Giáo án NLS LSĐL 4 kết nối Bài 8: Thiên nhiên vùng Đồng bằng Bắc Bộ

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo tâm thế tích cực, hứng thú học tập cho HS và kết nối với bài học mới.  

b. Cách tiến hành

- GV yêu cầu xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy.

- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

- GV yêu cầu HS mô tả về thiên nhiên vùng Đồng bằng Bắc Bộ thông qua quan sát hình.

- GV đặt câu hỏi: 

+ Trong hình có những yếu tố tự nhiên nào? 

+ Đặc điểm của các yếu tố tự nhiên đó như thế nào?

- GV mời 2 – 3 HS trả lời câu hỏi. Các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến. 

- GV nhận xét, đánh giá và chốt đáp án: 

+ Trong hình có cây, đất, có ruộng, sông,…

+ Đặc điểm của đất vùng Đồng bằng Nam Bộ là bằng phẳng, có xu hướng mở rộng về phía biển. Đặc điểm sông ngòi ở đây dày đặc. Đất ở đây chủ yếu là đất phù sa và có nhiều vùng đất trũng.

- GV trình chiếu một số hình ảnh về vùng Đồng bằng Bắc   Bộ.

- GV tổng kết và dẫn dắt vào nội dung bài học về thiên nhiên vùng Đồng bằng Bắc Bộ:  Bài 8 – Thiên nhiên vùng Đồng bằng Bắc Bộ.

- HS xem video, suy nghĩ trả lời câu hỏi.  

- HS trả lời câu hỏi.

- HS quan sát hình, lắng nghe GV nêu câu hỏi.

- HS trả lời. 

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS quan sát hình ảnh.

- HS lắng nghe, vào bài học mới.

1.1.CB2b: HS tìm được thông tin thông qua việc quan sát nội dung số (video AI) đơn giản.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu về vị trí địa lí

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Xác định được vị trí địa lí của vùng Đồng bằng Bắc Bộ trên bản đồ hành chính Việt Nam.

- Biết được các tỉnh hoặc thành phố tiếp giáp với vùng Đồng bằng Bắc Bộ.

b. Cách tiến hành

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Hoạt động 2: Tìm hiểu về đặc điểm thiên nhiên

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Biết được các đặc điểm về địa hình như độ cao, các dạng địa hình chính,...

- Biết được các đặc điểm về khí hậu như nhiệt độ trung bình năm, lượng mưa trung bình năm, các mùa trong năm,...

- Biết được các đặc điểm về sông, hồ như số lượng, tên các sông, hồ lớn,...

- Biết được các đặc điểm về đất và sinh vật như các loại đất chính, đặc điểm của các loại sinh vật tự nhiên,…

b. Cách tiến hành

* Tìm hiểu về địa hình

- GV cho HS xem video VR 360 (thực tế ảo) về địa hình thấp, bằng phẳng của vùng.

- GV yêu cầu HS quan sát hình 2 và đọc thông tin trong mục (SGK tr.37) để thực hiện nhiệm vụ: Nêu đặc điểm địa hình của vùng Đồng bằng Bắc Bộ. 

- GV đặt một số câu hỏi gợi mở:

+ Độ cao chủ yếu của vùng Đồng bằng Bắc Bộ khoảng bao nhiêu mét?

+ So sánh địa hình của vùng Đồng bằng Bắc Bộ với địa hình vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ.

- GV hướng dẫn HS làm việc theo cặp đôi và thực hiện nhiệm vụ. 

- GV yêu cầu: Đc kĩ thang phân tầng độ cao, từ đó khai thác được lược đồ. 

- GV mời 2 – 3 HS trả lời câu hỏi. Các HS khác lắng nghe, nhận xét ý kiến. 

- GV nhận xét, đánh giá và chốt đáp án:

+ Vùng Đồng bằng Bắc Bộ có độ cao chủ yếu dưới 50 m.

+ Vùng Đồng bằng Bắc Bộ có địa hình thấp và tương đối bằng phẳng, không nhiều đồi núi như vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ.

+ Trên thực tế, vùng Đồng bằng Bắc Bộ có độ cao trung bình dưới 25m. 

- GV cho HS quan sát lược đồ và diễn giải: Đồng bằng có dạng hình tam giác, hiện nay vẫn tiếp tục mở rộng về phía biển. Đồng bằng Bắc Bộ có diện tích khoảng 15 000 km, là đồng bằng lớn thứ hai ở nước ta. 

* Tìm hiểu về khí hậu

- GV yêu cầu HS đọc thông tin trong mục (SGK tr.38) và cho biết:

+ Nhiệt độ và lượng mưa trung bình năm của vùng Đồng bằng Bắc Bộ.

+ Các mùa trong năm của vùng.

- GV gọi 1 – 2 HS đại diện trả lời, các HS khác nhận xét, bổ sung. 

- GV đánh giá và chuẩn kiến thức:

+ Vùng Đồng bằng Bắc Bộ có khí hậu nhiệt đới gió mùa với nhiệt độ trung bình năm trên 23°C. Lượng mưa trung bình năm từ 1 600 mm đến 1 800 mm.

+ Khí hậu của vùng chia hai mùa: mùa đông lạnh, ít mưa; mùa hạ nóng, mưa nhiều.

+ Mùa đông của vùng là do chịu ảnh hưởng của khối khí lạnh từ phương Bắc xuống. Thời tiết ở nửa đầu mùa đông lạnh, khô; nửa cuối mùa đông lạnh, ẩm và thường có mưa phùn.

* Tìm hiểu về sông ngòi

- GV yêu cầu HS quan sát hình 2, đọc thông tin (SGK tr.38) và thực hiện các nhiệm vụ sau:

+ Kể tên và xác định trên lược đồ một số sông lớn ở vùng Đồng bằng Bắc Bộ.

+ Nhận xét về mạng lưới sông ngòi ở vùng (dày đặc hay thưa thớt, mạng lưới sông tập trung ở từng khu vực hay toả khắp vùng,...).

+ Nêu vai trò của sông ngòi ở vùng.

- GV cho HS thảo luận theo cặp đôi.

- GV mời 2 – 3 HS trả lời câu hỏi. Các HS khác lắng nghe, nhận xét ý kiến.

- GV nhận xét, đánh giá và chuẩn kiến thức:

+ Một số sông lớn ở vùng: sông Hồng, sông Thái Bình, sông Đáy,...

+ Vùng có mạng lưới sông ngòi dày đặc, tỏa khắp vùng.

+ Sông ngòi cung câp cho vùng lượng nước và phù sa lớn.

- GV chỉ trên lược đồ và kết luận: Hai hệ thống sông chính ở vùng Đồng bằng Bắc Bộ là hệ thống sông Hồng và hệ thống sông Thái Bình, nhất là hệ thống sông Hồng với nhiều nhánh. Đây là hai hệ thống sông giúp bồi đắp nên đồng bằng Bắc Bộ.

- GV chiếu video mô phỏng dòng chảy và hướng dẫn HS dùng máy tính tìm kiếm thông tin về vai trò của phù sa sông Hồng đối với nông nghiệp.

* Tìm hiểu về đất và sinh vật

- GV yêu cầu HS đọc thông tin trong mục (SGK tr.38) và quan sát các hình 4, 5 để trả lời các câu hỏi:

+ Cho biết tên loại đất chính ở vùng Đồng bằng Bắc Bộ.

+ Nêu đặc điểm của sinh vật tự nhiên ở vùng Đồng bằng Bắc Bộ.

- GV mời 2 – 3 HS trả lời câu hỏi. Các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến.

- GV nhận xét phần trình bày của HS và chuẩn kiến thức:

+ Vùng Đồng bằng Bắc Bộ chủ yếu là đất phù sa.

+ Sinh vật tự nhiên của vùng rất phong phú nhưng chịu tác động mạnh mẽ bởi con người. Hiện nay, nhiều loài động, thực vật tự nhiên được bảo vệ trong các khu bảo tồn thiên nhiên (vườn quốc gia, khu dự trữ sinh quyển..).

- HS quan sát trên thiết bị số và thảo luận nhóm.

- HS quan sát hình 2.

- HS lắng nghe câu hỏi.

- HS trả lời.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS đọc thông tin.

- HS trả lời.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS quan sát hình 2.

- HS chia nhóm thảo luận theo cặp. 

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS thực hiện hành vi nhập từ khóa vào trình duyệt, sử dụng thao tác lọc thông tin để chọn ra 2 lợi ích chính của sông ngòi vùng Bắc Bộ.

- HS đọc thông tin.

- HS trả lời câu hỏi.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

5.2.CB2b: HS xem video VR để hình dung địa hình thực tế.

1.1.CB2a: HS biết thu thập và chọn lọc thông tin số phục vụ yêu cầu học tập.

Hoạt động 3: Tìm hiểu về một số thuận lợi và khó khăn của vùng Đồng bằng Bắc Bộ

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Hoạt động 4: Tìm hiểu về bảo vệ thiên nhiên Đồng bằng Bắc Bộ

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Nhận biết được hiện trạng môi trường thiên nhiên của vùng: đất, nước, không khí,..

- Trình bày được các hành động bảo vệ môi trường thiên nhiên vùng Đồng bằng Bắc Bộ mà em biết.

b. Cách tiến hành

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Giúp HS củng cố kiến thức đã học về những đặc điểm tự nhiên, ảnh hưởng của thiên nhiên với vùng Đồng bằng Bắc Bộ

b. Cách tiến hành

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, thực hiện nhiệm vụ phần luyện tập.

- HS hoàn thành bảng theo mẫu trong SGK.

ĐẶC ĐIỂM, ẢNH HƯỞNG CỦA TỰ NHIÊN VÙNG ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ ĐỐI 

VỚI ĐỜI SỐNG VÀ SẢN XUẤT

- GV gọi 1 – 2 HS hoàn thành bảng. Các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến.

- GV nhận xét, đánh giá và chuẩn kiến thức.

ĐẶC ĐIỂM, ẢNH HƯỞNG CỦA TỰ NHIÊN VÙNG ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ ĐỐI VỚI ĐỜI SỐNG VÀ SẢN XUẤT

- HS lắng nghe GV nêu câu hỏi.

- HS trả lời câu hỏi.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS tiếp thu, ghi nhớ.

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: HS ứng dụng được những điều đã học vào thực tiễn áp dụng học môn Lịch sử và Địa lí. 

b. Cách tiến hành

- GV giao nhiệm vụ: Sử dụng công cụ trình chiếu (Canva/PowerPoint) có hỗ trợ AI để thiết kế 1 poster giới thiệu về sông Hồng hoặc đề xuất biện pháp bảo vệ thiên nhiên.

- GV yêu cầu HS thảo luận cá nhân và trả lời câu hỏi: Tìm hiểu và giới thiệu về một con sông ở vùng Đồng bằng Bắc Bộ.

- GV mời đại diện 2 – 3 HS trả lời. Các HS khác nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có). 

- GV gợi ý HS trả lời (Ví dụ: Sông Hồng)

+ Sông Hồng còn có tên gọi khác là Hồng Hà hoặc sông Cái. Dòng sông này có tổng chiều dài khoảng 1149 km, bắt nguồn từ Trung Quốc, chảy vào lãnh thổ Việt Nam theo hướng Tây Bắc - Đông Nam rồi đổ ra vịnh Bắc Bộ.

+ Các phụ lưu chính của sông Hồng trên lãnh thổ Việt Nam có thể kể đến là sông Đà, sông Lô.

+ Chế độ nước sông Hồng có hai mùa: Mùa lũ bắt đầu từ tháng 6 và kết thúc vào tháng 10, phù hợp với mùa mưa. Mùa cạn bắt đầu từ tháng 11 và kết thúc vào tháng 5 năm sau, lượng nước mùa cạn chỉ chiếm khoảng 25% tổng lượng nước cả năm.

+ Sông Hồng góp phần quan trọng trong sinh hoạt đời sống cũng như trong sản xuất của cư dân vùng Đồng bằng Bắc Bộ. 

- GV nhận xét, đánh giá, khích lệ HS. 

* CỦNG CỐ

- GV nhận xét, tóm tắt lại những nội dung chính của bài học. 

- GV nhận xét, đánh giá sự tham gia của HS trong giờ học, khen ngợi những HS tích cực; nhắc nhở, động viên những HS còn chưa tích cực, nhút nhát.

* DẶN DÒ

- GV nhắc nhở HS:

+ Đọc lại bài học Thiên nhiên vùng Đồng bằng Bắc Bộ.

+ Có ý thức chăm chỉ, tìm tòi, về thiên nhiên và con người ở vùng Đồng bằng Bắc Bộ.

+ Đọc trước Bài 9 – Dân cư và hoạt động sản xuất ở vùng Đồng bằng Bắc Bộ (SHS tr.41).

- HS tìm kiếm ảnh, ứng dụng AI để tạo bố cục poster sáng tạo. 

- HS thảo luận.

- HS trả lời.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS lắng nghe, ghi nhớ.

- HS lắng nghe, thực hiện.

6.1.CB2a: HS ứng dụng AI hỗ trợ sáng tạo nội dung số phục vụ tuyên truyền.