Giáo án NLS Mĩ thuật 7 kết nối Bài 9: Tìm hiểu nguồn sáng trong tranh
Giáo án NLS Mĩ thuật 7 kết nối tri thức Bài 9: Tìm hiểu nguồn sáng trong tranh. Với năng lực số được tích hợp, tiết học sẽ giúp học sinh làm quen và ứng dụng công nghệ, tin học. KHBD này là file word, tải về dễ dàng. Là mẫu giáo án mới nhất năm 2026 để giáo viên dạy tốt môn Mĩ thuật 7.
Xem: => Giáo án tích hợp NLS Mĩ thuật 7 kết nối tri thức
Ngày soạn:…/…/…
Ngày dạy:…/…/…
CHỦ ĐỀ 5: HIỆN THỰC CUỘC SỐNG TRONG SÁNG TẠO MĨ THUẬT
BÀI 9: TÌM HIỂU NGUỒN SÁNG TRONG TRANH
(2 tiết)
I. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức
Sau bài học này, HS sẽ:
- Biết và xác định được nguồn sáng trong tranh vẽ.
- Hiểu được sắc độ trong tranh vẽ có yếu tố tác động từ nguồn sáng.
2. Năng lực
Năng lực chung:
- Giải quyết được những nhiệm vụ học tập một cách độc lập, theo nhóm và thể hiện sự sáng tạo.
- Góp phần phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác qua hoạt động nhóm và trao đổi công việc với giáo viên, bạn bè.
Năng lực riêng:
- Có kĩ năng thể hiện mẫu vẽ có nguồn sáng.
- Biết cách thể hiện sắc độ đậm – nhạt, sáng – tối theo đúng nguồn sáng.
Năng lực số (NLS):
- [1.1.TC1a]: Tìm kiếm và chọn lọc được hình ảnh tranh tĩnh vật/phong cảnh có nguồn sáng rõ ràng trên Internet để làm tư liệu tham khảo.
- [3.1.TC1a]: Sử dụng được phần mềm/ứng dụng vẽ trên thiết bị số (như Ibis Paint, Sketchbook...) để phác thảo và thử nghiệm hướng ánh sáng.
- [6.2.TC1a]: Sử dụng công cụ AI tạo sinh (như Bing Image Creator, Canva Magic Media) để tạo các phương án ánh sáng khác nhau cho cùng một chủ đề nhằm phân tích hiệu quả thị giác.
3. Phẩm chất
- HS nhận biết được nguồn sáng khác nhau trong tranh vẽ, từ đó có thêm hiểu biết về mối quan hệ giữa mĩ thuật và cuộc sống.
- HS tìm hiểu được sự hứng thú, niềm yêu thích với môn học qua thưởng thức, thực hành một số SPMT liên quan đến bài học.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
- SGK, Giáo án.
- Một số TPMT, video clip giới thiệu một số tranh của họa sĩ thể hiện rõ nguồn sáng và đối tượng cần chiếu sáng.
- Một số video clip giới thiệu các bước thực hiện SPMT thể hiện rõ nguồn sáng trong tranh.
- Máy tính, máy chiếu (nếu có).
- Phần mềm AI tạo ảnh (đã chuẩn bị sẵn kết quả nếu lớp không có mạng), Padlet/nhóm Zalo lớp.
- Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.
2. Đối với học sinh
- SGK.
- Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học và dụng cụ học tập (nếu cần) theo yêu cầu của GV.
- Thiết bị di động/máy tính bảng (nếu có) cài sẵn app vẽ cơ bản.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Gợi mở, kích thích HS mong muốn tìm hiểu về các nội dung mới, lí thú của bài học.
b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS quan sát bức tranh tĩnh vật và trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS về hướng nguồn sáng chiếu vào mẫu vật.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.
- GV cho HS quan sát bức tranh tĩnh vật và yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Theo em, ánh sáng chính chiếu vào vật mẫu từ đâu? Phía nào tối, phía nào sáng?
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS quan sát hình ảnh, dựa vào hiểu biết của bản thân và trả lời câu hỏi.
- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận
- GV mời đại diện 1 – 2 HS trả lời.
- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, đánh giá, chốt đáp án:
+ Ánh sáng chính chiếu vào vật mẫu từ phải qua trái.
+ Bên trên phía phải sáng, bên dưới phía trái tối.
- GV dẫn dắt HS vào bài học: Hội họa là bộ môn nghệ thuật truyền thống lâu đời sử dụng ánh sáng, vừa là chủ thể vừa là công cụ để tạo nên những hiệu ứng nhất định khơi gợi cảm xúc. Ánh sáng quyết định màu sắc, bóng tối và cấu trúc vật thể. Vậy nên nó không chỉ giới hạn trong trường phái hiện thực, trừu tượng mà còn cần thiết trong mọi phong cách trong hội họa. Vẻ đẹp của ánh sáng được sử dụng như công cụ để xây dựng biểu tượng. Bằng cách chiếu sáng vào một yếu tố trong tranh như bàn tay, bông hoa hoặc vật dụng cũng đã tạo nên câu chuyện đằng sau đó. Để biết và xác định được nguồn sáng trong tranh vẽ, cũng như hiểu được sắc độ trong tranh vẽ có yếu tố tác động từ nguồn sáng, chúng ta sẽ cùng nhau đi tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay – Bài 9: Tìm hiểu nguồn sáng trong tranh.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Quan sát
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS xác định được nguồn sáng quan phân tích bức ảnh chụp lẵng quả; tìm hiểu về cách thể hiện ánh sáng trong một số TPMT, trong đó chú trọng đến yếu tố sắc độ; xác định được nguồn sáng khi xem một số TPMT thể hiện về điều này.
b. Nội dung: HS tìm hiểu về nguồn sáng trong một số ảnh, TPMT trong SGK tr.38, 39; tìm hiểu về cách thể hiện yếu tố sắc độ trong tranh (phần được chiếu sáng và phần ở trong tối).
c. Sản phẩm học tập: Kiến thức cơ bản của HS về vật/đối tượng được chiếu sáng trong tranh.
d. Tổ chức hoạt động:
| HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS | DỰ KIẾN SẢN PHẨM | NLS |
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV tổ chức cho HS thảo luận theo nhóm, HS quan sát Hình 1 SGK tr.38 và thực hiện nhiệm vụ: + Xác định nguồn sáng chính chiếu vào mẫu vật từ hướng nào. + Nêu độ sáng nhất, độ tối nhất của đố vật khi nguồn sáng chiếu vào.
- GV hướng dẫn HS đóng cửa ra vào, chỉ mở cửa sổ và tắt đèn. - GV đặt vấn đề: "Làm thế nào để thấy rõ sự thay đổi của vật thể khi nguồn sáng thay đổi vị trí mà không cần vẽ lại từ đầu?" - GV yêu cầu các nhóm sử dụng công cụ AI tạo ảnh (như Canva Text-to-Image hoặc Bing Image Creator) trên thiết bị di động/máy tính để thực hiện lệnh: "Vẽ quả táo với ánh sáng từ bên trái" và "Vẽ quả táo với ánh sáng từ bên phải". - GV bày một lọ hoa trên bàn và mời HS lên quan sát và yêu cầu HS trả lời câu hỏi: + Phần nào của lọ hoa sáng nhất? Các chi tiết ở phần sáng trông như thế nào? + Phần nào của lọ hoa tối nhất? Các chi tiết ở phần tối trông như thế nào? - GV hướng dẫn HS quan sát hình ảnh về nguồn sáng trong một số tác phẩm nghệ thuật SGK tr.39. - GV hướng dẫn HS thảo luận theo cặp đôi, quan sát 2 tác phẩm nghệ thuật và trả lời câu hỏi: + Trong bức tranh Đống cỏ khô trên tuyết, nguồn sáng đến từ trước hay sau đống cỏ khô? Hãy mô tả màu sắc thể hiện trong tranh. + Khu vực nào trong bức tranh Qua bản cũ tạo sự chú ý với người xem nhất? Đó là khu vực tối hay ngoài sáng - GV cho HS quan sát thêm về nguồn sáng trong một số tác phẩm nghệ thuật khác:
The Calling of Saint Matthew – Caravaggo (1599-1600 )
