Đề thi giữa kì 1 Ngữ văn 9 - CV 7991 (Đề số 2)

ĐỀ KIỂM TRA GIỮA HỌC KÌ I

NGỮ VĂN 9

NĂM HỌC: 2026 – 2027

Thời gian làm bài: 90 phút (Không kể thời gian phát đề)

PHẦN I: ĐỌC HIỂU (6.0 điểm)

Đọc ngữ liệu sau và trả lời các câu hỏi

TỪ THỨC LẤY VỢ TIÊN

(Tóm tắt phần đầu: Từ Thức làm quan Tri huyện Tiên Du, nhân một buổi xem hội hoa mẫu đơn mà cứu giúp một người con gái đẹp. Vì tính ham thơ mến cảnh nên chàng đã từ quan mà chọn sống chốn nước biếc non xanh. Một hôm Từ Thức mải vãn cảnh mà lạc vào động tiên, gặp lại người con gái mà chàng đã cứu hôm đi hội, mới biết hóa ra cô gái đó chính là nàng tiên Giáng Hương, con của bà tiên cai quản vùng núi Phù Lai, động tiên thứ 6 trong 36 động tiên bồng bềnh ngoài biển cả. Để báo đáp ơn cứu mạng trước kia, phu nhân đã tác hợp cho Từ Thức và Giáng Hương nên duyên vợ chồng trong sự chúc phúc của quần tiên.)

Nhưng từ khi chàng bỏ nhà đi thấm thoát đã được một năm, ao sen đã đổi thay mầu biếc. Những đêm sương sa gió thổi, bóng trăng sáng nhòm qua cửa sổ, tiếng thủy triều nghe vẳng đầu giường, đối cảnh chạnh lòng, một mối buồn bâng khuâng, quấy nhiễu khiến không sao ngủ được. Một hôm trông ra bể, thấy một chiếc tàu buôn đi về phương nam, Từ trỏ bảo Giáng Hương rằng:

- Nhà tôi đi về phía kia kìa, song biển cả trời xa, chẳng biết là ở tận đâu.

Rồi nhân lúc rỗi, chàng nói với nàng rằng:

- Tôi bước khách bơ vơ, lòng quê bịn rịn, lệ hoa thánh thót, lòng cỏ héo hon, dám xin thể tình mà cho được tạm về, chẳng hay ý nàng nghĩ thế nào?

Giáng Hương bùi ngùi không nỡ dứt. Từ lang nói:

- Tôi xin hẹn trong một thời kỳ bao nhiêu lâu, để về cho bạn bè gặp mặt và thu xếp việc nhà cho yên, sẽ lại đến đây để với nàng cùng già ở chỗ làng mây bến nước.

Giáng Hương khóc mà nói:

- Thiếp chẳng dám vì tình phu phụ mà ngăn cản mối lòng quê hương của chàng. Song cõi trần nhỏ hẹp, kiếp trần ngắn ngủi, dù nay chàng về, nhưng chỉ e liễu sân hoa vườn, không còn đâu cảnh tượng như ngày trước nữa.

Nàng nhân thưa với phu nhân, phu nhân nói:

- Không ngờ chàng lại thắc mắc vì mối lòng trần như vậy.

Nhân cho một cỗ xe cẩm vân để chàng cưỡi về. Nàng cũng đưa cho chàng một bức thư viết vào lụa mà nói:

- Ngày khác trông thấy vật này, xin đừng quên mối tình cũ kĩ.

Rồi trào nước mắt mà chia biệt.

Chàng đi chỉ thoắt chốc đã về đến nhà, thì thấy vật đổi sao dời, thành quách nhân gian, hết thảy đều không như trước nữa, duy có những cảnh núi khe là vẫn không thay đổi sắc biếc màu xanh thủa nọ. Bèn đem tên họ mình hỏi thăm những người già cả thì thấy có người nói:

- Thuở bé tôi nghe nói ông cụ tam đại nhà tôi cũng cùng tên họ như ông, đi vào núi mất đến nay đã hơn 80 năm, nay đã là năm thứ 5 niên hiệu Diên Ninh là đời ông vua thứ ba của triều Lê rồi.

Chàng bấy giờ mới buồn bực bùi ngùi; muốn lại lên xe mây để đi, nhưng xe đã hóa làm một con chim loan mà bay mất. Mở thư ra đọc, thấy có câu: "Kết lứa phượng ở trong mây, duyên xưa đã hết, tìm non tiên ở trên biển, dịp khác còn đâu!" mới biết là Giáng Hương đã nói trước với mình những lời ly biệt. Chàng bèn mặc áo cừu nhẹ, đội nón lá ngắn, vào núi Hoành Sơn, rồi sau không biết đi đâu mất.

(Trích Từ Thức lấy vợ tiên, Truyền kì mạn lục, Nguyễn Dữ, NXB Giáo dục, 1997)

Câu 1: Theo đoạn trích, nguyên nhân nào khiến Từ Thức đang sống chốn non tiên lại nảy sinh mong muốn được "tạm về" trần gian?

Câu 2: …………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Câu 5: Tâm trạng của Từ Thức thay đổi như thế nào khi từ cõi tiên vừa đặt chân trở về quê cũ? Những chi tiết nào thể hiện sự thay đổi đó?

Câu 6: Sự lựa chọn dứt áo rời non tiên để xin về thăm quê hương của Từ Thức cho thấy vẻ đẹp tình cảm nào đáng trân trọng ở nhân vật này?

Câu 7: Cuối đoạn trích, Từ Thức rơi vào bi kịch "đi không được, ở không xong" (quê hương đã thay đổi, đường về cõi tiên bị đứt đoạn). Từ kết cục ấy, em rút ra bài học nhận thức sâu sắc nhất nào cho bản thân về việc trân trọng những giá trị hiện tại trong cuộc sống? (Trình bày bằng một đoạn văn ngắn khoảng 3 - 5 câu).

PHẦN II: LÀM VĂN (4.0 điểm)

Nhân vật Từ Thức vì mải mê chốn bồng lai tiên cảnh mà khi trở về đã đánh mất đi những gì thân thuộc nhất ở quê hương. Trong bối cảnh hiện đại, cũng có không ít bạn trẻ đắm chìm vào những "cõi tiên" trên không gian mạng mà quên đi thế giới thực.

Từ ý nghĩa của câu chuyện trên, em hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 1.5 - 2 trang giấy thi) bàn về một vấn đề cần giải quyết trong đời sống học sinh hiện nay: Tình trạng đắm chìm trong thế giới ảo (mạng xã hội, game,...) mà bỏ quên cuộc sống thực tại của một bộ phận giới trẻ.

---------------------- HẾT ---------------------- 

- Thí sinh không được sử dụng tài liệu; 

- Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.

HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ ĐÁP ÁN

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

MA TRẬN ĐỀ KIỂM TRA GIỮA HỌC KÌ I

Năm học: 2026 – 2027

Môn: Ngữ văn 9

BẢNG ĐẶC TẢ ĐỀ KIỂM TRA GIỮA HỌC KÌ I

MÔN: NGỮ VĂN 9 - THỜI GIAN LÀM BÀI: 90 PHÚT