Giáo án NLS Ngữ văn 9 kết nối Bài 3: Viết bài văn nghị luận về một vấn đề cần giải quyết (trong đời sống của học sinh hiện nay)

Nhiệm vụ: Tìm hiểu yêu cầu của kiểu bài

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, đọc khung thông tin trong SGK và thực hiện nhiệm vụ: Nêu yêu cầu của bài văn nghị luận nghị luận phân tích về một vấn đề cần giải quyết (trong đời sống của học sinh hiện nay)

- GV yêu cầu HS sử dụng AI hỏi: "Hãy tóm tắt cấu trúc một bài văn nghị luận về một vấn đề cần giải quyết và cho biết điểm khác biệt lớn nhất giữa kiểu bài này với nghị luận tư tưởng đạo lí?".

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ

- HS vận dụng kiến thức đã học và trả lời câu hỏi. 

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động 

- GV mời đại diện 1 – 2 HS trình bày kết quả.

- Các HS khác lắng nghe, đặt câu hỏi (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức.

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới.

I. Tri thức về kiểu bài

- Yêu cầu của bài văn nghị luận về một vấn đề cần giải quyết (trong đời sống của học sinh hiện nay):

+ Giới thiệu được vấn đề nghị luận (một vấn đề cần giải quyết trong đời sống của học sinh hiện nay).

+ Trình bày được ý kiến bàn luận về vấn đề với hệ thống luận điểm chặt chẽ, lí lẽ thuyết phục, bằng chứng tiêu biểu và xác thực.

+ Nêu được ý kiến trái chiều và phản bác bằng lí lẽ sắc bén.

+ Đề xuất được giải pháp khả thi để giải quyết vấn đề.

Nhiệm vụ 1: Chọn đề tài

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, thực hiện nhiệm vụ:

+ Xác định mục đích và người đọc của bài viết.

+ Lựa chọn đề tài: Đề tài cho bài nghị luận về một vấn đề cần giải quyết trong đời sống rất phong phú, đa dạng. Em nên lựa chọn vấn đề mình thực sự quan tâm và có ý nghĩa với nhiều người, đồng thời phù hợp với lứa tuổi học sinh.

- GV yêu cầu HS sử dụng AI với câu lệnh: "Tôi đang viết về vấn đề [Tên vấn đề]. Đây là giải pháp của tôi: [Nêu giải pháp]. Hãy đóng vai một người phản biện để chỉ ra những điểm chưa khả thi và gợi ý cách khắc phục".

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ

- HS đọc bài và thực hiện yêu cầu.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động

- GV mời đại diện 2 – 3 HS trình bày trước lớp.

- Các HS khác lắng nghe, nhận xét, đặt câu hỏi (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức.

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới.

Nhiệm vụ 2: Tìm ý, lập dàn ý

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân thực hiện những yêu cầu sau:

+ Theo dõi các bước tìm ý trong SGK, hoàn thiện Phiếu tìm ý (đính kèm phía dưới).

+ Sắp xếp các ý vừa tìm được theo Phiếu học tập số 1 (đính kèm phía dưới).

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ

- HS đọc bài và thực hiện yêu cầu.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động thảo luận

- GV mời đại diện 1 – 2 HS trình bày kết quả.

- Các HS khác lắng nghe, đặt câu hỏi (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức.

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới.

III. Thực hành viết đoạn văn

1. Chọn đề tài

- Mục đích viết: thuyết phục người đọc đồng tình với người viết về giải pháp giải quyết một vấn đề trong đời sống của lứa tuổi học sinh; từ đó có nhận thức và hành động đúng.

- Người đọc: những người quan tâm đến các vấn đề trong đời sống của lứa tuổi học sinh.

- Một số đề tài gợi ý:

+ Tình bạn khác giới ở tuổi học trò.

+ Cách giải quyết mâu thuẫn, xung đột ở lứa tuổi học trò.

+ Cách ứng xử khi xảy ra xung đột giữa các thế hệ trong gia đình.

+ Cách sử dụng thời gian rảnh rỗi.

+ Cách giải quyết khi bị tổn thương vì những thông tin sai lệch hay bình luận tiêu cực trên mạng xã hội.

2. Tìm ý, lập dàn ý

a. Tìm ý.

- Phiếu tìm ý.

b. Lập dàn ý

- Phiếu học tập số 1.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Nhiệm vụ 3: Viết bài

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân thực hiện những yêu cầu sau: Dựa vào dàn ý để triển khai viết bài văn nghị luận về một vấn đề cần giải quyết (trong đời sống của học sinh hiện nay).

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ

- HS đọc bài và thực hiện yêu cầu.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động 

- GV mời đại diện 1 – 2 HS trình bày kết quả.

- Các HS khác lắng nghe, đặt câu hỏi (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức.

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới.

Nhiệm vụ 4: Chỉnh sửa bài viết

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân thực hiện những yêu cầu sau: 

+ Đối chiếu bài viết của em với các yêu cầu của kiểu bài nghị luận về một vấn đề cần giải quyết; từ đó, xác định những nội dung cần chỉnh sửa để hoàn thiện bài viết. Việc chỉnh sửa cần bám sát những tiêu chí cơ bản sau:

+ Vấn đề cần giải quyết được nêu một cách rõ ràng, đầy đủ.

+ Hệ thống luận điểm chặt chẽ, lí lẽ xác đáng, bằng chứng đầy đủ.

+ Giải pháp để giải quyết vấn đề hợp lí, khả thi, có sức thuyết phục.

+ Bài viết không mắc lỗi chính tả, diễn đạt, ngữ pháp, liên kết và mạch lạc.

- Đánh giá kĩ năng viết bài nghị luận về một vấn đề cần giải quyết (trong đời sống của học sinh hiện nay) theo bảng kiểm (đính kèm phía dưới).

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ

- HS đọc bài và thực hiện yêu cầu.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động 

- GV mời đại diện 1 – 2 HS trình bày kết quả.

- Các HS khác lắng nghe, đặt câu hỏi (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức.

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới.

3. Viết bài

- Lưu ý: 

+ Tạo sự gần gũi giữa người viết và người đọc, coi vấn đề được đặt ra trong bài có thể là vấn đề chung mà cả người viết và người đọc đều cần phải quan tâm giải quyết.

+ Hệ thống luận điểm cần chặt chẽ; lí lẽ cần sáng rõ, hợp lí, bằng chứng cần đầy đủ, đa dạng (có sự kết hợp của nhiều loại bằng chứng: trải nghiệm của bản thân, sự thật mà người đọc có thể kiểm chứng, số liệu thống kê, ý kiến của chuyên gia, kết quả nghiên cứu khoa học,...).

+ Khi phản bác những ý kiến trái chiều, cần sử dụng lời lẽ và giọng điệu đúng mực.

4. Chỉnh sửa bài viết

Bảng kiểm đánh giá kĩ năng viết bài nghị luận về một vấn đề cần giải quyết (trong đời sống của học sinh hiện nay)