Giáo án NLS Mĩ thuật 11 kết nối Bài 2: Thực hành làm tượng chân dung bằng chất liệu đất

Nhiệm vụ 1: Quá trình thực hiện tượng chân dung bằng chất liệu đất (hoặc tương đương)

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS tìm hiểu nội dung trong SGK tr.15 và tóm tắt nội dung.

- GV phân tích để HS hiểu đúng, đủ nghĩa ở mỗi giai đoạn.

- GV giới thiệu: Đây là những giai đoạn cơ bản nhưng không phải là duy nhất để HS có thể tìm hiểu thêm những cách thực hiện khác ở các nguồn khác, nhằm tạo sự đa dạng, vận dụng linh hoạt trong thực hành.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc thông tin SGK và thực hiện nhiệm vụ.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện HS các nhóm trình bày về quá trình thực hiện tượng chân dung bằng chất liệu đất (hoặc tương đương).

- GV mời HS khác nhận xét, đánh giá.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá phần trình bày của HS.

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới.

NHẬN BIẾT

1. Quá trình thực hiện tượng chân dung bằng chất liệu đất (hoặc tương đương)

Gồm 3 giai đoạn:

- Giai đoạn 1: Tìm ý tưởng sáng tác chân dung nhân vật

+ Tìm ý tưởng sáng tác về một chân dung nhân vật.

+ Tác giả/nhóm tác giả xác định nhân vật dự định thực hiện phác thảo, sau khi có đủ dữ liệu cần thiết về nhân vật như danh tính, đặc điểm, hình ảnh hoặc các tài liệu mô tả về chân dung sẽ tiến hành thực hiện phác họa tìm bố cục tổng thể trên giấy A4.

- Giai đoạn 2: Xây dựng phác thảo

+ Ý tưởng sáng tác chân dung được thể hiện ở dạng hình khối, dựa trên các bản vẽ đã được tìm tòi ở giai đoạn trước.

+ Phác thảo được thể hiện bằng chất liệu đất (hoặc tương đương) với kích thước phù hợp, chiều cao thường khoảng dưới 10cm.

- Giai đoạn 3: Thực hiện đắp tượng chân dung bằng chất liệu đất

+ Tượng chân dung thể hiện với kích thước thực tế.

Nhiệm vụ 2: Cách xác định trục và chia tỉ lệ trên tượng chân dung

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV tổ chức cho HS quan sát mẫu tượng thật hoặc hình minh họa và phân tích sự cần thiết trong xác định trục và chia tỉ lệ trên tượng chân dung nhằm đảm bảo yếu tố hài hòa, cân đối.

- GV trình chiếu cho HS xem hình ảnh:

- GV phân tích trên một khuôn mặt HS cụ thể nhằm tăng cường tính trực quan và dễ hiểu.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS quan sát hình minh họa, đọc thông tin và thực hiện nhiệm vụ.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời một số HS trình bày về cách xác định trục và chia tỉ lệ trên tượng chân dung.

- GV mời HS khác đóng góp ý kiến, bổ sung (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá.

- GV chuyển sang nhiệm vụ tiếp theo.

2. Cách xác định trục và chia tỉ lệ trên tượng chân dung

- Trục dọc: các đường thẳng vuông góc với mặt đất được xác định bằng quả dọi.

- Trục ngang: các đường thẳng vuông góc với trục dọc được xác định trên tượng.

è Trục dọc và trục ngang giúp nhận biết và phân biệt chiều hướng trước, sau và hai bên, xác định tỉ lệ tương quan giữa các bộ phận trên khuôn mặt.

Nhiệm vụ 3: Một số vật liệu, đồ dùng và điều kiện cần thiết để thực hành, phác thảo sáng tạo tượng chân dung

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV giới thiệu một số đồ dùng và điều kiện cần thiết để thực hành tượng chân dung.

- GV sử dụng đất sét địa phương (nếu có) hoặc mua đất sét tại các cửa hàng văn phòng phẩm.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc thông tin và thực hiện nhiệm vụ.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời một số HS trình bày một số hình thức thực hiện tượng chân dung bằng chất liệu đất sét.

- GV mời HS khác đóng góp ý kiến, bổ sung (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá.

- GV chuyển sang nhiệm vụ tiếp theo.

3. Một số vật liệu, đồ dùng và điều kiện cần thiết để thực hành, phác thảo sáng tạo tượng chân dung

- Đất sét: chọn loại đất có đặc tính đồng nhất, có độ dẻo, độ kết kính và độ mịn phù hợp để làm tượng. 

- Dụng cụ: sử dụng các đồ vật, dụng cụ có sẵn xung quanh phù hợp với chất liệu đất và các thao tác tạo hình trên đất như đập, gọt, cắt, xén,...

- Không gian thực hành: không gian và điều kiện ánh sáng phù hợp, đảm bảo quá trình thực hiện diễn ra thuận lợi.

Nhiệm vụ 4: Một số hình thức thực hiện tượng chân dung bằng chất liệu đất sét

a) Tạo hình phác thảo tượng chân dung từ các khối dạng vuông

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS tìm hiểu các bước thực hiện tượng chân dung đơn giản từ các khối dạng vuông trong SGK tr.18-20.

Bước 1: Bản vẽ phác thảo

Bước 2: Tạo các khối dạng vuông

Bước 3: Tạo và gắn các khối theo dáng chung

Bước 4: Xác định trục chính và điều chỉnh dáng tượng

Bước 5: Tạo chi tiết và đặc điểm nhân vật

Bước 6: Hoàn thành sản phẩm

- GV thị phạm để tăng tính trực quan.

