HS nhận biết được đặc điểm của thể loại tác phẩm, xác định được bố cục, phân tích giá trị thẩm mỹ của một số yêu tố trong thơ như: từ ngữ, hình ảnh, vần, nhịp, đối, chủ thể trữ tình.
HS có hiểu biết và đánh giá được tình cảm, cảm xúc, cảm hứng chủ đạo mà người viết thể hiện qua văn bản.

Năng lực

Năng lực chung

Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, trao đổi giữa các cá nhân, các nhóm.

Năng lực đặc thù

Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản Tây Tiến.
Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về hình tượng thiên nhiên và người lính Tây Tiến.
Năng lực phân tích các yếu tố hình tượng, bút pháp lãng mạn và nghệ thuật sử dụng ngôn từ của bài thơ Tây Tiến.
Năng lực phân tích, cảm nhận về thành tựu nội dung và nghệ thuật, ý nghĩa của văn bản.
Năng lực phân tích, so sánh đặc điểm nghệ thuật của văn bản với các văn bản khác có cùng chủ đề.

Năng lực số

2.1.NC1a: Thành thạo khai thác và thẩm định các nguồn tư liệu số về đoàn binh Tây Tiến, cuộc đời sự nghiệp Quang Dũng và bối cảnh kháng chiến chống Pháp.
6.1.NC1a: Sử dụng các công cụ kỹ thuật số (phần mềm sơ đồ, thiết kế đồ họa) để trực quan hóa hành trình hành quân và hệ thống hình ảnh, bút pháp lãng mạn trong bài thơ.
6.3.NC1a: Biết sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ phân tích các thủ pháp nghệ thuật (đối lập, từ Hán Việt) và mô phỏng hóa cảm hứng chủ đạo của văn bản.

Phẩm chất

Trân trọng, yêu quý anh bộ đội cụ Hồ.
Có ý thức trách nhiệm với học tập, tình yêu quê hương đất nước: chủ động, tích cực học tập, sáng tạo.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

Chuẩn bị của giáo viên

KHBD.
Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi.
Tranh ảnh về nhà văn hình ảnh.
Bảng phân công nhiệm vụ cho HS hoạt động trên lớp.
Bảng giao nhiệm vụ học tập cho HS ở nhà.
Máy tính, máy chiếu.
Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.
Công cụ AI hỗ trợ: ChatGPT, Copilot.

Chuẩn bị của HS:

- SGK, SBT Ngữ Văn 12, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn bài học, vở ghi, bảng nhiệm vụ học tập của HS ở nhà.

- Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.

TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. KHỞI ĐỘNG

Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập từ đó khắc sâu kiến thức nội dung bài học Tây Tiến.
Nội dung: GV đặt câu hỏi cho HS để khơi gợi về chủ đề liên quan đến bài học.
Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
Tổ chức thực hiện.

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập.

GV đặt câu hỏi: Từ những bức tranh sau em có suy nghĩ gì về cuộc kháng chiến chống Pháp của dân tộc?

kenhhoctap

- GV tiếp tục chiếu cho HS xem video AI được thiết kế riêng cho bài học và yêu cầu HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi.
HS xem video và trả lời câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

GV mời một số HS đứng dậy trả lời câu hỏi.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

HS trả lời tự do, GV chốt đáp án:

+ Chiến tranh tuy đã lùi xa song những đau thương mất mát thì vẫn còn đâu đó. Lịch sử ta trải qua biết bao nhiêu thăng trầm, mất mát, đó là sự hi sinh của biết bao nhiêu con người. Những hình ảnh trên gợi nhớ một thời “đau thương” mà “hào hùng” của dân tộc. Những con người ra đi chẳng tiếc “đời xanh”. Không chỉ gợi lên sự anh dũng, tinh thần bất khuất của con người trong chiến đấu mà hơn cả nhắc nhở chúng ta những con người sống thời hòa bình cần phải làm gì để xứng đáng hơn với sự hi sinh đó.

