Đề thi giữa kì 1 Ngữ văn 9 - CV 7991 (Đề số 8)

ĐỀ KIỂM TRA GIỮA HỌC KÌ I

NGỮ VĂN 9

NĂM HỌC: 2026 – 2027

Thời gian làm bài: 90 phút (Không kể thời gian phát đề)

PHẦN I: ĐỌC HIỂU (6.0 điểm)

Đọc ngữ liệu sau và trả lời các câu hỏi

PHẠM TẢI NGỌC HOA

(Sơ lược: Ngọc Hoa là con một gia đình giàu có họ Trần, cha làm quan, quê ở Thanh Hà. Gặp Phạm Tải, người Sơn Tây, mồ côi cha mẹ, phải đi ăn xin để tiếp tục việc học, Ngọc Hoa đem lòng thương yêu. Ông bà họ Trần chiều ý con gái, cho Phạm Tải và Ngọc Hoa kết duyên. Trong làng có Biện Điền là tên vô lại, trước dạm hỏi Ngọc Hoa không được, thấy nàng lấy chồng thì đem lòng thù oán, bèn tạc tượng Ngọc Hoa đem dâng lên Trang Vương. Trang Vương là tên vua hiếu sắc, cho quan quân đến bắt Ngọc Hoa. Giữa triều đình, Trang Vương ép Ngọc Hoa lấy hắn, nhưng bị nàng cự tuyệt. Hắn lại thương lượng với Phạm Tải nhường vợ cho hắn, nhưng Ngọc Hoa vẫn kiên quyết không chịu. Trang Vương liền đầu độc Phạm Tải, bức bách Ngọc Hoa. Ngọc Hoa cầm dao rạch mặt, cắt tóc, mặc tang phục vào triều. Nàng viện cớ chồng chết, vợ phải để tang ba năm và nói chỉ khi nào đoạn tang mới trở lại. Trang Vương đành phải ưng thuận.

Ngọc Hoa đưa thi hài chồng về quê an táng. Hết ba năm cư tang, nàng tự tử để khỏi bị Trang Vương đòi bắt. Ngọc Hoa chết xuông âm phủ, gặp Phạm Tải, cùng với chồng làm đơn kiện Trang Vương tại điện Diêm La. Diêm Vương tuy là em Trang Vương, nhưng sau khi xét hỏi đã tuyên bố: “Thương anh tôi để trong lòng; Việc quan phải cứ phép công tôi làm” và ra lệnh ném Trang Vương vào vạc dầu. Phạm Tải, Ngọc Hoa được sống lại, trở về đoàn tụ ở cõi trần và chàng trị vì đất nước thay cho Trang Vương.

Đoạn trích dưới đây trích kể về việc vua Trang Vương sau khi được tên Biện Điền tặng tượng tạc Ngọc Hoa, đã cho quân lính đến nhà, ép chết Phạm tải và bắt nàng vào cung.)

[…]

Trang Vương thấy táng chàng rồi

Truyền quan nội giám cho mời nương nương^[1]

Thị thần thẳng tới Chiêu Dương^[2]

Thưa rằng: “Vua dạy rước nàng vào trong”

Ngọc Hoa nghe nói giận lòng,

Cầm dao rạch mặt, máu dòng chảy ngay.

Khóc rằng: “Chàng hỗi có hay,

Vì tôi nhan sắc, chàng rày thác oan!”

Chẳng tham gác phượng, lầu vàng,

Vái trời, cắt tóc, để tang cho chồng.

Khăn tang áo trở não nùng,

Rời chân rón rén gót hồng bước ra.

Lạy thôi, quỳ tấu thượng tòa:

“Chồng tôi quả thác đã ba ngày rày,

Tôi là phận gái thơ ngây,

Vua đòi vâng phép vào đây làm gì?”

Vua nghe nói vân vi mọi nhẽ,

Phán rằng: “Nàng sao nỡ hoài thân?

Chớ nghe cáo bỏ chư quan,

Phượng hoàng sao lại đứng ăn với gà!

Trẫm nay trị nước gần xa

Chưa ai xứng đáng gọi là chính phi.

Nó dù thiệt phận thác đi

Ta cùng nàng muốn kết nghì làm đôi.

Âu là duyên số bởi trời,

Lòng vàng quyết hẳn đẹp đôi duyên vàng,

Hay là nàng nhớ thương chàng,

Cho nên nàng lại tìm đường lánh xa?”

Nàng liền đặt gối tâu qua:

“Chúc vua muôn tuổi quốc gia vững bền.

Tôi niên thiếu, tuổi hèn thơ dại,

Còn xuân xanh tuổi mới mười ba

Lòng vua muốn kết giao hòa

Tôi xin về nhà, chịu chế ba đông^[3]

Ba năm mãn phục tang chồng

Thời tôi kíp đến sân rồng chầu vua”.

(Trích Phạm Tải - Ngọc Hoa trong Kho tàng truyện Nôm khuyết danh, tập 1, NXB Văn học)

Câu 1: Xác định thể thơ của đoạn trích trên.

Câu 2: …………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Câu 4: Những lời lẽ ngon ngọt dụ dỗ Ngọc Hoa của Trang Vương ("Phượng hoàng sao lại đứng ăn với gà!", "Ta cùng nàng muốn kết nghì làm đôi") cho thấy bản chất gì của nhân vật này?

Câu 5: Đoạn trích đã khắc họa những phẩm chất đáng quý nào của nhân vật Ngọc Hoa? Những phẩm chất đó được thể hiện chủ yếu qua phương diện nào?

Câu 6: Từ hành động "Chẳng tham gác phượng, lầu vàng/ Vái trời, cắt tóc, để tang cho chồng", em hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng 5 - 7 câu) trình bày suy nghĩ của mình về ý nghĩa của việc vượt qua những cám dỗ vật chất để giữ gìn phẩm giá của con người trong cuộc sống hiện nay.

PHẦN II: LÀM VĂN (4.0 điểm)

Từ câu chuyện bảo vệ phẩm giá của Ngọc Hoa trước cám dỗ và cường quyền, cùng với những hiểu biết về xã hội, em hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 1.5 - 2 trang giấy thi) trình bày suy nghĩ và đề xuất giải pháp cho vấn đề sau: Hiện nay, một bộ phận thế hệ trẻ (đặc biệt là học sinh) đang dần đánh mất lòng tự trọng, dễ bị cám dỗ bởi những giá trị vật chất tầm thường.

---------------------- HẾT ---------------------- 

- Thí sinh không được sử dụng tài liệu; 

- Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.

HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ ĐÁP ÁN

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

MA TRẬN ĐỀ KIỂM TRA GIỮA HỌC KÌ I

Năm học: 2026 – 2027

Môn: Ngữ văn 9

BẢNG ĐẶC TẢ ĐỀ KIỂM TRA GIỮA HỌC KÌ I

MÔN: NGỮ VĂN 9 - THỜI GIAN LÀM BÀI: 90 PHÚT