Giáo án NLS Ngữ văn 10 kết nối Bài 6: Bảo kính cảnh giới (bài 43)

Ngày soạn: …/…/…

Ngày dạy: …/…/….

văn bản. BẢO KÍNH CẢNH GIỚI

I. MỤC TIÊU 

1. Mức độ/ yêu cầu cần đạt:

• HS nhận biết được đặc điểm hình thức của thể loại thơ Nôm Đường luật  và nội dung của chùm thơ Bảo kính cảnh giới
• HS nhận biết và phân tích được giá trị nội dung đặc sắc nghệ thuật của bài thơ Bảo kính cảnh giới. Từ đó biết cách đọc hiểu một bài thơ Nôm đường luật
• HS hiểu được tầm vóc tư tưởng, vẻ đẹp tâm hồn của tác giả thể hiện trong bài thơ

2. Năng lực 

a. Năng lực chung

• Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác...

b. Năng lực riêng biệt

• Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản 
• Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về văn bản Bảo kính cảnh giới
• Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận về thành tựu nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa văn bản;
• Năng lực phân tích, so sánh đặc điểm nghệ thuật của văn bản với các văn bản khác có cùng chủ đề.

c. Năng lực số

• 1.1.NC1a: Biết tìm kiếm, lựa chọn tư liệu số về tập thơ "Quốc âm thi tập" và vị trí của bài số 43.
• 6.1.NC1a: Biết sử dụng công cụ AI để phân tích cấu trúc thơ và giải nghĩa các từ Việt cổ (từ Nôm).
• 2.1.NC1b: Sử dụng các nền tảng tương tác số để cộng tác thảo luận và phản hồi về nội dung văn bản.

3. Phẩm chất:

Góp phần hình thành, bồi đắp cho HS tình yêu, sự trân trọng cái đẹp và sự tài hoa.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Chuẩn bị của giáo viên: 

• KHBD;
• Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi;
• Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp;
• Bảng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở nhà;
• Máy tính, máy chiếu.
• Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.
• Công cụ AI hỗ trợ: ChatGPT, Copilot.

2. Chuẩn bị của học sinh: 

• SGK, SBT Ngữ văn 10, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn học bài, vở ghi.
• Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của mình từ đó HS khắc sâu kiến thức nội dung bài học Bảo kính cảnh giới

b. Nội dung: GV cho HS chia sẻ suy nghĩ của bản thân.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS và đáp án về các 

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV đặt câu hỏi gợi mở: Dựa vào nhan Bảo kính cảnh giới, bạn thử suy đoán xem tác phẩm viết về câu chuyện gì?

- GV gợi ý: Bảo kính cảnh giới hay còn được gọi là “Gương báu răn mình” được xem là một trong những bài thơ hay nhất nói về tình yêu thiên nhiên nhưng cũng xen vào đó là cảm hứng thế sự tự răn mình của tác giả.

- GV tiếp tục chiếu cho HS xem video AI được thiết kế riêng cho bài học và yêu cầu HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS chia sẻ suy nghĩ về nhan đề tác phẩm.

- HS xem video và trả lời câu hỏi. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời một số HS trả lời.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV dẫn dắt vào bài: Nguyễn Trãi là một tác giả lớn một người chất chứa giá trị nhân nghĩa, tình yêu thiên nhiên cùng những cảm hứng về thế sự. Nói về tình yêu thiên nhiên thì Bảo kính cảnh giới được coi là một bài thơ thể hiện cảm xúc mãnh liệt của ông về cảnh vật nhưng hàm chứa bên trong là những cảm hứng thế sự sâu sắc. Hãy cùng tìm hiểu về cảm hứng đó qua bài 3 Bảo kính cảnh giới – Tiết 1.

[2.1.NC1a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số)].

2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Đọc văn bản

a. Mục tiêu: Nắm được những thông tin về thể loại và đọc văn bản Bảo kính cảnh giới

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến văn bản Bảo kính cảnh giới.

