Giáo án NLS Âm nhạc 10 Lựa chọn B (Nhạc cụ) Bài 2: Kĩ thuật bấm, gảy trên dây 3, dây 2

Ngày soạn:.../.../...

Ngày dạy:.../.../...

PHẦN 2: PHƯƠNG ÁN LỰA CHỌN

B – NHẠC CỤ

BÀI 2: KĨ THUẬT BẤM, GẢY TRÊN DÂY 3, DÂY 2

I. MỤC TIÊU

1. Về kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

• Biết bảo quản đàn và điều chỉnh âm thanh đúng cách. 
• Thể hiện được các nốt nhạc của thế tay thứ nhất trên dây 3, dây 2.

2. Năng lực

• Năng lực chung: 
• Tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
• Giao tiếp và hợp tác: có thói quen trao đổi, giúp đỡ nhau trong học tập; biết cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ học tập theo sự hướng dẫn của thầy cô.
• Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, có sáng tạo khi tham gia các hoạt động âm nhạc.
• Năng lực riêng:
• Ngồi chơi đàn và đặt hai tay đúng tư thế, kĩ thuật.
• Chơi được các bản nhạc đơn giản trên dày 3, dây 2.
• Biết ứng tác, biển tấu đơn giản khi chơi nhạc cụ.
• Năng lực số:
• 1.2.NC1b: HS tiến hành phân tích, so sánh và đánh giá dữ liệu âm thanh số từ đoạn nhạc mẫu chuẩn và mẫu sai để nhận biết độ chênh lệch cao độ, từ đó xác định sự cần thiết của việc điều chỉnh âm thanh chuẩn xác cho đàn guitar.
• 5.2.NC1b: HS lựa chọn và áp dụng công cụ số (ứng dụng lên dây GuitarTuna hoặc phần mềm tuner số trên điện thoại) để tự thao tác điều chỉnh độ căng dây đàn đúng cao độ chuẩn.
• 2.1.NC1a: HS sử dụng thiết bị số (điện thoại thông minh/máy tính bảng) để quay clip bài thực hành bấm, gảy trên dây 3, dây 2 của nhóm và đăng tải, tương tác nhận xét chéo trên không gian học tập trực tuyến (Padlet).
• 3.1.NC1a: HS áp dụng phần mềm ký âm số (Flat.io hoặc MuseScore trên thiết bị cá nhân) để tạo lập, ghi lại và xuất bản câu nhạc biến tấu do mình tự sáng tạo.
• Năng lực AI:
• 10.C1.3: HS so sánh được hiệu quả và giới hạn của việc xử lý dữ liệu bằng AI (nhận diện tần số âm thanh tự động) so với kỹ năng thẩm âm truyền thống của con người khi lên dây đàn guitar.
• 10.A3.3: HS đánh giá được vai trò của con người trong việc thẩm định và điều chỉnh giai điệu ứng tác, không phụ thuộc máy móc vào các gợi ý nốt nhạc tự động của AI.

3. Phẩm chất

• Có thái độ tích cực trong giờ học, biết cách làm việc nhóm. 
• Rèn luyện tính kiên nhẫn, cẩn trọng khi thực hành nhạc cụ, có ý thức giữ gìn bảo quản tài sản học tập.
• Có tinh thần tự chủ, trung thực và làm chủ công nghệ số trong học tập nghệ thuật.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

• SGK, SGV Âm nhạc 10, Giáo án.
• File âm thanh và hình ảnh, video, bản nhạc, nhạc cụ, phương tiện nghe nhìn.
• Máy tính kết nối Internet, máy chiếu, bảng tương tác số Padlet của lớp.

2. Đối với học sinh

• SGK Âm nhạc 10.
• Thiết bị cá nhân (điện thoại thông minh/máy tính bảng có kết nối mạng), cài ứng dụng chỉnh dây đàn (GuitarTuna), phần mềm ký âm (Flat.io/MuseScore).

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS tiếp cận bài học chủ động, có nhận thức ban đầu về sự cần thiết của việc điều chỉnh âm thanh đúng cho nhạc cụ.

b. Nội dung: Nghe âm thanh của đàn guitar.

c. Sản phẩm học tập: HS nhận biết được cao độ chuẩn của đàn guitar và sự cần thiết phải điều chỉnh âm thanh đúng cho đàn guitar.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV phát file âm thanh (hoặc tự đàn mẫu) một đoạn nhạc với dây đàn bị chùng/lệch cao độ và yêu cầu HS nhận xét.

- Tích hợp đánh giá dữ liệu âm thanh số: GV phát tiếp file âm thanh chuẩn xác của đoạn nhạc đó, yêu cầu HS phân tích sự sai lệch về cao độ giữa hai tệp dữ liệu âm thanh và trả lời: Tại sao việc điều chỉnh âm thanh dây đàn chuẩn xác trước khi chơi nhạc cụ là bắt buộc?

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS lắng nghe 2 giai điệu đàn của GV và thực hiện so sánh, nhận xét về hai đoạn nhạc.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 1 – 2 HS phát biểu ý kiến: so sánh, nhận xét về hai đoạn nhạc

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, quan sát phần trình bày của bạn. 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá, nhận xét, chỉnh sửa lỗi sai cho HS (nếu có). 

- GV dẫn dắt HS vào bài mới: Ở tiết học trước, chúng ta đã được tìm hiểu về đàn guitar và các kĩ thuật bấm, gảy trên dây 5, dây 4. Ngày hôm nay, chúng ta cùng tìm hiểu về kĩ thuật mới qua Bài 2 – Kĩ thuật bấm, gảy trên dây 3, dây 2.

Năng lực số :

• 1.2.NC1b: HS tiến hành phân tích, so sánh và đánh giá dữ liệu âm thanh số giữa bản ghi mẫu chuẩn và mẫu sai để nhận biết độ lệch cao độ và tính tất yếu của việc chỉnh dây đàn.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động: Khám phá kiến thức mới 

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động:

- HS biết điều chỉnh âm thanh và bảo quản nhạc cụ đúng cách.

- HS thể hiện được một số nốt nhạc ở thế tay thứ nhất trên dây 3, dây 2. 

b. Nội dung: 

- Điều chỉnh âm thanh và bảo quản đàn.

- Một số nốt nhạc ở thế tay thứ nhất trên dây 3, dây 2: 

c. Sản phẩm học tập: 

- HS biết điều chỉnh âm thanh trên đàn guitar chính xác cao độ, đúng cách.

- HS bảo quản nhạc cụ đúng cách. 

- HS thể hiện được một số nốt nhạc ở thế tay thứ nhất trên dãy 3, dây 2.

- HS có thể chơi được một số đoạn nhạc trên 4 dây: 5, 4, 3, 2.

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động:

- HS có thể tự tìm những phương pháp điều chỉnh âm thanh phù hợp.

- Trình bày được cách bảo quản đàn guitar. 

- Thực hiện thuần thục các bài tập, bấm, gảy đúng kĩ thuật. 

- Biết ghi hình và chia sẻ sản phẩm trên nền tảng số.

b. Nội dung: 

- Một số cách điều chỉnh âm thanh.

- Cách bảo quản đàn guitar. 

- Các bài thực hành, luyện ngón (nếu có).

c. Sản phẩm học tập: 

- HS biết tự chỉnh dây đàn. 

- HS biết bảo quản nhạc cụ đúng cách. 

- Thể hiện thuần thục các bài thực hành.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chia lớp thành các nhóm nhỏ, yêu cầu HS thảo luận và trả lời câu hỏi SGK tr.71:

+ Ngoài cách chỉnh âm thanh đã được học, hãy kể tên những cách khác mà em biết.

+ Đàn guitar cần được bảo quản như thế nào?

- GV hướng dẫn HS theo các cách sau:

+ Lập bảng so sánh những ưu nhược điểm các cách chỉnh âm thanh hiện nay và chia sẻ lại với cả lớp. 

+ GV đưa ra một số tình huống trong quá trình bảo quản đàn, HS thảo luận và đưa ra phương án khắc phục.

- GV cho HS luyện tập và thể hiện các bài thực hành. GV cần đặc biệt lưu ý HS một số điểm sau:

+ Trước và sau khi gảy đàn: các ngón tay không gảy vẫn phải khum tròn gần các dây đàn. (GV có thể hướng dẫn HS làm động tác “cầm cốc nước" đề HS dễ tưởng tượng). Tư thế này vừa mang tính thẩm mĩ, vừa giúp cho các ngón tay không gảy được cố định gần sát các dây đàn, giúp cải thiện tốc độ khi tập các bài khó hoặc cần chơi với nhịp độ nhanh.

+ Trong quá trình gảy đàn: không nên để ngón tay vào dây đàn quá sâu vì khi gảy sẽ phát ra tạp âm, ảnh hưởng đến chất lượng âm thanh. Ngoài ra, khi gảy, không để ngón tay vừa gảy tì vào dây bên cạnh (vô tình sẽ trở thành kĩ thuật gảy ép dây), có thể tạo ra những sắc thái âm thanh không theo ý muốn.

+ Tay phải: Trước và sau khi gảy dây đàn, không được tì các ngón tay hoặc cổ tay lên trên mặt đàn vì có thể làm ảnh hưởng đến tốc độ gảy. Các ngón tay cũng không được tì lên các dây đàn vì làm ảnh hưởng đến tốc độ chơi đàn, gây nhầm lẫn dây gảy, ảnh hưởng đến độ ngân vang của các nốt nhạc.

- Tích hợp tương tác số: GV yêu cầu mỗi nhóm dùng điện thoại quay clip ngắn (khoảng 40 giây) bài thực hành Inh lả ơi trên dây 3, dây 2 (quay rõ cử động luân phiên ngón i - m của tay phải và thế bấm tay trái), sau đó tải lên bảng Padlet của lớp để chia sẻ và nhận xét chéo.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc thông tin trong SGK và trả lời câu hỏi theo hướng dẫn của GV. 

- HS luyện tập và thể hiện các bài thực hành. 

- Tiến hành quay video clip và đăng tải sản phẩm lên Padlet.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- Chiếu màn hình Padlet của lớp, mở video của 1 - 2 nhóm tiêu biểu.

- GV mời đại diện các nhóm báo cáo kết quả thảo luận:

+ Ngoài chỉnh âm theo cách truyền thống, còn có 3 cách chỉnh âm khác: 

• Dùng máy lên dây đàn (tuner).
• Chỉnh theo âm chuẩn.
• Cảm âm.

+ Các cách bảo quản đàn guitar:

• Bảo quản đàn ở nơi có nhiệt độ thích hợp.
• Xả dây đàn nếu một thời gian dài không sử dụng.

- GV mời đại diện các nhóm thể hiện các bài thực hành trước lớp. 

- GV yêu cầu HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến khác (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức, chuyển sang nội dung mới. 

Năng lực số:

• 2.1.NC1a: HS sử dụng thiết bị số (điện thoại thông minh/máy tính bảng) để ghi hình bài thực hành bấm, gảy dây 3, dây 2 và đăng tải lên Padlet để chia sẻ, tương tác và nhận xét chéo giữa các nhóm.

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS biết ứng tác, biến tấu đơn giản khi chơi nhạc cụ.

b. Nội dung: Điền thêm nốt nhạc (cao độ, trường độ) vào chỗ trống trong câu nhạc cho trước trong SGK (làm vào vở), và thể hiện câu nhạc đó trên đàn guitar. 

c. Sản phẩm học tập: HS hoàn thiện được câu nhạc trong SGK và thể hiện được trên đàn guitar.

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..