Giáo án điện tử tiết : Thực hành tiếng việt - Nghĩa của từ ngữ, dấu câu, biện pháp tu từ

CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI BÀI GIẢNG HÔM NAY!

Tiết...

NGHĨA CỦA TỪ NGỮ, DẤU CÂU, BIỆN PHÁP TU TỪ

Phần 1: ÔN TẬP KIẾN THỨC

Phần 2: LUYỆN TẬP

Phần 1: ÔN TẬP KIẾN THỨC

1. Nghĩa của từ ngữ

THẢO LUẬN NHÓM

Nhóm 1,3: Nhắc lại nghĩa của một số từ trong bài thơ Mùa xuân nho nhỏ, so sánh nghĩa của những từ đó trong từ điển và trong bài thơ.

Nhóm 2,5: Hãy cho biết công dụng của dấu ngoặc đơn, dấu ngoặc kép. Mỗi loại dấu câu cho một ví dụ.

Nhóm 4,6: Nhắc lại dấu hiệu nhận biết và tác dụng của các biện pháp tu từ nhân hóa, so sánh, ẩn dụ, điệp ngữ.

1. Nghĩa của từ ngữ

Từ “lộc”:

• Trong từ điển, từ lộc có nghĩa là chồi lá non.
• Từ lộc trong Lộc giắt đáy quanh lưng và Lộc trài dài nương mạ vừa có nghĩa thực là chồi non, lá non vừa có nghĩa ẩn dụ là may mắn, hạnh phúc.

Từ “giọt”:

• Trong từ điển, từ giọt trong giọt mưa, giọt nướclà chỉ lượng rất nhỏ chất lỏng, có dạng hạt.
• Trong trường hợp này, dựa trên ngữ cảnh (giọt long lanh) có thể hiểu là giọt âm thanh - tiếng chim hót.

2. Dấu câu

• Dấu ngoặc đơn: có công dụng dùng để đánh dấu phần chú thích (giải thích, thuyết minh, bổ sung).
• Dấu ngoặc kép: Dùng để dẫn lời nói trực tiếp của nhân vật, dùng để đánh dấu các từ ngữ có hàm ý mỉa mai và dùng để đánh dấu tên của tác phẩm văn học, tờ báo,… dẫn trong câu văn.

3. Biện pháp tu từ

Phần 2: LUYỆN TẬP

BÀI TẬP 1

          Giải thích nghĩa của từ thở được dùng trong dòng thơ Mái lá khoan thai thở làn khói nhẹ. Chỉ ra sự khác biệt về nghĩa của từ thở trong ngữ cảnh này với từ thở trong câu:

Em bé thở đều đều khi ngủ say.

• Mái lá khoan thai thở làn khói nhẹ thở có nghĩa là phả ra, tỏa
• Em bé thở đều đều khi ngủ say, thở là hoạt động của con người - hít không khí vào lồng ngực, vào cơ thể rồi đưa trở ra qua mũi, miệng.

BÀI TẬP 2

Tìm các từ láy trong bài thơ. Chọn một từ để giải thích và nêu tác dụng của việc dùng từ láy đó.

• Các từ láy trong bài thơ: leng keng, lao xao, xao xuyến, thẹn thò,...
• Ví dụ: xao xuyến - trạng thái xúc động kéo dài, khó dứt. Trong câu thơ Gió dìu vương xao xuyến bờ tre: giúp cho câu thơ thêm sinh động, gợi hình, gợi cảm.

BÀI TẬP 3

Cho biết công dụng của dấu ngoặc đơn và dấu ngoặc kép trong bài thơ Gò Me.

Véo von điệu hát cổ truyển

(Tre thôi khúc khích, mây chìm lắng nghe):

“Hò... ơ... Trai Biên Hoà luỵ gái Gò Me

Không vì sắc lịch, mà chỉ vì mê giọng hò...”.

Dấu ngoặc đơn: có công dụng đánh dấu phần bổ sung thêm thông tin cho phần trước đó.

Dấu ngoặc kép: có tác dụng đánh dấu từ ngữ, câu, đoạn dẫn trực tiếp.

BÀI TẬP 4

          Chỉ ra các biện pháp tu từ trong những dòng thơ sau và nêu tác dụng của chúng:

1. Ao làng trăng tắm, mây bơi

           Nước trong như nước mắt người tôi yêu.

1. Nằm dưới hàng me, nghe tre thổi sáo.
2. Me non cong vắt lưỡi liềm

        Lá xanh như dải lụa mềm lửng lơ.

1. Tre thôi khúc khích, mây chìm lắng nghe.

BÀI TẬP 4

1. Biện pháp so sánh: Nước trong như nước mắt người tôi yêu

    Biện pháp nhân hóa: trăng tắm, mây bơi

1. Biện pháp nhân hóa: tre thổi sáo
2. Biện pháp so sánh: Me non cong vắt lưỡi liềm/ Lá xanh như dải lụa mềm lửng lơ.
3. Biện VẬN DỤNG

nhân hóa: tre thôi khúc khích, mây chìm lắng nghe.

VẬN DỤNG

Viết đoạn văn (khoảng 5 - 7 câu) trình bày cảm nhận của em về thiên nhiên và con người trong bài thơ Gò Me. Trong đoạn văn sử dụng ít nhất 2 từ láy.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

Soạn bài: Bài thơ Đường núi của Nguyễn Đình Thi.

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ LẮNG NGHE, HẸN GẶP LẠI!