Quy tắc: Khi gặp một từ ngữ mới, có thể chia nhỏ từ đó ra thành các hình vị (yếu tố) cấu thành, dựa vào nghĩa của từng yếu tố tạo nên từ đã biết để suy đoán nghĩa tổng thể của từ ngữ đó trước khi dùng từ điển tra cứu.
Ví dụ tiêu biểu: Biết yếu tố gia là "nhà", tài là "của cải" $\rightarrow$ Suy đoán từ gia tài có nghĩa là "của cải riêng của một người hay một gia đình".

2. Suy đoán nghĩa của từ dựa vào ngữ cảnh

Quy tắc: Dựa vào mối quan hệ (đồng nghĩa, trái nghĩa, giải thích) của những từ ngữ xung quanh trong câu văn hoặc đoạn văn để suy đoán nghĩa của từ mới.
Ví dụ tiêu biểu: Đọc câu "Cô chị rất khéo léo, còn cô em thì rất hậu đậu.". Từ quan hệ tương phản "khéo léo" đối lập với "hậu đậu" $\rightarrow$ Suy đoán từ hậu đậu mang nghĩa là "không khéo léo", "vụng về".

3. Tìm hiểu thành ngữ từ nội dung văn học

Quy tắc: Căn cứ vào cốt truyện, đặc điểm của các sự vật, hiện tượng trong tác phẩm văn học để giải thích nghĩa của các thành ngữ được hình thành từ văn bản đó.
Ví dụ tiêu biểu: Căn cứ vào truyện Thạch Sanh, chi tiết nồi cơm ăn hết lại đầy $\rightarrow$ Suy đoán nghĩa của thành ngữ niêu cơm Thạch Sanh dùng để chỉ nguồn của cải ăn hoài không cạn, xài hoài không hết hoặc lòng nhân đạo bao dung.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Chủ động giải nghĩa từ mới: Việc suy đoán nghĩa của từ giúp học sinh làm chủ kỹ năng đọc hiểu văn bản độc lập mà không bị phụ thuộc ngay vào từ điển.
Kỹ năng phân tích ngữ tố: Nắm chắc nghĩa của các từ Hán Việt/yếu tố cơ bản (như gia trong gia tiên, gia truyền, gia sản, gia súc) làm tăng vốn từ vựng nhanh chóng.
Tận dụng tối đa ngữ cảnh: Ngữ cảnh chứa các cặp từ trái nghĩa hoặc bổ nghĩa là chìa khóa định hình chính xác nhất nghĩa hàm ẩn hoặc nghĩa lâm thời của từ trong văn bản.
Mở rộng vốn thành ngữ: Nhận diện và giải nghĩa thành ngữ có nguồn gốc từ văn học dân gian giúp tăng hiệu quả giao tiếp và viết văn văn chương.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

Slide 1: Tiêu đề
- Tiêu đề chính: THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT: NGHĨA CỦA TỪ NGỮ
- Nội dung: Phân tích và suy đoán nghĩa của từ | Ngữ văn lớp 6 Kết nối tri thức.
Slide 2: Phương pháp 1 - Dựa vào yếu tố cấu tạo
- Tiêu đề: PHÂN TÍCH YẾU TỐ TẠO TỪ
- Nội dung: Định nghĩa phương pháp; Thực hành phân tích từ ghép chứa yếu tố gốc (Ví dụ: từ gốc "Gia").
Slide 3: Phương pháp 2 - Dựa vào ngữ cảnh
- Tiêu đề: CĂN CỨ VÀO TỪ NGỮ XUNG QUANH
- Nội dung: Quy tắc tận dụng câu văn; Sử dụng các từ ngữ mang tính đối lập hoặc bổ trợ để giải nghĩa từ mới.
Slide 4: Thực hành giải nghĩa từ trong văn bản
- Tiêu đề: BÀI TẬP ỨNG DỤNG TỪ VĂN BẢN
- Nội dung: Giải nghĩa từ khóa trong truyện Thạch Sanh: hiện nguyên hình, vu vạ, rộng lượng, bùn rủn tay chân.
Slide 5: Tìm hiểu thành ngữ từ truyện kể
- Tiêu đề: THÀNH NGỮ VÀ VĂN HỌC
- Nội dung: Giải nghĩa thành ngữ "Niêu cơm Thạch Sanh"; Tìm kiếm các thành ngữ tương tự xuất phát từ dân gian.
Slide 6: Tổng kết
- Tiêu đề: QUY TẮC CỐT LÕI
- Nội dung: Tóm tắt 2 cách suy đoán nghĩa của từ; Ứng dụng vào viết và đọc hiểu hằng ngày.