Girl with a Pearl Earring, Jan Vermeer
The Art of Painting – Vermeer (1666) Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - HS tìm hiểu về nguồn sáng trong một số ảnh, TPMT trong SGK tr.38, 39; hình ảnh GV cung cấp. - HS quan sát 2 kết quả do AI tạo ra để so sánh sự thay đổi của bóng đổ và điểm sáng. - HS tìm hiểu về cách thể hiện yếu tố sắc độ trong tranh (phần được chiếu sáng và phần ở trong tối). - GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - GV mời đại diện các nhóm trả lời câu hỏi về vật/đối tượng được chiếu sáng trong tranh. - GV mời đại diện nhóm khác nhận xét, bổ sung. Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập - GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức: + Trong sáng tạo mĩ thuật, nguồn sáng quyết định màu sắc, bóng tối và cấu trúc vật thể. + Trong tranh phong cảnh, nguồn sáng ảnh hưởng trực tiếp đến không gian, hòa sắc, sắc độ, cảnh, vật,… - GV chuyển sang nội dung mới. | 1. Quan sát Tìm hiểu về sánh trong bức ảnh - Phân tích nguồn sáng trong bức ảnh trong SGK tr.38: + Nguồn sáng chiếu vào mẫu vật từ hướng bên phải. + Mặt của mẫu vật nhận được ánh sáng có độ sáng mạnh nhất. Mặt không nhận được ánh sáng và phần đổ bóng của đồ vật có độ tối nhất. - Quan sát lọ hoa tại lớp: + Lọ hoa là vật được chiếu sáng, có nguồn sáng xác định từ phía cửa sổ. + Phần sáng nhất trên lọ hoa là phần được chiếu sáng, ở đó các chi tiết rõ ràng. + Phần tối nhất trên lọ hoa nằm phía sau phần được chiếu sáng, ở đó các chi tiết không rõ ràng. Tìm hiểu về nguồn sáng trong một số tác phẩm nghệ thuật - Bức tranh Đống cỏ khô trên tuyết + Nguồn sáng đến từ phía sau đống cỏ. + Bức tranh có màu trắng của tuyết, màu vàng của đống cỏ khô và màu xanh của những rặng núi phía xa. Hình ảnh được tái hiện một cách chân thực khi họa sĩ Clô-đơ Mô-nê phác họa rõ chiếc bóng của đống cỏ trên nền tuyết trắng. - Bức tranh Qua bản cũ: Khu vực ngoài sáng tạo sự chú ý với người xem nhất. Những cử chỉ thân tình của người chiến sĩ với dân bản dưới lũy tre làng, dưới ánh trăng sáng thể hiện mối quan hệ gắn bó giữa người lính - người dân, gợi nhớ về một thời kì gian khổ đã qua. | [6.2.TC1a]: Sử dụng AI trong học tập. |
C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
Hoạt động 2: Thể hiện
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS biết cách thể hiện một SPMT thể hiện rõ độ sáng – tối, đậm – nhạt theo một vật có nguồn sáng từ một phía; thực hiện được một SPMT thể hiện nguồn sáng rõ ràng.
b. Nội dung: HS tham khảo các bước thực hiện bức tranh phong cảnh diễn tả về nguồn sáng, trong đó thể hiện rõ độ sáng - tối, đậm – nhạt; thể hiện bức tranh diễn tả được nguồn sáng bằng chất liệu em yêu thích.
c. Sản phẩm học tập: SPMT diễn tả được nguồn sáng.
d. Tổ chức hoạt động:
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
Hoạt động 3: Thảo luận
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS củng cố kiến thức về nguồn sáng và vật được chiếu sáng trên bài vẽ; biết tự nhận xét, đánh giá về thể hiện ánh sáng trên SPMT của mình.
b. Nội dung: GV hướng dẫn HS trưng bày SPMT đã thực hiện và nhận xét theo câu hỏi gợi ý trong SGK tr.41; HS viết một đoạn văn ngắn chia sẻ cảm nhận của mình về yếu tố nguồn sáng trong TPMT, SPMT.
