Định nghĩa: Là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng (giống nhau) nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm.
Ví dụ tiêu biểu: Hình ảnh Quả trứng hồng hào thăm thẳm được dùng ngầm chỉ mặt trời lúc bình minh dựa trên sự tương đồng về hình dáng và màu sắc.

2. Biện pháp tu từ so sánh

Định nghĩa: Là đối chiếu hai hay nhiều sự vật, hiện tượng có nét tương đồng để làm nổi bật đặc điểm, thuộc tính của đối tượng được nói đến.
Ví dụ tiêu biểu: Câu văn "Mỗi viên cát bắn vào má vào gáy lúc này buốt như một viên đạn mũi kim." đối chiếu cảm giác buốt của hạt cát với sự sắc nhọn của đầu kim.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Bản chất của ẩn dụ: Ẩn dụ thực chất là một phép so sánh bị ẩn đi vế được so sánh và từ so sánh, chỉ giữ lại vế biểu đạt hình ảnh hoán đổi (gọi là so sánh ngầm).
Tác dụng gợi hình tráng lệ: Việc sử dụng ẩn dụ (như mâm bạc, mâm bể) giúp nâng tầm cảnh sắc thiên nhiên trở nên kỳ vĩ, giàu tính tạo hình và đong đầy xúc cảm nghệ thuật.
Hiệu quả nhấn mạnh của so sánh: So sánh giúp người đọc hình dung cụ thể, sống động tính chất khốc liệt của sự vật (như cái buốt của bão cát, sức mạnh hoả lực của gió) thông qua những hình ảnh tương đồng gần gũi.
Mối liên hệ giữa ngôn ngữ và văn bản: Các biện pháp tu từ trong bài thực hành đều lấy ngữ liệu trực tiếp từ văn bản "Cô Tô" nhằm chứng minh cho phong cách ngôn ngữ tài hoa, độc đáo của nhà văn Nguyễn Tuân.
Ứng dụng viết đoạn văn: Học sinh cần biết vận dụng linh hoạt phép so sánh hoặc ẩn dụ khi tự viết đoạn văn miêu tả cảnh đẹp thiên nhiên để tăng tính sinh động và sức hấp dẫn.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

Slide 1: Tiêu đề
- Tiêu đề chính: BIỆN PHÁP TU TỪ SO SÁNH VÀ ẨN DỤ
- Nội dung: Thực hành tiếng Việt (Ngữ liệu văn bản Cô Tô) | Ngữ văn lớp 6.
Slide 2: Biện pháp tu từ ẩn dụ
- Tiêu đề: BIỆN PHÁP TU TỪ ẨN DỤ
- Nội dung: Khái niệm dựa trên mối quan hệ tương đồng; Cách nhận diện hiện tượng so sánh ngầm trong văn bản.
Slide 3: Phân tích ví dụ về ẩn dụ
- Tiêu đề: PHÂN TÍCH VÍ DỤ ẨN DỤ
- Nội dung: Phân tích cụm từ "quả trứng hồng hào", "mâm bạc"; Tác dụng làm tăng sự tráng lệ của cảnh mặt trời mọc.
Slide 4: Biện pháp tu từ so sánh
- Tiêu đề: BIỆN PHÁP TU TỪ SO SÁNH
- Nội dung: Khái niệm đối chiếu các sự vật tương đồng; Cấu trúc cơ bản của một phép so sánh thông thường.
Slide 5: Phân tích ví dụ về so sánh
- Tiêu đề: VÍ DỤ SO SÁNH TRONG CÔ TÔ
- Nội dung: Phân tích câu văn "viên cát bắn... buốt như viên đạn mũi kim"; Tác dụng nhấn mạnh trận bão dữ dội.
Slide 6: Hướng dẫn viết đoạn văn áp dụng
- Tiêu đề: THỰC HÀNH VẬN DỤNG VIẾT
- Nội dung: Tiêu chí viết đoạn văn 5 - 7 câu tả cảnh thiên nhiên; Yêu cầu lồng ghép kỹ thuật so sánh hoặc ẩn dụ.