GV dẫn dắt vào bài: Nhà thơ Tố Hữu đã từng viết “Chín năm làm một Điện Biên/ Nên vành hoa đỏ nên thiên sử vàng”. Trong cuộc kháng chiến trường kì của dân tộc, chúng ta không thể quên đi hình ảnh người lính cụ Hồ trong vần thơ của Chính Hữu, cũng chẳng thể nào quên đi hình ảnh người lính đậm màu bi tráng trong “Tây Tiến” của Quang Dũng. Trong bài học hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về bài thơ Tây Tiến – Quang Dũng để thấy được sự bi tráng không kém phần lãng mạn trong những con người ấy, Bài 2 – Tây Tiến – Tiết 1.

[2.1.NC1a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số)].

2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Đọc văn bản

Mục tiêu:

+ HS nắm được những thông tin liên quan đến tác giả Quang Dũng và tác phẩm Tây Tiến.

+ HS hiểu được ý nghĩa nhan đề tác phẩm.

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến văn bản Tây Tiến.

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS và kiến thức HS tiếp thu được liên quan đến văn bản Tây Tiến.

d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV- HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NLS

Nhiệm vụ: Tìm hiểu tác giả - tác phẩm.

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập.

- GV chia lớp thành nhóm (2 bàn kết hợp thành 1 nhóm) để trả lời câu hỏi:

+ Nhóm 1: Nêu một số hiểu biết của em về tác giả Quang Dũng và bài thơ Tây Tiến?

+ Nhóm 2: Nhan đề Tây Tiến gợi cho em suy nghĩ gì?

- GV yêu cầu HS sử dụng thiết bị cá nhân truy cập Google Earth để xác định lộ trình hành quân của đoàn binh Tây Tiến qua các địa danh: Sài Khao, Mường Lát, Pha Luông, Mai Châu... và xem các hình ảnh/video tư liệu số về vùng Tây Bắc những năm 1947.

- HS thực hiện nhiệm vụ.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập.

- HS đọc thông tin trong SGK chuẩn bị kiến thức.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận.

- GV mời các nhóm HS phát biểu, yêu cầu cả lớp nhận xét, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập.

- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức.

Tìm hiểu tác giả - tác phẩm.
Tác giả.

- Bút danh là Quang Dũng tên thật là Bùi Đình Diệm.

- Năm sinh – năm mất: 1921 – 1988.

- Quê quán: làng Phượng Trì, huyện Đan Phượng, tỉnh Hà Tây (nay thuộc Hà Nội).

- Ông là một nghệ sĩ đa tài: làm thơ, viết văn, vẽ tranh, soạn nhạc. Tuy nhiên, thành công nổi bật của Quang Dũng là ở lĩnh vực thơ ca.

- Thơ của ông, nhất là những bài nổi tiếng như Đôi mắt, Người Sơn Tây... được nhiều thế hệ người đọc yêu thích, bởi đó là tiếng nói của một tâm hồn phóng khoáng, hồn hậu, lãng mạn và tài hoa.

2. Tác phẩm.

a. Xuất xứ:

- Bài thơ Tây Tiến được in trong tập Mây đầu ô (1986).

b. Hoàn cảnh sáng tác:

- Tây Tiến là tên gọi của trung đoàn Tây Tiến, được thành lập vào năm 1947.

- Cuối năm 1948, Quang Dũng chuyển về đơn vị mới, nhớ đơn vị cũ, ông đã sáng tác bài thơ này tại Phù Lưu Chanh (nay là Hà Đông).

3. Nhan đề.

+ Bài thơ ban đầu có tên là Nhớ Tây Tiến, sau được đổi là Tây Tiến. Ông đã lượt bỏ chữ “Nhớ” khiến cho nhan đề thi phẩm trở nên cô đọng, tạo ra sự chắc khỏe, rắn rỏi đem đến cho ta hình dung về miền Tây Bắc rộng lớn, thăm thẳm, hùng vĩ.

