Đặc điểm thực vật học:
- Bộ rễ: Hệ rễ cọc, ăn sâu và lan rộng từ 6 m đến 8 m. Cây rất nhạy cảm với mực nước ngầm và độ thoáng của đất.
- Thân, cành: Thân gỗ lớn (cao 20 m đến 30 m), cành mọc ngang, phân cành thấp, tán cây tạo thành dạng hình tháp.
- Lá: Lá đơn, mọc so le, phiến lá dày hình trứng thuôn dài.
- Hoa: Hoa lưỡng tính, mọc thành chùm trên cành lớn và thân chính, nở vào ban đêm và thụ phấn chủ yếu nhờ côn trùng.
- Quả: Hình bầu dục hoặc tròn, vỏ cứng, nhiều gai nhọn; cơm quả màu vàng, vị béo, ngọt và có mùi thơm đặc trưng.
Yêu cầu ngoại cảnh:
- Nhiệt độ: Thích hợp từ 24 độ C đến 30 độ C (ngừng sinh trưởng dưới 22 độ C hoặc trên 40 độ C).
- Lượng mưa/Độ ẩm: Ưa khí hậu nóng ẩm, lượng mưa từ 1600 mm đến 4000 mm/năm; độ ẩm không khí từ 75% đến 80%.
- Ánh sáng: Khi cây con cần che bóng mát (khống chế không quá 50% ánh sáng trực xạ); khi cây lớn cần nhiều ánh sáng để quang hợp.
- Đất trồng: Thích hợp đất thịt pha cát, đất phù sa, đất bazan tơi xốp, thoát nước tốt, độ pH từ 5,0 đến 6,4.
- Ví dụ tiêu biểu: Cây sầu riêng Ri6 trồng tại vùng đất đỏ bazan Tây Nguyên thoát nước tốt sẽ cho bộ rễ khỏe, quả cơm vàng, hạt lép và đạt độ ngọt béo tối đa.

2. Quy trình kĩ thuật trồng và chăm sóc

Kĩ thuật trồng:
- Thời vụ: Đầu mùa mưa ở miền Nam (cuối tháng 4 đến tháng 5).
- Khoảng cách: Trồng cách nhau từ 6 m đến 8 m (mật độ khoảng 125 đến 277 cây/ha).
- Chuẩn bị hố/mô trồng:
  - Vùng đất cao (Tây Nguyên): Đào hố rộng 80 cm, sâu 50 – 60 cm.
  - Vùng trũng (Đồng bằng sông Cửu Long): Đắp mô cao từ 70 cm đến 100 cm, đáy mô rộng 100 – 150 cm, đỉnh mô rộng 70 – 80 cm để chống ngập úng.
  - Bón lót: 20 – 30 kg phân hữu cơ + 0,7 – 1,0 kg supe lân + 0,5 kg vôi bột cho mỗi hố/mô.
- Trồng cây: Đặt bầu đất sao cho mặt bầu cao hơn mặt hố/mô từ 2 cm đến 3 cm, cắm cọc giữ cây và che bớt nắng.
Kĩ thuật chăm sóc:
- Bón phân thúc giai đoạn kinh doanh: Chia làm 4 lần chính trong năm: sau thu hoạch (phục hồi cây), khi cây bắt đầu ra hoa (thúc ra hoa), sau đậu quả 2 tuần (thúc quả lớn) và sau lần ba 1 tháng (tích lũy dưỡng chất). Bón theo rãnh rạch sâu 15 - 20 cm quanh hình chiếu tán cây.
- Tưới nước: Giữ ẩm đều giai đoạn kiến thiết; đối với cây kinh doanh, cần giảm nước để phân hóa mầm hoa và tăng lượng nước tưới trở lại khi hoa bắt đầu nở.
- Sâu bệnh hại chính: Sâu đục hoa/quả, rầy phấn, bọ trĩ, rệp sáp, sâu đục thân; Bệnh xì mủ chảy nhựa (do nấm Phytophthora), bệnh thán thư, thối quả.

