Giáo án tích hợp AI Hoá học 11 Bài 20: Alcohol

BÀI 20: ALCOHOL

I. NỘI DUNG CHI TIẾT BÀI HỌC

1. Khái niệm, phân loại và danh pháp

• Khái niệm: Hợp chất hữu cơ có nhóm -OH liên kết trực tiếp với nguyên tử carbon no.

• Công thức tổng quát (alcohol no, đơn chức, mạch hở): ().

• Danh pháp thay thế: Tên hydrocarbon (bỏ e) + vị trí nhóm -OH + ol.

• Ví dụ: (Ethanol).

2. Đặc điểm cấu tạo

• Liên kết C-O và O-H phân cực mạnh về phía nguyên tử oxygen.

3. Tính chất vật lí

• Nhiệt độ sôi cao hơn hydrocarbon hoặc dẫn xuất halogen có cùng phân tử khối (do tạo liên kết hydrogen liên phân tử).

• Tan tốt trong nước, độ tan giảm dần khi chiều dài mạch carbon tăng.

4. Tính chất hóa học

• Phản ứng thế H của nhóm -OH: Phản ứng với kim loại kiềm (Na, K).

  • Ví dụ:

• Phản ứng tạo ether: Điều kiện xúc tác đặc, .

  • Ví dụ:

• Phản ứng tạo alkene (Tách nước): Điều kiện xúc tác đặc, . Tuân theo Quy tắc Zaitsev (nhóm -OH ưu tiên tách cùng H ở C bậc cao hơn).

  • Ví dụ:

• Phản ứng oxi hóa không hoàn toàn: Tác dụng với , đun nóng. Alcohol bậc I tạo aldehyde, bậc II tạo ketone.

  • Ví dụ:

• Phản ứng đặc trưng của polyalcohol: Các alcohol có từ 2 nhóm -OH kề nhau hòa tan tạo dung dịch màu xanh lam thẫm.

5. Điều chế

• Hydrate hóa alkene hoặc Lên men (tinh bột, đường).

  • Ví dụ:

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Nhận diện được alcohol qua nhóm chức -OH gắn với carbon no và thiết lập đúng tên gọi theo danh pháp thay thế.

2. Nắm vững bản chất của liên kết hydrogen để giải thích nhiệt độ sôi và độ tan vượt trội của alcohol.

3. Ghi nhớ điều kiện nhiệt độ quyết định sản phẩm tách nước: tạo ether, tạo alkene (áp dụng chính xác quy tắc Zaitsev).

4. Phân biệt rõ sản phẩm phản ứng oxi hóa bởi : Bậc I ra aldehyde, Bậc II ra ketone.

5. Nhận biết polyalcohol (như ethylene glycol, glycerol) bằng thuốc thử tạo dung dịch phức xanh lam.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

• Slide 1: Tiêu đề * Bài 20: Alcohol (Tên bài, Hình ảnh minh họa: Cồn y tế hoặc rượu vang).

• Slide 2: Khái niệm & Danh pháp

  • Định nghĩa, công thức chung .

  • Công thức gọi tên thay thế và 1 ví dụ minh họa.

• Slide 3: Tính chất vật lí

  • Đặc điểm liên kết hydrogen.

  • Quy luật về nhiệt độ sôi và khả năng hòa tan trong nước.

• Slide 4: Tính chất hóa học (Phần 1)

  • Phản ứng thế H với kim loại kiềm (Na, K).

  • Phản ứng hòa tan của polyalcohol.

• Slide 5: Tính chất hóa học (Phần 2)

  • Phản ứng tách nước: So sánh điều kiện (tạo ether) và (tạo alkene).

  • Quy tắc Zaitsev.

• Slide 6: Oxi hóa & Điều chế

  • Phản ứng oxi hóa không hoàn toàn với (Bậc I vs Bậc II).

  • Các phương pháp điều chế chính (lên men, hydrate hóa). Cập nhật ứng dụng thực tiễn (nhiên liệu sinh học).