+ Tây Tiến có thể hiểu là tên của một binh đoàn, nơi Quang Dũng từng công tác, cũng có thể hiểu là tiến về phía Tây, hướng hành quân của binh đoàn Tây Tiến trong quá trình thực hiện nhiệm vụ bảo vệ biên giới.

2.1.NC1a: HS thành thạo khai thác và thẩm định các nguồn tư liệu số về đoàn binh Tây Tiến, cuộc đời sự nghiệp Quang Dũng và bối cảnh kháng chiến chống Pháp.

Hoạt động 2: Khám phá văn bản

Mục tiêu:

+ Xác định được bố cục cũng như cảm hứng chủ đạo của bài thơ Tây Tiến.

+ Nhận biết được một số đặc điểm cơ bản của phong cách lãng mạn qua bài thơ Tây Tiến.

+ Nhận biết và phân tích được một số yếu tố của thơ trữ tình hiện đại: ngôn ngữ, hình tượng, biểu tượng, yếu tố tượng trưng siêu thực trong thơ.

Nội dung: Sử dụng SGK chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời các câu hỏi liên quan đến văn bản Tây Tiến.
Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS và kiến thức HS tiếp thu được liên quan đến văn bản Tây Tiến.
Tổ chức thực hiện

…………………………………………..

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức về văn bản Tây Tiến đã học.

b. Nội dung: Sử dụng SGK, kiến thức đã học để trả lời các câu hỏi liên quan.

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời HS chọn.

d. Tổ chức thực hiện

Nhiệm vụ 1: Trả lời câu hỏi trắc nghiệm

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập.

- GV sử dụng các công cụ sáng tạo bài tập tương tác như Kahoot!, Quizizz, ActivePresenter,… để cùng học sinh ôn tập lại những nội dung vừa học trong bài.

- GV gửi link cho HS để thực hiện làm bài.

- GV lần lượt nêu các câu hỏi:

Trường THPT:………………………

Lớp:…………………………………..

Họ và tên:……………………………..

PHIẾU BÀI TẬP

VĂN BẢN TÂY TIẾN

Khoanh tròn vào đáp án đặt trước câu trả lời đúng:

Câu 1: Phong cách thơ Quang Dũng không có đặc điểm nào?

A. Vừa hồn nhiên vừa tinh tế.

B. Mang vẻ đẹp hào hoa, phóng khoáng.

C. Đậm chất lãng mạn.

D. Đậm chất hiện thực.

Câu 2: Cảm hứng chủ đạo của Tây Tiến là?

A. Cảm hứng lãng mạn tràn đầy lạc quan, tin tưởng.

B. Cảm hứng hiện thực về cuộc chiến đấu đầy gian khổ hi sinh.

C. Cảm hứng đối nghịch: tự hào và xót thương, nuối tiếc.

D. Cảm hứng lãng mạn và tinh thần bi tráng.

Câu 3: Lúc đầu tác giả đặt tên cho bài thơ là:

A. Tây Tiến.

B. Nhớ Tây Tiến.

C. Yêu Tây Tiến.

D. Tây Tiến ơi.

Câu 4: Quang Dũng đã dùng những thủ pháp nghệ thuật nào để khắc hoạ khung cảnh thiên nhiên Tây Bắc?

A. Từ láy giàu giá trị tạo hình, nghệ thuật nhân hoá, hình ảnh thơ mộng, gợi nhiều hơn tả.

B. Hình ảnh thơ, từ ngữ đẹp gợi cảm, gợi nhiều liên tưởng.

C. Sáng tạo những hình ảnh tân kì, táo bạo.

D. Xây dựng những hình ảnh ẩn dụ mang tính biểu tượng, giàu ý nghĩa.

Câu 5: Thiên nhiên Tây Bắc có vai trò gì trong bài thơ?