- GV yêu cầu HS phác thảo và tạo tượng chân dung từ các dạng khối vuông.

- GV hướng dẫn HS sử dụng thiết bị số (điện thoại/máy tính bảng) mở các ứng dụng xem 3D Model (hoặc SculptGL) để xoay, ngắm cấu trúc 3 chiều của một khối đầu người mẫu, qua đó đánh giá đúng độ dày, tương quan trước sau của khối mặt, tai, cổ trước khi đắp đất thật.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS quan sát, chuẩn bị cốt tượng, bàn xoay, đất sét và tiến hành lên đất tạo hình khối lớn, sau đó hoàn thiện và chỉnh sửa chi tiết.

- HS đọc thông tin SGK và thực hiện nhiệm vụ theo hướng dẫn của GV.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời một số HS trình bày kết quả về tạo hình phác thảo tượng chân dung từ các khối dạng vuông.

- GV mời HS khác nhận xét, đóng góp ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá.

- GV chuyển sang nhiệm vụ tiếp theo.

b) Tạo hình phác thảo tượng chân dung từ các khối dạng tròn

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS tìm hiểu các bước thực hiện tượng chân dung đơn giản từ các khối dạng tròn tròn SGK tr.20-22.

Bước 1: Bản vẽ phác thảo

Bước 2: Tạo khối và gắn theo dáng chung

Bước 3: Xác định trục và điều chỉnh dáng tượng

Bước 4: Tạo chi tiết và đặc điểm nhân vật

Bước 5: Hoàn thiện sản phẩm

- GV mời HS thị phạm để tăng tính trực quan.

- GV yêu cầu HS phác thảo và tạo tượng chân dung từ các dạng khối tròn.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc thông tin SGK và thực hiện nhiệm vụ theo hướng dẫn của GV.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời một số HS trình bày kết quả về tạo hình phác thảo tượng chân dung từ các khối dạng tròn.

- GV mời HS khác nhận xét, đóng góp ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá.

- GV chuyển sang nhiệm vụ tiếp theo.

c) Tạo hình phác thảo tượng chân dung bằng phương pháp ngẫu hứng

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

4. Một số hình thức thực hiện tượng chân dung bằng chất liệu đất sét

a) Tạo hình phác thảo tượng chân dung từ các khối dạng vuông

- Bước 1: Quan sát hình ảnh nhân vật để nắm bắt được các đặc điểm lớn trên gương mặt, thực hiện phác họa chân dung nhân vật bằng bút chì trên giấy A4, định hình bố cục lớn.

- Bước 2: 

+ Chuẩn bị đất sét, kiểm tra độ dẻo và sự kết dính đạt yêu cầu, ước định kích thước của tượng và phân chia khối lượng đất sét cho khối đầu, cổ, vai hoặc bệ tượng (nếu có).

+ Dùng tay hoặc dụng cụ đập đất tạo hình ba khối lớn theo phương pháp lược giản về các khối dạng vuông.

- Bước 3: Dùng dụng cụ cắt, xén, điều chỉnh hình dáng và tỉ lệ các khối đất cho phù hợp, gắn kết các khối theo cấu trúc đầu, cổ và vai hoặc bệ (nếu có).

- Bước 4: Tạo hình các khối chính bằng cách xác định các hướng trục chính phía trước, sau và trái, phải. Cần điều chỉnh cấu trúc, tỉ lệ hợp lí, hài hòa.

- Bước 5: Tạo hình các khối phụ bằng cách xác định vị trí của tai, mắt, mũi, miệng dựa trên các hướng và trục đã được đánh dấu, thêm chi tiết, đặc điểm nhân vật.

- Bước 6: Hoàn thiện phác thảo. Cần quan sát các chiều để có sự đồng bộ, các chi tiết hài hòa.

­­­­

b) Tạo hình phác thảo tượng chân dung từ các khối dạng tròn

- Bước 1: Quan sát hình ảnh để nắm bắt đặc điểm lớn, khai thác và diễn tả các nét cong là đặc điểm điển hình trên khuôn mặt nhân vật, thực hiện phác họa bằng bút chì trên giấy A4, định hình bố cục lớn.

- Bước 2: 

+ Chuẩn bị đất sét, dùng tay xoa, nắn tạo hình, phân chia khối lượng đất sét thành ba khối có dạng tròn tương ứng với khối tích của khối đầu, cổ, vai hoặc bệ (nếu có).

+ Điều chỉnh kích thước phù hợp. Gắn kết các khối tương ứng với nhau.

- Bước 3: Xác định các trục ngang, dọc. Xác định vị trí tai, mắt, mũi, miệng dựa trên các hướng và trục đã được đánh dấu.

- Bước 4: Dùng dụng cụ hoặc ngón tay để ấn tạo thêm chi tiết như mắt, mũi,... có thể điều chỉnh hướng quay của đầu phù hợp với ý tưởng cần thể hiện.

- Bước 5: Nhấn thêm chi tiết và đặc điểm nhân vật để hoàn thiện bức tượng.

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

5.2.NC1a: Đánh giá được các nhu cầu và xác định, lựa chọn và sử dụng được các công cụ số và các giải pháp công nghệ có thể có để giải quyết những nhu cầu đó. HS nhận diện được khó khăn khi chỉ quan sát mẫu qua ảnh 2D, từ đó lựa chọn và sử dụng ứng dụng mô hình 3D trên thiết bị số để xoay, đánh giá cấu trúc khối tròn xoay phục vụ trực tiếp cho việc nặn tượng.