Giáo án NLS Mĩ thuật 7 kết nối Bài 15: Di sản mĩ thuật Việt Nam thời kì trung đại

Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

CHỦ ĐỀ 8: MĨ THUẬT VIỆT NAM THỜI KÌ TRUNG ĐẠI (4 tiết)

BÀI 15: DI SẢN MĨ THUẬT VIỆT NAM THỜI KÌ TRUNG ĐẠI
(2 tiết)

I. MỤC TIÊU

1. Về kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

• Nắm được một số đặc điểm về nghệ thuật tạo hình của mĩ thuật Việt Nam thời kì trung đại qua tìm hiểu di sản mĩ thuật.
• Khai thác giá trị tạo hình từ di sản mĩ thuật thời kì trung đại trong thực hành SPMT. 

2. Năng lực

Năng lực chung: 

• Giải quyết được những nhiệm vụ học tập một cách độc lập, theo nhóm và thể hiện sự sáng tạo. 
• Góp phần phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác qua hoạt động nhóm và trao đổi công việc với giáo viên, bạn bè.

Năng lực riêng: 

• Biết được một số đặc điểm về nghệ thuật tạo hình qua di sản mĩ thuật Việt Nam thời kì trung đại qua tìm hiểu di sản mĩ thuật.
• Biết được cách khai thác giá trị tạo hình thời kì này trong mô phỏng SPMT đơn giản. 
• Có khả năng đặt câu hỏi và xác định được vẻ đẹp của giá trị tạo hình ở thời kì này trong SPMT của bạn. 

Năng lực số (NLS):

• [6.2.TC1a]: Áp dụng được các công cụ AI (như Google Lens, Chatbot hỗ trợ học tập) để tra cứu, nhận diện và giải quyết vấn đề đơn giản liên quan đến thông tin di sản.
• [1.1.TC1b]: Thực hiện được rõ ràng và theo quy trình các tìm kiếm để tìm dữ liệu hình ảnh, thông tin về di sản trên môi trường số.
• [3.1.TC1a]: Chỉ ra được cách tạo và chỉnh sửa nội dung số (ảnh/video) đơn giản để ghi lại quá trình tạo hình sản phẩm.
• [2.2.TC1a]: Lựa chọn các công nghệ số phù hợp được xác định rõ để trao đổi, chia sẻ sản phẩm mĩ thuật với thầy cô và bạn bè.

3. Phẩm chất

• Có hiểu biết và tình cảm với những di sản mĩ thuật Việt Nam thời kì trung đại.
• Có ý thức giữ gìn, bảo tồn và phát huy những giá trị di sản mĩ thuật Việt Nam trong thời đại hiện nay. 

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

• SGK, KHBD.
• Một số TPMT, video clip liên quan đến di sản mĩ thuật Việt Nam thời kì trung đại. 
• Một số SPMT mô phỏng tạo hình di sản mĩ thuật Việt Nam thời kì trung đại. 
• Máy tính, máy chiếu (nếu có).
• Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.
• Link Padlet/nhóm lớp, phần mềm AI hỗ trợ (Google Lens/Bing Chat).

2. Đối với học sinh

• SGK. 
• Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học và dụng cụ học tập (nếu cần) theo yêu cầu của GV.
• Thiết bị di động (điện thoại/máy tính bảng) có kết nối Internet.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Gợi mở, kích thích HS mong muốn tìm hiểu về các nội dung mới, lí thú của bài học. 

b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS quan sát một số di sản tiêu biểu của mĩ thuật Việt Nam thời Lý. 

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS về họa tiết trang trí của các di sản mĩ thuật thời trung đại.

d. Tổ chức thực hiện: 

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV cho HS quan sát một số di sản tiêu biểu của mĩ thuật thời Lý và yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Họa tiết trang trí của các di sản mĩ thuật thời trung đại có đặc điểm gì?

- GV yêu cầu HS xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời 1 – 2 nhóm trình bày kết quả thảo luận.

Họa tiết trang trí của các di sản mĩ thuật thời trung đại Việt Nam rất đa dạng, phong phú như: lá đề, rồng, phượng, hoa sẽ, hoa cúc,…trong đó, nổi bật là hình tượng rồng, được lưu lại dưới nhiều hình thức mĩ thuật (gốm, đá, gỗ,….) trong các công trình kiến trúc. 

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến (nếu có). 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức.

- GV dẫn dắt vào bài học: Di sản mĩ thuật trung đại Việt Nam rất đa dạng, phong phú, chia làm 2 dòng chính là mĩ thuật cung đình và mĩ thuật dân gian. Để nắm được một số đặc điểm về nghệ thuật tạo hình của mĩ thuật Việt Nam thời kì trung đại qua tìm hiểu di sản mĩ thuật, cũng như khai thác được giá trị tạo hình từ di sản mĩ thuật thời kì trung đại trong thực hành SPMT, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay Bài 15 – Di sản mĩ thuật Việt Nam thời kì trung đại. 

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Quan sát

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS biết đến giá trị thẩm mĩ của một số di sản mĩ thuật Việt Nam thời kì trung đại; thông qua phân tích một số tác phẩm, HS biết được một số đặc điểm mĩ thuật Việt Nam thời kì trung đại. 

b. Nội dung: Giá trị thẩm mĩ của một di sản mĩ thuật Việt Nam thời kì trung đại; một số đặc điểm mĩ thuật Việt Nam thời kì trung đại. 

c. Sản phẩm học tập: Bước đầu có kiến thức cơ bản về di sản mĩ thuật thời kì trung đại ở Việt Nam. 

