- HS viết được văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên bằng cách huy động hợp lí các trải nghiệm cá nhân và kiến thức thu nhận được qua các bài học trong chương trình, qua những tài liệu tự tìm hiểu, nghiên cứu thêm

2. Năng lực

a. Năng lực chung

- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác...

b. Năng lực đặc thù

- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến bài học.

- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận, hoàn thành văn bản Viết văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên

- Năng lực tiếp thu tri thức, nắm được các yêu cầu đối với Viết văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên

c. Năng lực số

- 6.1.TC2a: Sử dụng AI để tìm kiếm ý tưởng, lập dàn ý sơ bộ và mô phỏng các quy trình tự nhiên phức tạp.

- 1.1.TC2a: Tìm kiếm, thẩm định và trích dẫn thông tin khoa học từ các nguồn điện tử đáng tin cậy (.gov, .edu, các tạp chí khoa học).

- 3.1.TC2a: Sử dụng các công cụ sơ đồ số để trực quan hóa quy trình nguyên nhân - kết quả của hiện tượng tự nhiên.

- 5.2.TC2a: Thực hành quy tắc bản quyền số khi sử dụng hình ảnh và số liệu khoa học từ Internet.

3. Phẩm chất:

- Nghiêm túc trong học tập.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Chuẩn bị của giáo viên:

- KHBD;

- Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi;

- Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp;

- Bảng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở nhà;

- Máy tính, máy chiếu.

- Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.

- Công cụ AI hỗ trợ: ChatGPT, Copilot.

2. Chuẩn bị của học sinh:

- SGK, SBT Ngữ văn 8, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn học bài, vở ghi.

- Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng HS thực hiện nhiệm vụ học tập học tập của mình từ đó khắc sâu kiến thức nội dung bài học.

b. Nội dung: GV đặt những câu hỏi gợi mở vấn đề cho HS chia sẻ

c. Sản phẩm: Hs hoàn thành bài tập theo yêu cầu của GV.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS đọc phần đầu trong SGK và trả lời câu hỏi:

Em hãy chia sẻ (với cô và cả lớp) về những hiện tượng tự nhiên mà em biết. Hãy chọn lấy một hiện tượng và em có hiểu biết gì về hiện tượng đó?

- GV tiếp tục chiếu cho HS xem video AI được thiết kế riêng cho bài học và yêu cầu HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS nghe GV nêu yêu cầu để hoàn thành bài tập.

- HS xem video và trả lời câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời 2 – 3 HS chia sẻ.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá phần trình bày của HS

* Gợi ý trả lời:

+ Những hiện tượng tự nhiên mà em biết là lốc xoáy, sao băng, lũ lụt, …

+ Em sẽ đưa ra những hiểu biết của em về hiện tượng lốc xoáy. Theo những thông tin em được biết thì lốc xoáy phát triển từ một cơn dông, thường từ ổ dông rất mạnh hay siêu mạnh, nên ở đâu có dông dữ dội là ở đó có thể có lốc xoáy, song cũng may là nó rất hiếm. Đối với những trận lốc xoáy mạnh thì có thể cuốn bay cả những chiếc ô tô, những căn nhà kiên cố, phá hủy những cây cầu... và cuốn theo cả con người, con vật trên đường đi.

+ …

- Từ chia sẻ của HS, GV dẫn dắt vào bài học mới: Trong đời sống, không ít lần ta gặp các hiện tượng tự nhiên đặc biệt, có khi kì thú, có khi đáng lo ngại. Đối diện với chúng, trong ta nảy sinh nhu cầu giải thích nhằm thỏa mãn nhu cầu hiểu biết, khám phá, chinh phục. Viết bài văn thuyết minh thể hiện nội dung này thực sự là một trải nghiệm thú vị, tạo cho em cơ hội chia sẻ với mọi người những hiểu biết bổ ích có được qua khảo sát, nghiên cứu riêng hoặc qua tiếp nhận những thông tin đáng tin cậy từ các tài liệu khoa học.

[2.1.TC2a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số)].

2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu các yêu cầu đối với văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên

a. Mục tiêu: Nắm được yêu cầu khi viết văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến bài học.

c. Sản phẩm học tập: HS trả lời các yêu cầu khi viết văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

Hoạt động 2: Đọc và phân tích bài viết tham khảo

a. Mục tiêu: HS phân tích được bài viết và nắm được những điều cần lưu ý khi viết văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến bài học.

c. Sản phẩm học tập: HS phân tích bài viết tham khảo.

d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV- HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS đọc bài viết tham khảo: Ghềnh Đá Đĩa

- GV yêu cầu HS vừa đọc văn bản, vừa đối chiếu với nội dung trong các thẻ chỉ dẫn, ghi chép vắn tắt những thông tin cần thiết.

- GV đặt câu hỏi, yêu cầu HS thảo luận nhóm (3-4 người/nhóm) và trả lời:

+ Bài viết đã giới thiệu hiện tượng tự nhiên nào?

