Đề thi giữa kì 1 Ngữ văn 9 - CV 7991 (Đề số 4)

ĐỀ KIỂM TRA GIỮA HỌC KÌ I

NGỮ VĂN 9

NĂM HỌC: 2026 – 2027

Thời gian làm bài: 90 phút (Không kể thời gian phát đề)

PHẦN I: ĐỌC HIỂU (6.0 điểm)

Đọc ngữ liệu sau và trả lời các câu hỏi

KHÓC DƯƠNG KHUÊ

Bác Dương thôi đã thôi rồi,

Nước mây man mác ngậm ngùi lòng ta.

Nhớ từ thưở đăng khoa^[1] ngày trước,

Vẫn sớm hôm tôi bác cùng nhau;

Kính yêu từ trước đến sau,

Trong khi gặp gỡ khác đâu duyên trời^[2]?

Cũng có lúc chơi nơi dặm khách,

Tiếng suối nghe róc rách lưng đèo;

Có khi từng gác cheo leo,

Thú vui con hát lựa chiều cầm xoang.^[3]

Cũng có lúc rượu ngon cùng nhắp,

Chén quỳnh tương^[4] ăm ắp bầu xuân.

Có khi bàn soạn câu văn,

Biết bao đông bích, điển phần^[5] trước sau.

(Thơ văn Nguyễn Khuyến, NXB Văn học, Hà Nội, 1971)

Câu 1: Đoạn thơ trên được sáng tác theo thể thơ nào?

Câu 2: Em hãy cho biết hai câu thơ mở đầu đoạn trích ("Bác Dương thôi đã thôi rồi/ Nước mây man mác ngậm ngùi lòng ta") có điểm gì khác biệt (biến thể) so với quy tắc thông thường? Nêu tác dụng của sự thay đổi đó.

Câu 3: Chỉ ra biện pháp tu từ điệp ngữ được sử dụng từ dòng thơ "Cũng có lúc chơi nơi dặm khách" đến dòng thơ "Biết bao đông bích, điển phần trước sau" và nêu tác dụng của biện pháp tu từ đó.

Câu 4: …………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

PHẦN II: LÀM VĂN (4.0 điểm)

Đoạn trích thơ "Khóc Dương Khuê" của Nguyễn Khuyến là những lời thơ đầy xúc động, thể hiện tình bạn tri kỉ sâu sắc và nỗi đau đớn khôn nguôi của nhà thơ khi bạn qua đời.

Em hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 1.5 - 2 trang giấy thi) phân tích nội dung và những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của đoạn thơ trên.

Chú thích:

- Nguyễn Khuyến (1835–1909), tên thật Nguyễn Thắng, hiệu Quế Sơn, tự Miễu Chi, quê làng Yên Đổ (nay thuộc tỉnh Ninh Bình). Ông đỗ đầu cả ba kỳ thi Hương, Hội, Đình nên được gọi là Tam nguyên Yên Đổ. Sau khi làm quan một thời gian, ông cáo quan về quê ở ẩn. Thơ Nguyễn Khuyến giản dị, chân thực, giàu cảm xúc, đặc biệt sâu sắc khi viết về tình bạn và những nỗi niềm thời thế.

- Bài thơ Khóc Dương Khuê được Nguyễn Khuyến sáng tác năm 1902 khi nghe tin người bạn tri kỷ Dương Khuê qua đời. Bài thơ viết theo thể song thất lục bát, thể hiện nỗi đau đột ngột, sâu sắc trước cái chết của bạn và hồi tưởng những kỷ niệm đẹp đẽ về tình bạn thủy chung, gắn bó từ thuở đăng khoa. Đoạn trích 14 câu đầu tập trung bộc lộ nỗi thương tiếc và những kỷ niệm thân thiết giữa hai người, khẳng định giá trị của tình bạn tri âm, tri kỷ trong cuộc đời.

---------------------- HẾT ----------------------

- Thí sinh không được sử dụng tài liệu; 

- Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.

HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ ĐÁP ÁN

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

MA TRẬN ĐỀ KIỂM TRA GIỮA HỌC KÌ I

Năm học: 2026 – 2027

Môn: Ngữ văn 9

BẢNG ĐẶC TẢ ĐỀ KIỂM TRA GIỮA HỌC KÌ I

MÔN: NGỮ VĂN 9 - THỜI GIAN LÀM BÀI: 90 PHÚT