sử thi Hy Lạp.

2. Nhân vật Ăng-đro-mác

- Khi biết tin về trận đấu, Ăng-đrô-mác đã “vội vã tới tòa tháp lớn thành l-li-ông (llion)", "vừa đi vừa chạy lên thành, đầu không ngoảnh lại"... Hành động này cho thấy nỗi lo lắng, sự quan tâm của nàng dành cho người chổng nơi chiến trận và cả thần dân thành Tơ-roa của mình.

- Ăng-đrô-mác có những dự cảm không lành cùa về tương lai, bắt nguồn từ chính những nỗi đau thương, mất mát mà nàng đã từng gánh chịu trong quá khứ. 

• Những dự cảm này cho thấy sự khủng khiếp của chiến tranh, nó không chỉ gây nên những đau khổ trong quá khứ mà còn trở thành một nỗi ám ảnh trong tương lai. 

• Những hành động, lời nói của Ăng-đrô-mác một mặt cho thấy tình yêu thương của nàng đối với Héc-to, một mặt cho thấy ý thức về bổn phận của Ăng-đrô-mác. Trong tận cùng nỗi lo lắng và đau khổ, Ăng-đrô-mác vẫn không quên nghĩ đến bổn phận và trách nhiệm của mình đối với thành Tơ-roa.

- Tác giả miêu tả rất tinh tế diễn biến nội tâm của nhân vật Ăng-đrô-mác, đặc biệt là những ám ảnh về quá khứ, dự cảm về tương lai, sự đau khổ, giằng co giữa một bên là tình yêu đối với Héc-to và một bên là ý thức vé bổn phận. 

• Qua nhân vật Ăng-đrô-mác, ta cũng có thể thấy được ý thức về cá nhân và cộng đồng của người Hy Lạp cổ đại.

 III. Tổng kết

1. Nội dung

- Đoạn trích đã khắc họa thành công hình ảnh người anh hùng Héc-to - bức tranh đại diện cho những người anh hùng Hy Lạp cổ đại với những phẩm chất tiêu biểu như can đảm, dũng cảm, tự trọng và không sợ cường quyền.

- Gợi ra bài học về việc phải lựa chọn giữa việc thực hiện bổn phận với cộng đồng và gia đình cho mỗi cá nhân

- Giúp người đọc cảm nhận được phần nào không khí chiến tranh ác liệt gay go thời kì đó và thái độ tôn trọng, ngưỡng mộ đối với các nhân vật anh hùng.

2. Nghệ thuật

- Văn bản xây dựng nhân vật người anh hùng Héc-to theo đúng motip của người anh hùng trong sử thi, thể hiện được những nét đặc trưng điển hình của kiểu nhân vật người anh hùng.

- Ngôn từ, giọng văn rành mạch, kết hợp nhuần nhuyễn giữa miêu tả và biểu cảm, tự sự.

- Thể hiện được những đặc trưng cơ bản của thể loại sử thi, nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật.