Giáo án NLS Âm nhạc 10 Lựa chọn B (Nhạc cụ) Bài 8: Hoà tấu tiểu phẩm âm nhạc nước ngoài

Ngày soạn:.../.../...

Ngày dạy:.../.../...

PHẦN 2: PHƯƠNG ÁN LỰA CHỌN

B – NHẠC CỤ

BÀI 8: HÒA TẤU TIỂU PHẨM ÂM NHẠC NƯỚC NGOÀI

I. MỤC TIÊU

1. Về kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

• Nắm được cách chơi hoà tấu các nhạc cụ.
• Thể hiện hoà tấu thuần thục một tiểu phẩm âm nhạc nước ngoài.

2. Năng lực

• Năng lực chung: 
• Tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
• Giao tiếp và hợp tác: có thói quen trao đổi, giúp đỡ nhau trong học tập; biết cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ học tập theo sự hướng dẫn của thầy cô.
• Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, có sáng tạo khi tham gia các hoạt động âm nhạc.
• Năng lực riêng:
• Biết điều chỉnh cường độ âm thanh để tạo nên sự hài hoà.
• Biết dàn dựng, biểu diễn nhạc cụ ở trong và ngoài nhà trường. 
• Năng lực số:
• 1.2.NC1b: HS tiến hành phân tích, so sánh và đánh giá dữ liệu âm thanh và hình ảnh số từ video clip buổi hoà tấu giao hưởng Beethoven trên YouTube để nhận diện sự đa dạng của các bộ nhạc cụ và sự phối hợp âm sắc trong dàn nhạc. 
• 5.2.NC1b: HS lựa chọn và áp dụng công cụ số (ứng dụng máy gõ nhịp số Metronome trên điện thoại) ở tốc độ vừa phải (d=72-76) để duy trì tốc độ ổn định và đồng bộ nhịp phách khi ghép bè hòa tấu bài Lullaby. 
• 2.1.NC1a: HS sử dụng thiết bị số (điện thoại thông minh/máy tính bảng) để ghi hình bài thực hành hòa tấu tiểu phẩm Lullaby của nhóm và đăng tải lên bảng Padlet của lớp để chia sẻ, tương tác và nhận xét chéo. 
• 3.1.NC1a: HS áp dụng phần mềm ký âm số (Flat.io hoặc MuseScore trên thiết bị cá nhân) để tạo lập, trích xuất và hiển thị tổng phổ số phân bè hòa tấu mở rộng (SGK tr.90, 91) phục vụ dàn dựng biểu diễn.
• Năng lực AI :
• 10.C2.MR2: HS giải thích được cách thuật toán AI tự động nhận diện và theo dõi dòng giai điệu chính (main melody tracking) khi luân chuyển qua lại giữa các bè nhạc cụ trong một bản thu âm hòa tấu.
• 10.D2.3: HS đề xuất được các giải pháp cải tiến kỹ thuật cho ứng dụng AI hỗ trợ dàn dựng hòa tấu học đường (tích hợp tính năng tự động phát hiện bè chơi sai phách và cân bằng âm lượng tự động giữa các loại nhạc cụ thực tế).

3. Phẩm chất

• Có thái độ tích cực, hợp tác với bạn bè, biết cách làm việc nhóm.  
• Có tinh thần trách nhiệm, trân trọng các tác phẩm âm nhạc kinh điển của thế giới. 
• Ý thức tự giác, trung thực, tôn trọng bản quyền số và phát huy tư duy làm chủ công nghệ. 

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

• SGK, SGV Âm nhạc 10, Giáo án.
• File âm thanh và hình ảnh, video, bản nhạc, nhạc cụ, phương tiện nghe nhìn.
• Máy tính kết nối Internet, máy chiếu, bảng nộp bài trực tuyến Padlet của lớp.

2. Đối với học sinh

• SGK Âm nhạc 10.
• Thiết bị cá nhân (điện thoại/máy tính bảng có kết nối mạng), cài ứng dụng đếm nhịp số (Metronome), phần mềm ký âm số (Flat.io/MuseScore).

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, giúp HS mở rộng vốn hiểu biết về hình thức hoà tấu nhạc cụ.

b. Nội dung: GV tổ chức cho HS xem một video clip hoà tấu và cho biết có bao nhiều nhạc cụ cùng diễn tấu tác phẩm. 

c. Sản phẩm học tập: HS mở rộng được vốn hiểu biết về hình thức hoà tấu nhạc cụ.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV cho HS xem video clip buổi hoà tấu nhạc giao hưởng Beethoven.

https://www.youtube.com/watch?v=kL5w9u838LQ

- Tích hợp đánh giá dữ liệu số: GV yêu cầu HS vừa quan sát vừa phân tích dữ liệu hình ảnh và âm thanh số từ video clip, thảo luận nhóm để trả lời câu hỏi: 

+ Có bao nhiêu nhóm nhạc cụ chính cùng tham gia diễn tấu tác phẩm giao hưởng trong video? 

+ Em nhận xét gì về sự kết hợp âm sắc giữa các nhạc cụ và vai trò của người chỉ huy dàn nhạc trong việc đồng bộ tốc độ, cường độ?.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS quan sát dữ liệu video số, chăm chú lắng nghe âm thanh các bè. 

- Nhận diện các nhóm nhạc cụ: bộ dây (violin, cello...), bộ gỗ (flute, oboe...), bộ đồng (trumpet, horn...) và bộ gõ (timpani...). 

- Thảo luận nhóm trả lời câu hỏi gợi mở. 

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS..

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi gợi mở :

+ Dàn nhạc giao hưởng có sự kết hợp của hàng chục loại nhạc cụ thuộc 4 bộ chính, tạo nên âm hưởng hùng tráng, đa tầng. 

+ Sự phối hợp âm sắc tạo nên các mảng màu âm thanh tương phản phong phú; người chỉ huy là trung tâm giữ nhịp và điều tiết cường độ cho toàn bộ dàn nhạc.

- GV yêu cầu HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến khác (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức, chuyển sang nội dung mới.

- GV dẫn dắt vào bài học: Ngày hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về hòa tấu và thực hành hòa tấu một tiểu phẩm âm nhạc nước ngoài nhé!

Năng lực số:

• 1.2.NC1b: HS tiến hành phân tích, so sánh và đánh giá dữ liệu âm thanh và hình ảnh số từ video clip biểu diễn giao hưởng để nhận diện các bộ nhạc cụ và sự phối hợp âm sắc trong dàn hòa tấu.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Thực hành hòa tấu

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- HS biết điều chỉnh cường độ để tạo nên sự đồng nhất với nhóm hoà tấu, tạo nên sự hài hoà cho tác phẩm hoà tấu. 

- Thực hành được một bài hoà tấu tiểu phẩm nước ngoài: Lullaby.

- HS biết dàn dựng, chia bè và biểu diễn hoà tẩu. 

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS thực hành hoà tấu tiểu phẩm Lullaby.

c. Sản phẩm học tập: HS thể hiện được bài hoà tấu Lullaby. 

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động:

- HS phân biệt được bè giai điệu chính trong bài hoà tấu. 

- S thể hiện thuần thục bài hoà tấu Lullaby. 

- HS dàn dựng được các tiết mục biểu diễn nhạc cụ trong và ngoài nhà trường.

b. Nội dung: 

- GV tổ chức cho HS thực hành hoà tấu bài Lullaby.

c. Sản phẩm học tập: 

- HS thực hành thuần thục bài hoà tấu Lullaby, thể hiện được sắc thái của bài.

- HS biết tự chia bè, ghép nhóm hoà tấu để có thể biểu diễn trong hoặc ngoài nhà trường

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS tìm giai điệu bè chính trong bài hoà tấu Lullaby.

- GV có thể đặt câu hỏi gợi mở: Trong hòa tấu, có phải lúc nào bè trên cùng cũng là chơi giai điệu chính không? Vì sao? 

- Tích hợp phân tích kỹ thuật AI: GV đặt vấn đề liên hệ công nghệ: "Trong một tác phẩm hòa tấu khi giai điệu chính luân chuyển qua lại giữa các bè, các công cụ AI âm nhạc (như mô hình AI Melody Extraction) làm thế nào để tự động nhận diện và theo dõi dòng giai điệu chính nổi bật giữa các bè đệm phức tạp?"

- GV cho HS tự ghép nhóm, chia bè và chọn hướng ngồi để tiếp tục luyện tập bài hoà tấu Lullaby.

- GV sửa cho HS những lỗi mà HS gặp phải trong quá trình tập luyện (sai nốt, hướng ngồi chưa đúng, cường độ không đồng nhất,...)

- Tích hợp tương tác số: GV yêu cầu mỗi nhóm dùng điện thoại quay clip ngắn (khoảng 45 - 60 giây) bài hòa tấu hoàn chỉnh của nhóm, sau đó tải lên đúng bảng Padlet của lớp để chia sẻ và nhận xét chéo.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS phân tích bản nhạc: phát hiện giai điệu chính luân phiên đổi bè ở ô nhịp 9 (chuyển sang bè guitar đảm nhận giai điệu, kèn phím đệm nền). 

- Thảo luận nhóm trả lời câu hỏi về cơ chế thuật toán AI theo dõi giai điệu chính.

- Luyện tập hòa tấu nhóm, tự sửa lỗi sai nốt và điều chỉnh cường độ. 

- Tiến hành quay video clip và tải tệp lên Padlet. 

- GV hướng dẫn, hỗ trợ kỹ thuật trên Padlet.). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời 1 – 2 HS trả lời câu hỏi thảo luận: Thông thường, giai điệu chính nằm ở một bè. Tuy nhiên, trong nhiều tác phẩm, giai điệu chính sẽ xuất hiện luân phiên trên cả hai bè và được gọi là luân phiên đổi bè chính.

- Đại diện HS trả lời câu hỏi về AI: Thuật toán AI phân tích phổ âm thanh, theo dõi đường cao độ liên tục có năng lượng nổi bật nhất (f0 tracking) và nhận diện chuỗi biến thiên tần số đặc trưng của giai điệu để tách riêng dòng giai điệu chính khỏi các nốt đệm hòa âm.

- Chiếu màn hình Padlet, mở video clip của 1 - 2 nhóm tiêu biểu.

- GV mời đại diện các nhóm biểu diễn bài hòa tấu Lullaby trước lớp.

- GV yêu cầu HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến khác (nếu có). 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giả, chỉnh sửa lỗi sai cho HS (nếu có).

Năng lực AI:

• 10.C2.MR2: HS giải thích được cách thuật toán AI tự động nhận diện và theo dõi dòng giai điệu chính (main melody tracking) khi luân chuyển qua lại giữa các bè nhạc cụ trong một bản thu âm hòa tấu.

Năng lực số:

• 2.1.NC1a: HS sử dụng thiết bị số (điện thoại thông minh/máy tính bảng) để ghi hình bài thực hành hòa tấu tiểu phẩm Lullaby và đăng tải lên Padlet để chia sẻ, tương tác và nhận xét chéo giữa các nhóm.

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động:

- HS có thể kết hợp thêm động tác cơ thể hoặc nhạc cụ gõ để thể hiện bài hoà tấu Lullaby. 

- HS thể hiện được một bài hoà tấu cho trước.

b. Nội dung: 

- GV tổ chức cho HS sử dụng động tác cơ thể hoặc nhạc cụ gõ đề cùng hoà tấu với nhạc cụ giai điệu và guitar bài Lullaby. 

- GV cho HS thực hành hoà tấu bản nhạc cho trước: Bài tập Vận dụng sáng tạo SGK tr.90.

c. Sản phẩm học tập: HS có thể kết hợp nhiều nhạc cụ đề hoà tấu. 

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..