Giáo án tích hợp AI Mĩ thuật 11 Bài 1: Thiết kế mĩ thuật điện ảnh

BÀI 1: THIẾT KẾ MỸ THUẬT ĐIỆN ẢNH

I. NỘI DUNG CHI TIẾT BÀI HỌC

1. Khái niệm thiết kế mỹ thuật điện ảnh

• Thiết kế mỹ thuật điện ảnh là hoạt động sử dụng các yếu tố, nguyên lý tạo hình nhằm xây dựng nên bối cảnh, kết cấu, không gian, hình dáng nhân vật, trang phục, đạo cụ... trong mỗi cảnh quay.
• Ví dụ: Việc xây dựng khu chợ cổ xưa với nhà tranh, bàn ghế tre và trang phục áo tơ thô sơ để tái hiện không gian lịch sử trong phim.

2. Những công việc chính của hoạ sĩ thiết kế mỹ thuật điện ảnh

Quy trình làm việc phối hợp chặt chẽ từ kịch bản đến hậu kỳ:

• Xây dựng ý tưởng: Sáng tạo dựa trên kịch bản và thống nhất với đạo diễn.
• Cụ thể hoá ý tưởng: Thể hiện bằng bản vẽ thiết kế bối cảnh hoặc sơ đồ phối cảnh từng cảnh chính, phụ.
• Phối hợp tạo hình: Kết hợp giữa bối cảnh với tạo hình nhân vật (tỉ lệ, màu sắc, trang phục...).
• Dựng bối cảnh phim: Tìm kiếm, chọn lựa và cải tạo không gian thực tế hoặc trường quay thành bối cảnh phim.
• Hậu kỳ: Tham gia quá trình dựng phim, chỉnh sửa hiệu ứng kỹ thuật số và quảng bá.

3. Phân loại bối cảnh trong phim

• Bối cảnh nội cảnh: Không gian thiết kế phía trong nhà, trường quay kín. Ví dụ: Căn phòng khách căn hộ chung cư hiện đại.
• Bối cảnh ngoại cảnh: Không gian thiết kế ngoài trời, tự nhiên. Ví dụ: Sân nhà cổ, rặng tre làng quê.

4. Sự khác nhau giữa thiết kế mỹ thuật điện ảnh và sân khấu

• Về khán giả: Khán giả sân khấu xem trực tiếp diễn viên biểu diễn trong không gian cố định ở góc nhìn rộng. Khán giả điện ảnh xem gián tiếp qua màn ảnh với nhiều phương hướng, góc nhìn và cỡ cảnh thay đổi liên tục.
• Về bối cảnh: Bối cảnh sân khấu mang tính ước lệ, cường điệu. Bối cảnh điện ảnh yêu cầu tính hình khối, đa chiều, bối cảnh trường quay (nội/ngoại cảnh) phải linh hoạt phục vụ nhiều góc máy quay khác nhau.

5. Các bước cơ bản khi thực hành thiết kế từ kịch bản văn học

• Bước 1: Đọc kịch bản văn học và lựa chọn phân cảnh phù hợp với sở thích, năng lực.
• Bước 2: Phác thảo bản vẽ bối cảnh (hoặc cụ thể hoá bằng mô hình vật liệu sẵn có).
• Bước 3: Xây dựng tạo hình nhân vật phù hợp bối cảnh (tỉ lệ, màu sắc, trang phục).
• Bước 4: Lựa chọn địa điểm dựng bối cảnh đơn giản, sắp đặt đạo cụ phục vụ hiệu quả nhất cho cảnh quay.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Bản chất của ngành: Thiết kế mỹ thuật điện ảnh là sự tổng hòa của các yếu tố không gian, thời gian, tạo hình và công nghệ nhằm mang đến hiệu quả thẩm mĩ thị giác tinh tế, sâu sắc cho người xem.
2. Trọng tâm công việc hoạ sĩ: Vai trò cốt lõi của họa sĩ thiết kế là cụ thể hóa ý tưởng văn học từ kịch bản chữ thành hình ảnh trực quan sinh động thông qua không gian bối cảnh và tạo hình nhân vật.
3. Tính đa hướng của góc máy: Khác biệt lớn nhất so với sân khấu là bối cảnh điện ảnh phải tính toán cấu trúc khối 3D đa chiều nhằm đáp ứng sự thay đổi liên tục của các góc máy quay (cận, trung, toàn cảnh).
4. Tư duy phân cảnh: Khi thực hành sáng tạo, việc đọc hiểu kịch bản và phân rã thành sơ đồ phân cảnh (storyboard) là bước định hình kỹ thuật quan trọng nhất để triển khai không gian phim.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX TỐI GIẢN

• Slide 1: Tiêu đề bài học
  • Nội dung: Bài 1: Thiết kế mỹ thuật điện ảnh (Mỹ thuật 11 - Sách Kết nối tri thức với cuộc sống).
• Slide 2: Khái niệm & Vai trò
  • Nội dung: Khái niệm thiết kế mỹ thuật điện ảnh; Vai trò xây dựng bối cảnh, kết cấu không gian, đạo cụ và tạo hình nhân vật trong phim.
• Slide 3: Công việc của họa sĩ thiết kế
  • Nội dung: Sơ đồ 5 nhiệm vụ chính: Xây dựng ý tưởng → Bản vẽ phác thảo → Phối hợp tạo hình nhân vật → Dựng bối cảnh → Hậu kỳ.
• Slide 4: Phân biệt Điện ảnh và Sân khấu
  • Nội dung: So sánh sự khác biệt về trải nghiệm của khán giả (trực tiếp vs gián tiếp qua góc máy) và đặc điểm bối cảnh (ước lệ sân khấu vs đa chiều điện ảnh).
• Slide 5: Phân loại bối cảnh phim
  • Nội dung: Đặc điểm của bối cảnh nội cảnh (trong trường quay, nhà kín) và bối cảnh ngoại cảnh (ngoài trời, không gian tự nhiên).
• Slide 6: Quy trình thực hành thiết kế
  • Nội dung: Sơ đồ 4 bước thực hành từ kịch bản văn học: Đọc chọn phân cảnh → Phác thảo bối cảnh → Tạo hình nhân vật → Sắp đặt dàn dựng thực tế.
• Slide 7: Hoạt động vận dụng
  • Nội dung: Nhiệm vụ nhóm: Lựa chọn một trích đoạn kịch bản/truyện văn học ngắn để vẽ phác thảo bối cảnh hoặc dựng mô hình bối cảnh bằng vật liệu sẵn có.