c. Sản phẩm học tập: Cảm nhận của HS về yếu tố ánh sáng trên tranh vẽ (TPMT, SPMT) qua hình thức trả lời câu hỏi và viết đoạn văn.
d. Tổ chức hoạt động:
| HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS | DỰ KIẾN SẢN PHẨM | NLS |
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV hướng dẫn, tổ chức cho HS thảo luận theo nhóm theo các câu hỏi gợi ý: + Bạn đã sử dụng sắc độ đậm – nhạt, sáng – tối như thế nào để thể hiện về nguồn sáng? + Nguồn sáng trong tranh đến từ phía nào? + Viết một đoạn văn (khoảng 5-8 câu) giới thiệu về nguồn sáng trong TPMT. - GV gợi ý cho HS phần viết đoạn văn giới thiệu về yếu tố ánh sáng trên tranh vẽ (TPMT/SPMT): + Màu sắc xuất hiện phụ thuộc vào ánh sáng nên có màu có nghĩa là có ánh sáng. Việc giới thiệu ánh sáng trong tranh ở bài này cần nhấn mạnh đến nguồn sáng, đối tượng được chiếu sáng, sắc độ thể hiện ở vật và bối cảnh xung quanh. + Cảm nhận của bản thân khi thưởng thức những bức tranh này. - GV cho HS tham khảo thêm một số SPMT của HS:
- GV yêu cầu HS: Chụp ảnh sản phẩm của mình (hoặc xuất file ảnh từ app vẽ) và đăng tải lên trang Padlet/Google Drive của lớp học do GV cung cấp. Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - HS trưng bày SPMT đã thực hiện và nhận xét theo câu hỏi gợi ý trong SGK tr.41. - HS viết một đoạn văn ngắn chia sẻ cảm nhận của mình về yếu tố nguồn sáng trong TPMT, SPMT. - HS đăng bài và tương tác trên không gian số. - GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - GV mời đại diện một số HS trình cảm nhận của về yếu tố ánh sáng trên tranh vẽ (TPMT, SPMT). - GV mời HS khác nhận xét, bổ sung. Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, chuyển sang nội dung mới. | 3. Thảo luận HS thảo luận theo gợi ý SGK và GV đưa ra. Gợi ý: - “Nói về điểm cốt lõi thì sử dụng ánh sáng chính là khả năng kiểm soát được thế nào là sáng và thế nào là tối, từ đó khiến cho các tác phẩm nghệ thuật có khả năng truyền tải được câu chuyện của chính nó.” – HannaH Crowell. - Nếu coi nghệ thuật là ngôn ngữ giao tiếp thì ánh sáng là một trong những phương tiện để ta trao đổi ngôn ngữ ấy. Không có ánh sáng mọi thứ chìm trong màu đen, và mọi vật sẽ chỉ như nằm trên mặt phẳng 2D. - Với nghệ thuật, ánh sáng là nguồn cội cho màu sắc và hình khối xuất hiện. Ánh sáng quyết định màu sắc, bóng tối và cấu trúc vật thể. Vậy nên nó không chỉ giới hạn trong trường phái hiện thực, trừu tượng mà còn cần thiết trong mọi phong cách trong hội họa. Vẻ đẹp của ánh sáng được sử dụng như công cụ để xây dựng biểu tượng. Bằng cách chiếu sáng vào một yếu tố trong tranh như bàn tay, bông hoa hoặc vật dụng cũng đã tạo nên câu chuyện đằng sau đó. | [2.2.TC1a]: Lựa chọn công nghệ số để chia sẻ thông tin. |
D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS củng cố, gắn kết kiến thức, kĩ năng đã học và hình thành khả năng tự học và thường thức mĩ thuật.
b. Nội dung: Sưu tầm tư liệu hình ảnh liên quan đến nguồn sáng trong tranh.
c. Sản phẩm học tập: Tư liệu, hình ảnh về nguồn sáng trong tranh.
d. Tổ chức hoạt động:
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
=> Giáo án mĩ thuật 7 kết nối bài 9: Tìm hiểu nguồn sáng trong tranh (2 tiết)