3. Kĩ thuật cắt tỉa, tạo tán và điều khiển ra hoa, đậu quả

Cắt tỉa tạo tán: Tạo bộ khung từ năm thứ nhất, giữ cành cấp 1 mọc ngang cách mặt đất khoảng 1,0 m; bấm ngọn khi cành cấp 1 dài 0,5 – 0,7 m để tạo cành cấp 2. Khoảng cách giữa các cành phân bổ từ 0,4 – 0,6 m. Tỉa thưa định kì sau thu hoạch.
Thúc đẩy ra hoa: Sau bón phân thúc lần 2 khoảng 30 đến 40 ngày, tiến hành phun Paclobutrazol nồng độ từ 0,001% đến 0,0015% lên hai mặt lá của cây.
Tăng khả năng đậu quả: Phun phân bón lá chứa Canxi (Ca), Bo (Bo), Kali (K) ở giữa tán cây khi hoa nở; tiến hành tỉa bớt hoa và quả non dị hình để tập trung dinh dưỡng nuôi quả đạt chuẩn.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Sầu riêng có bộ rễ cọc ăn sâu nhưng cực kì nhạy cảm với ngập úng, đòi hỏi đất trồng phải có độ pH từ 5,0 đến 6,4 và thoát nước cực tốt.
Cây có nhu cầu nhiệt độ ấm áp ổn định (24 - 30 độ C) và không chịu được mùa đông lạnh, đây là lý do sầu riêng không trồng được ở các tỉnh miền Bắc nước ta.
Kĩ thuật trồng vùng trũng bắt buộc phải đắp mô cao (70 - 100 cm) và lên liếp để bảo vệ bộ rễ, tránh thối rễ do ngập nước ngầm.
Quy trình bón phân thúc giai đoạn kinh doanh chia làm 4 lần trong năm, bón rãnh quanh hình chiếu tán để cung cấp dinh dưỡng đúng thời điểm.
Cắt tỉa tạo tán giai đoạn kiến thiết cần giữ cành cấp 1 cách mặt đất tối thiểu 1 m và khống chế khoảng cách cành từ 0,4 - 0,6 m để tạo tán hình tháp thông thoáng.
Ứng dụng Paclobutrazol nồng độ thấp (0,001% - 0,0015%) kết hợp phun phân bón lá chứa Ca, Bo, K là giải pháp kĩ thuật then chốt để kích hoa và giảm rụng quả non.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX (TỐI GIẢN)

Slide 1: Tiêu đề | Bài 6: Kĩ thuật trồng và chăm sóc cây sầu riêng.
Slide 2: Đặc điểm thực vật học | Bộ rễ cọc đạy sâu, cấu trúc cành ngang tạo tán hình tháp, hoa nở ban đêm và cấu tạo quả gai đặc trưng.
Slide 3: Yêu cầu điều kiện ngoại cảnh | Khí hậu nóng ẩm vùng Nam Bộ; nhu cầu che bóng khi nhỏ, đất trồng bazan/đất thịt pha cát thoát nước tốt.
Slide 4: Quy trình trồng - Thiết kế hố và mô | Thời vụ trồng đầu mùa mưa; kĩ thuật đào hố ở Tây Nguyên và đắp mô chống úng ở miền Tây.
Slide 5: Chăm sóc định kì & Bón phân thúc 4 lần | Sơ đồ hóa 4 giai đoạn bón phân thúc phục hồi, ra hoa, nuôi quả và tích lũy chất lượng trong năm.
Slide 6: Tạo tán & Cắt tỉa tạo hình | Các bước tỉa tạo cành cấp 1, 2, 3 định hình tán hình tháp và kĩ thuật dọn vườn sau thu hoạch.
Slide 7: Điều khiển ra hoa & Tăng đậu quả | Cách sử dụng hóa chất Paclobutrazol kích hoa, phun vi lượng Bo/Canxi tăng đậu quả và kĩ thuật tỉa bớt quả non.
Slide 8: Tổng kết & Vận dụng | Tóm tắt quy trình kĩ thuật cốt lõi và câu hỏi thực tiễn về phòng trừ các bệnh hiểm nghèo (như xì mủ nấm Phytophthora).