A. Gợi ra nỗi nhớ và hình ảnh đoàn binh Tây Tiến.

B. Làm dịu đi những mệt nhọc, vất vả trên đường hành quân của những người lính Tây Tiến.

C. Là miền đất lạ, hấp dẫn những người lính trẻ và độc giả.

D. Là bức phông nền gợi ra những khó khăn mà người lính Tây Tiến phải trải qua.

Câu 6: Những địa danh như Sài Khao, Mường Lát, Pha Luông... trong bài thơ không có tác dụng nào sau đây?

A. Gợi sự hấp dẫn của xứ lạ, phương xa.

B. Làm cho khung cảnh nhuốm màu huyền ảo.

C. Gợi cái hoang dã, bí ẩn, thâm u của rừng miền Tây.

D. Nói lên sự sỡ hãi của người lính khi đi qua đó.

Câu 7: Cụm từ “hồn lau nẻo bến bờ”, “hoa đong đưa” cho thấy điều gì về thiên nhiên Tây Bắc?

A. Cảnh vật và con người Tây Bắc đều rất gợi cảm.

B. Gợi được linh hổn của cảnh vật, vẻ đẹp hoang dã mà nên thơ của thiên nhiên Tây Bắc.

C. Các cô gái Thái đẹp như bông hoa rừng: e ấp, tình tứ.

D. Dòng sông Tây Bắc vào mùa lũ dữ dội mà vẫn mang vẻ đẹp thơ mộng lãng mạn.

Câu 8: Câu thơ “Rải rác biên cương mồ viễn xứ” sử dụng biện pháp nghệ thuật nào?

Đảo ngữ, nhân hóa.
Nhân hóa, ẩn dụ.
Liệt kê, đối lập.
Đảo ngữ, ẩn dụ.
Câu 9: Quang Dũng nói về sự hi sinh của đồng đội mình bằng cách nào?

A. Từ Hán Việt tăng sự trang trọng, giảm được sự bi thương.

B. Những hình ảnh sang trọng trang hoàng cho sự hi sinh cao đẹp cùa đổng đội.

C. Nói giảm, nói tránh khiến người lính Tây Tiến sống mãi trong lòng Quang Dũng.

D. Phóng đại để phản ánh hiện thực khốc liệt cùa chiến trường.

Câu 10: Lí tưởng sống cao đẹp, tinh thần xả thân cho Tổ quốc của người lính Tây Tiến được thể hiện ở câu thơ nào?

Rải rác biên cương mồ viễn xứ.
Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh.
Áo bào thay chiếu anh về đất.
Sông Mã gầm lên khúc độc hành.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ:

- HS vận dụng kiến thức đã học về văn bản Tây Tiến hoàn thành Phiếu bài tập.

- GV quan sát, hỗ trợ HS thực hiện (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV quan sát bảng kết quả trò chơi của HS, lắng nghe và giải đáp thắc mắc của HS.

- GV mời một số HS khác đọc đáp án khác (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn đáp án:

1. D	2. D	3. B	4. B	5. B
6. D	7. B	8. D	9. C	10. B

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới.

[5.2.NC1a: HS tham gia trò chơi trắc nghiệm củng cố trên ứng dụng tương tác trực tuyến để giáo viên thu thập dữ liệu học tập tức thời.]

Nhiệm vụ 2: Luyện tập theo văn bản

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV hướng dẫn làm bài vào vở, cho HS luyện tập theo những nhiệm vụ cụ thể sau.

Câu 1: Hình tượng người lính Tây Tiến trong bài thơ từng bị phê phán là “xa lạ” với hình ảnh thực tế của anh bộ đội Cụ Hồ thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp. Theo bạn, vì sao có sự đánh giá như vậy? Hãy nêu quan điểm của bạn về vấn đề này?

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS vận dụng kiến thức đã học để hoàn thành bài luyện tập vào vở.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện một số HS trình bày trước lớp.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức.