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS và kiến thức HS tiếp thu được liên quan đến văn bản Bảo kính cảnh giới

d. Tổ chức thực hiện:

Hoạt động 2: Khám phá văn bản 

a. Mục tiêu: Nhận biết và phân tích được văn bản Bảo kính cảnh giới

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến văn bản Bảo kính cảnh giới

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS và kiến thức HS tiếp thu được liên quan đến văn bản Bảo kính cảnh giới.

  d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức từ văn bản Bảo kính cảnh giới

b. Nội dung: Sử dụng SGK, kiến thức đã học viết đoạn văn

c. Sản phẩm học tập: Đoạn văn HS viết được.

d. Tổ chức thực hiện:

Nhiệm vụ 1: Viết đoạn văn

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

• GV yêu cầu HS: Viết đoạn văn ngắn khoảng 150 chữ phân tích một yêu tố phá cách trong Bảo kính cảnh giới 
• GV hướng dẫn HS dựa vào đặc điểm của thể loại và giá trị cơ bản của tác phẩm Bảo kính cảnh giới để triển khai nội dung đoạn văn.
• HS cần nêu được các yếu tố cơ bản làm nên sức hấp dẫn của tác phẩm: chỉ ra đặc sắc nghệ thuật thất ngôn xen lục ngôn, từ láy, sử dụng từ Hán xen lẫn.... 
• GV có thể nêu hướng phân tích một yếu tố làm mẫu cho HS

Bước 2 : HS thực hiện nhiệm vụ học tập

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

•  GV có thể dành thời gian (khoảng 7-10 phút) cho HS trình bày ý tưởng rồi viết trên lớp hoặc viết ở nhà.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV cho cả lớp nghe một số đoạn văn, yêu cầu cả lớp về nhà hoàn thành nốt đoạn văn (nếu chưa viết xong).

Nhiệm vụ 2: Câu hỏi trắc nghiệm

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV sử dụng các công cụ sáng tạo bài tập tương tác như Kahoot!, Quizizz, ActivePresenter,… để cùng học sinh làm bài và phản hồi  tức thì lại cho học sinh về những thắc mắc.

- GV gửi link cho HS để thực hiện làm bài.

- GV lần lượt nêu các câu hỏi:

Câu 1: Về mặt hình thức, bài thơ 'Bảo kính cảnh giới' (bài 43) có điểm gì khác biệt so với thể thơ Đường luật chuẩn tắc?

A. Xen kẽ các câu lục ngôn (6 chữ) vào bài thơ thất ngôn (7 chữ).

B. Số lượng câu thơ trong bài không giới hạn ở 8 câu.

C. Sử dụng hoàn toàn bằng chữ Nôm thay vì chữ Hán.

D. Không tuân thủ quy định về niêm, luật và đối.

Câu 2: Bức tranh thiên nhiên ngày hè trong 6 câu đầu được miêu tả bằng những loại từ ngữ nào chiếm ưu thế?

A. Các tính từ chỉ màu sắc nhạt màu, tĩnh lặng.

B. Các động từ mạnh thể hiện trạng thái căng tràn, bộc phát.

C. Các từ láy tượng hình mô tả sự héo úa của ngày hè oi ả.

D. Các danh từ chỉ các loài hoa quý tộc trong cung đình.

Câu 3: Âm thanh nào trong bài thơ cho thấy sự quan tâm của Nguyễn Trãi đến đời sống ấm no của nhân dân?

A. Tiếng chim hót trong buổi chiều tà.

B. Tiếng 'lao xao chợ cá làng ngư phủ'.

C. Tiếng 'dắng dỏi cầm ve'.

D. Tiếng gió thổi qua tán cây hòe.

Câu 4: …………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ:

- HS tiếp nhận nhiệm vụ học tập.

- GV quan sát, hỗ trợ HS thực hiện (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV quan sát bảng kết quả trò chơi của HS, lắng nghe và giải đáp thắc mắc của HS. 

- GV mời một số HS khác đọc đáp án khác (nếu có). 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn đáp án:

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới.

[5.2.NC1a: HS tham gia trò chơi trắc nghiệm củng cố trên ứng dụng tương tác trực tuyến để giáo viên thu thập dữ liệu học tập tức thời.]

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học để phân tích được nội dung văn bản.

b. Nội dung: Sử dụng kiến thức đã học để trả lời các câu hỏi.

c. Sản phẩm học tập: bài tập hoàn thành của HS.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS: Phân tích bài thơ Bảo kính cảnh giới để thấy rõ nỗi niềm lo cho nước cho dân của nhà thơ.

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS tiếp nhận nhiệm vụ, đọc lại văn bản và hoàn thành các câu hỏi.

- GV đi quanh lớp, hỗ trợ HS khi cần thiết.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời 1 – 2 HS trình bày dàn ý phân tích của mình, yêu cầu cả lớp theo dõi, nhận xét, góp ý, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, góp ý cho HS.

*HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- GV dặn dò HS:

+ Ôn tập nội dung, nghệ thuật văn bản Bảo kính cảnh giới.

+ Soạn bài : Dục Thúy Sơn