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

Hoạt động 2: Thể hiện

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS biết cách mô tả di sản mĩ thuật qua hình thức nặn; thực hiện được một SPMT mô phỏng một di sản mĩ thuật Việt Nam thời kì trung đại bằng hình thức tạo hình yêu thích. 

b. Nội dung: HS tham khảo các bước thực hiện SPMT mô phỏng một di sản mĩ thuật theo hình thức nặn; HS thực hiện được SPMT theo hình thức mình yêu thích. 

c. Sản phẩm học tập: SPMT mô phỏng di sản mĩ thuật Việt Nam thời kì trung đại theo hình thức yêu thích. 

d. Tổ chức hoạt động:

Hoạt động 3: Thảo luận

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS củng cố kiến thức liên quan đến đặc điểm tạo hình của mĩ thuật thời kì trung đại ở Việt Nam; có khả năng truyền thông về giá trị thẩm mĩ của mĩ thuật thời kì này qua việc viết đoạn văn ngắn. 

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS thảo luận các câu hỏi gợi ý trong SGK tr.65; qua trả lời câu hỏi, HS viết đoạn văn giới thiệu về giá thẩm mĩ của mĩ thuật thời kì này.

c. Sản phẩm học tập: Kiến thức về đặc điểm tạo hình, giá trị thẩm mĩ của mĩ thuật thời kì này. 

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS củng cố, gắn kết kiến thức, kĩ năng đã học với hoạt động thường thức mĩ thuật; hình thành khả năng tự học, tìm kiếm thông tin liên quan đến môn học. 

b. Nội dung: Tìm hiểu và phân tích di sản mĩ thuật Bảo vật quốc gia tượng Hoàng Hậu Trịnh Thị Ngọc Trúc. 

c. Sản phẩm học tập: Biết phân tích di sản mĩ thuật và nêu được cảm nhận riêng của bản thân. 

d. Tổ chức hoạt động:

Nhiệm vụ 1: Sử dụng kiến thức của bài học để phân tích Bảo vật quốc gia

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV giao nhiệm vụ cho HS:  Thảo luận nhóm: Sử dụng kiến thức của bài học để phân tích Bảo vật quốc gia ở hình bên:

Gợi ý:

+ Đặc điểm bố cục tượng và chất cảm (trang phục, da tay và mặt,...);

+ Vẻ đẹp của bức tượng.

- GV gợi ý cho HS: 

+ Đối tượng thể hiện của di sản mĩ thuật?

+ Loại hình, chất liệu của di sản mĩ thuật này là gì?

+ Tạo hình trong di sản mĩ thuật này có đặc điểm gì?

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS tìm hiểu và phân tích di sản mĩ thuật Bảo vật quốc gia tượng Hoàng Hậu Trịnh Thị Ngọc Trúc - HS sử dụng khung ảnh để treo, trưng bày, góp phần làm đẹp cho không gian nội thất ở nhà mình. 

- GV theo dõi, hỗ trợ, hướng dẫn HS nếu cần thiết. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện một số nhóm phân tích di sản mĩ thuật và nêu được cảm nhận riêng của bản thân:

+ Kích thước: Tượng cao 111cm, khuôn mặt 19cm, ngang vai 43cm, ngang 2 đầu gối 67cm, dày thân tượng 45 cm

+ Miêu tả: Pho tượng được tạc nguyên khối mô tả hình ảnh bà Trịnh Thị Ngọc Trúc trong tư thế chân xếp bằng kiểu Kiết Già toàn phần; một tay ngửa ra đặt trong lòng đùi, tay kia giơ ngang ngực kết ấn Vô Úy. Thế tay này tượng trưng cho sự phổ độ chúng sinh, đồng thời thể hiện tâm Phật của nhân vật được tạc.

+ Các chi tiết đặc sắc của pho tượng:

• Chiếc vương miện được chạm khắc tỉ mỉ với nhiều lớp khác nhau: Vành ôm sát đầu chạm vân xoắn. Vành thứ hai chạm các cụm sen nổi cao. Vành trên cùng chạm thủng hình hoa sen và vân lửa rất đặc trưng cho điêu khắc thế kỷ XVII. Phía trước trán, đỉnh của vành mũ được chạm hình vòng cung, trong có tượng Adida ngồi tọa thiền. 
• Trang phục của pho tượng so với hầu hết các tác phẩm điêu khắc tượng hậu thế kỉ XVII, là loại trang triều phục cầu kì nhất với 3 lớp áo trong và một áo vân kiên khoác ngoài. Riêng tấm áo choàng vân kiên này được đánh giá là một trong những tấm áo được chạm đẹp nhất với mô típ lưỡng long triều phụng trước ngực (đôi rồng chầu phượng). Áo phía dưới có 3 lớp đính ngọc châu tỉ mỉ. Cổ bà đeo chuỗi hạt rủ mềm xuống lòng đùi.
• Điểm nhấn đặc sắc nhất của pho tượng chính là gương mặt của bà Hoàng hậu Trịnh Thị Ngọc Trúc tươi sáng rạng rỡ, phúc hậu, chân thực với dái tai dài, cổ cao ba ngấn. Pho tượng này được đánh giá là tác phẩm đẹp nhất, đỉnh cao của nghệ thuật điêu khắc tượng chân dung người Việt thế kỷ XVII.

- GV mời nhóm khác nhận xét, bổ sung. 

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV khích lệ, động viên HS. 

- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức, chuyển sang nội dung mới.

Nhiệm vụ 2: Chơi trò chơi trắc nghiệm

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..