+ Các biểu hiện nổi bật của hiện tượng tự nhiên đó là gì?

+ Bài viết đã giải thích điểm đặc biệt của hiện tượng tự nhiên bằng lập luận khoa học như thế nào?

+ Thái độ, hành động của con người trước hiện tượng tự nhiên đó ra sao?

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS làm việc theo nhóm, trao đổi theo những câu hỏi GV gợi ý.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận hoạt động và thảo luận

- GV gọi HS trình bày phần chuẩn bị.

- Các nhóm khác nhận xét, đánh giá, bổ sung, đi đến thống nhất.

Bước 4: Đánh giá kết quả HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức è ghi lên bảng.

2. Phân tích văn bản tham khảo

- Giới thiệu hiện tượng tự nhiên: ghềnh Đá Đĩa (hay còn gọi là gành Đá Đĩa)

- Các biểu hiện nổi bật của hiện tượng tự nhiên:

+ … nhìn từ xa, ghềnh Đá Đĩa như một tổ ong khổng lồ, ánh lên màu đen huyền bí nổi bật giữa một vùng biển trời trong xanh

+ … hàng chục nghìn cột đá có hình lục giác, hình vuông hoặc hình tròn, lớp nọ xếp nối lên lớp kia, liền khít nhau như có sự sắp đặt của bàn tay con người

+ …

- Giải thích điểm đặc biệt của hiện tượng tự nhiên bằng lập luận khoa học:

+ Theo các nhà khoa học, đá ở ghềnh Đá Đĩa là loại đá badan hình thành trong quá trình hoạt động của núi lửa ở vùng cao nguyên Vân Hoà (Phú Yên)…

+ Nham thạch từ miệng núi lửa, gặp nước lạnh đông cứng lại và rạn nứt đa chiều một cách tự nhiên. Phần lớn đá nứt theo mạch dọc, tạo thành những cột thẳng đứng hoặc xiên, cũng có những đường xiết ngang cắt cột đá thành những hình dạng khác nhau

+ …

- Thái độ, hành động của con người trước hiện tượng tự nhiên: ghềnh Đá Đĩa được Nhà nước cấp chứng nhận danh thắng cấp quốc gia và được tỉnh Phú Yên đưa vào khai thác cấp du lịch

Hoạt động 3: Thực hành viết theo các bước

a. Mục tiêu: Nắm được các kĩ năng viết văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến bài học.

c. Sản phẩm học tập: HS áp dụng các yêu cầu để viết bài.

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

Hoạt động 3: Viết bài

a. Mục tiêu: Nắm được các kĩ năng viết văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến bài học.

c. Sản phẩm học tập: HS áp dụng các yêu cầu để viết văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên

d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NLS

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV hướng dẫn HS thực hiện theo các bước sau đây:

- Triển khai mỗi ý dự kiến thành một đoạn văn có chủ đề riêng nằm trong chủ đề chung của văn bản

- Tránh lạm dụng các hình thức biểu cảm (miêu tả chủ quan, rườm rà, dùng nhiều câu cảm, …)

- Phần giải thích phải thật tường minh, có lí lẽ và căn cứ xác đáng, khoa học. Các trích dẫn (nếu có) phải đảm bảo tính chính xác, trung thực (ghi chú nguồn đầy đủ)

- Có thể cài đặt các hình ảnh, sơ đồ, bản đồ, … phù hợp để tăng tính trực quan, sinh động, hấp dẫn cho văn bản

- GV yêu cầu HS thực hiện viết bài trên phần mềm soạn thảo, sử dụng công cụ thiết kế (Canva/Piktochart) để tạo một sơ đồ quy trình (Flowchart) giải thích cơ chế của hiện tượng tự nhiên để chèn vào bài viết.

- GV yêu cầu HS chia sẻ link Google Docs bài viết cho bạn cùng bàn để "Review" chéo, nhận xét về tính mạch lạc và cách giải thích hiện tượng thông qua tính năng 'Comment'.

- GV nhắc nhở HS kiểm tra lại toàn bộ hình ảnh và số liệu đã dùng, thực hiện chú thích nguồn (URL/Tên tác giả) ở cuối bài viết để đảm bảo đạo đức học thuật số.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS nghe yêu cầu, thực hiện theo các bước để viết bài.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận hoạt động và thảo luận

- Học sinh hòan thành VB.

Bước 4: Đánh giá kết quả HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

3. Viết bài

3.1.TC2a: HS sử dụng các công cụ sơ đồ số để trực quan hóa quy trình nguyên nhân - kết quả của hiện tượng tự nhiên.

2.1.TC2b: HS hình thành được thói quen cộng tác trên nền tảng số để hoàn thành nhiệm vụ được giao.

5.2.TC2a: HS thực hành quy tắc bản quyền số khi sử dụng hình ảnh và số liệu khoa học từ Internet.

Hoạt động 4: Xem lại và chỉnh sửa

a. Mục tiêu: Đọc lại bài viết và chỉnh sửa lại bài viết