Gợi ý:

1. Vài nét về hình tượng người lính trong thơ ca Việt Nam.

+ Dân tộc Việt Nam - một dân tộc luôn phải đương đầu với các cuộc chiến tranh xâm lược. Lịch sử 4000 năm của dân tộc, về cơ bản là lịch sử chiến tranh vệ quốc. Vì vậy, hình tượng người lính luôn là hình tượng trung tâm trong đời sống xã hội cũng như trong văn học nghệ thuật.

+ Hình tượng người lính đã từng xuất hiện trong ca dao, cổ tích, trong văn học Trung đại (thơ văn Nguyễn Trãi, trong Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc...).

+ Từ sau Cách mạng tháng Tám, hình tượng người lính đã trở thành hình tượng trung tâm của văn học cách mạng.

2. Hoàn cảnh ra đời và cảm hứng sáng tạo bài thơ Tây Tiến

…………………………………………..

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: HS mở rộng, nâng cao kiến thức của bài học.

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS làm bài tập vận dụng.

c. Sản phẩm học tập: Phần trả lời của HS và chuẩn kiến thức của GV.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

Câu 1: Phân tích hình tượng người lính Tây Tiến trong bài thơ cùng tên của nhà thơ Quang Dũng.

+ GV yêu cầu HS sử dụng AI hỗ trợ viết để gợi ý các cấu trúc câu phức hợp nhằm thể hiện sự đánh giá sâu sắc về bút pháp của Quang Dũng. HS tự rà soát lỗi chính tả và tính logic của lập luận thông qua công cụ rà soát văn bản thông minh.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc câu hỏi, vận dụng kiến thức đã học để thực hiện các yêu cầu.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 1 – 2 HS trình bày trước lớp.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và chuẩn kiến thức:

“Tây Tiến” là một bài thơ tiêu biểu nhất của Quang Dũng nói riêng, của thơ ca kháng chiến chống Pháp nói chung. “Tây Tiến” là tên của một đơn vị bộ đội được thành lập năm 1947, giữa những ngày đầu vô cùng gian khổ của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Lính Tây Tiến phần đông là thanh niên Hà Nội, trong đó có nhiều học sinh, sinh viên, trí thức trẻ. Đơn vị này hoạt động chủ yếu trên địa bàn núi rừng miền Tây Bắc sang tới Thượng Lào, có nhiệm vụ bảo vệ biên giới Việt - Lào và phối hợp với bộ đội Lào đánh tiêu hao lực lượng quân đội Pháp. Sinh hoạt vô cùng thiếu thốn và gian khổ nhưng lính Tây Tiến vẫn phơi phới tinh thần lãng mạn anh hùng. Bài thơ được viết ở Phù Lưu Chanh (Hà Tây) cuối năm 1948, lúc Quang Dũng rời xa đơn vị chưa lâu, Bài thơ ban đầu có tên là Nhớ Tây Tiến, sau đổi lại là Tây Tiến. Qua nỗi nhớ cảnh vật và con người Tây Tiến, bài thơ bày tỏ niềm ngưỡng mộ những người lính trong kháng chiến chống Pháp và ngợi ca một thời gian khổ mà anh hùng trong lịch sử dân tộc. Nỗi nhớ ấy xuyên suốt cả ba đoạn và bốn câu kết thúc của bài thơ.

…………………………………………..

- GV kết thúc bài học.

[6.3.NC1a: HS biết sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để mô phỏng hóa cảm hứng chủ đạo của văn bản, chỉnh sửa lỗi logic trong đoạn văn.]

*HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Ôn lại kiến thức đã học: Các nội dung liên quan đến văn bản Tây Tiến: hoàn cảnh sáng tác, tóm tắt tác phẩm, những chi tiết đặc sắc, nội dung, nghệ thuật).

- Hoàn chỉnh các bài tập phần Luyện tập, Vận dụng (nếu chưa xong).

- Chuẩn bị bài Đàn ghi ta của Lor-ca.