Giáo án NLS Ngữ văn 11 kết nối Bài 9: Viết văn bản nghị luận về một tác phẩm nghệ thuật

Ngày soạn:…../…../…..

Ngày dạy:…./…../……

TIẾT: VIẾT: VIẾT VĂN BẢN NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TÁC PHẨM NGHỆ THUẬT

I. MỤC TIÊU

1. Kiến thức

• Nắm được những yêu cầu riêng về nội dung và hình thức của văn bản nghị luận về một tác phẩm nghệ thuật, hiểu được sự khác biệt giữa kiểu bài này với kiểu bài thuyết minh về một tác phẩm nghệ thuật.
• Biết thực hành viết văn bản nghị luận về một tác phẩm nghệ thuật, trong đó chú trọng khâu chọn tác phẩm, thể hiện được thái độ và quan điểm đánh giá về tác phẩm thông qua hệ thống luận điểm, lí lẽ, bằng chứng phù hợp. 

2. Năng lực

Năng lực đặc thù

• Nắm được những yêu cầu riêng về nội dung và hình thức của văn bản nghị luận về một tác phẩm nghệ thuật, hiểu được sự khác biệt giữa kiểu bài này với kiểu bài thuyết minh về một tác phẩm nghệ thuật.
• Biết thực hành viết văn bản nghị luận về một tác phẩm nghệ thuật, trong đó chú trọng khâu chọn tác phẩm, thể hiện được thái độ và quan điểm đánh giá về tác phẩm thông qua hệ thống luận điểm, lí lẽ, bằng chứng phù hợp. 

Năng lực chung 

Năng lực tự chủ và tự học; năng lực giao tiếp và hợp tác biểu hiện:

• Lựa chọn được các nguồn tài liệu học tập phù hợp; biết chọn lọc và lưu trữ các thông tin, tài liệu.
• Biết thu thập và làm rõ các thông tin có liên quan đến vấn đề.
• Có năng lực tự học, yêu thích, chủ động và tích cực trong giao tiếp.
• Biết lắng nghe và có phản hồi tích cực trong giao tiếp.
• Biết chủ động nêu ý kiến, đề xuất khi được giao nhiệm vụ.

Năng lực số

• 1.1.NC1a: Sử dụng công cụ tìm kiếm và các kho dữ liệu nghệ thuật số để khai thác thông tin chính xác về tác phẩm.
• 3.1.NC1a: Thiết kế sơ đồ tư duy hoặc bảng so sánh số để phân biệt kiểu bài nghị luận và thuyết minh.
• 6.2.NC1a: Sử dụng các hệ thống AI tạo sinh (ChatGPT, Gemini) để gợi ý các góc nhìn phê bình nghệ thuật đa chiều và cấu trúc hóa hệ thống luận điểm.
• 6.2.NC1b: Ứng dụng AI để phân tích phong cách nghệ thuật của tác giả thông qua các dữ liệu số có sẵn, hỗ trợ việc xây dựng lí lẽ sắc bén.
• 6.3.NC1a]: Tuân thủ đạo đức số và luật bản quyền khi sử dụng hình ảnh, tư liệu nghệ thuật từ môi trường mạng và các nội dung do AI gợi ý.

3. Phẩm chất

• Có ý thức trong việc tạo lập VB nghị luận về một tác phẩm nghệ thuật.
• Có trách nhiệm trong việc làm việc nhóm.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

• KHBD;
• Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi;
• Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp;
• Bảng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở nhà;
• Máy tính, máy chiếu.
• Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.
• Công cụ AI hỗ trợ: ChatGPT, Copilot...

2. Đối với học sinh

• SGK, SBT Ngữ văn 11.
• Soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn học bài, vở ghi.
• Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, huy động tri thức nền, tạo tâm thế tích cực cho HS khi bước vào bài học Viết văn bản nghị luận về một tác phẩm nghệ thuật.

b. Nội dung: GV yêu cầu học sinh huy động tri thức nền để chia sẻ về việc đánh giá một tác phẩm nghệ thuật.

c. Sản phẩm: Những chia sẻ của học sinh.

d. Tổ chức dạy học

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV hướng dẫn HS thảo luận nhóm đôi: Theo em, cái khó của việc thưởng thức, đánh giá tác phẩm nghệ thuật là gì?

- GV tiếp tục yêu cầu HS xem video AI được thiết kế riêng cho bài học và yêu cầu HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong đó.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- Huy động tri thức nền, trải nghiệm cá nhân thực hiện yêu cầu được giao.

- HS xem video và trả lời câu hỏi. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời 1 – 2 HS chia sẻ trước lớp.

- GV quan sát, hỗ trợ HS (nếu cần thiết)

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét đánh giá.

- Gợi mở: 

Cái khó của việc thưởng thức, đánh giá tác phẩm nghệ thuật là cảm nhận được hết giái trị nội dung và hình thức của tác phẩm nghệ thuật đó. Một tác phẩm nghệ thuật là một miền đất rộng lớn mà mỗi người khi đặt chân đến lại được khơi gợi nên những niềm xúc cảm, suy tư khác nhau. Mỗi tác phẩm chân chính đều có giá trị khai thác gần như là bất tận, vượt ra cả chủ đích ban đầu của người sáng tác. Như vậy, nếu để khai thác hết mọi giá trị của nó là một việc rất khó. Nhưng điều đó sẽ chỉ đúng nếu đó là một tác phẩm nghệ thuật chân chính. Người thưởng thức, đánh giá cũng phải xác định mục đích cụ thể là thưởng thức vì nhu cầu giải trí hay nhu cầu thẩm mỹ để từ đó đưa ra cách nhìn nhận và đánh giá đúng đắn, không phiến diện. Thực chất có nhiều tác phẩm thỏa mãn nhu cầu giải trí có thể đồng thời thỏa mãn cả nhu cầu thẩm mỹ của khán giả. 

- GV chốt kiến thức và dẫn dắt vào bài học: Để viết về một tác phẩm nghệ thuật, thách thức đầu tiên là phải am hiểu loại hình nghệ thuật của tác phẩm đó. Bạn hãy vận dụng những kiến thức nghệ thuật được học trong nhà trường, kết hợp với việc tự đọc và tìm hiểu thêm qua thực tế để có một tâm thế chủ động khi thâm nhập thế giới mà tác phẩm mở ra bằng “ngôn ngữ riêng của nó. Đánh giá nghệ thuật là công việc không hề dễ dàng, nhưng nghệ thuật luôn mở cánh cửa ra trước mọi người. Trong tiết học hôm nay, chúng ta cùng đi tìm hiểu cách Viết bài nghị luận về một tác phẩm nghệ thuật nhé!

[2.1.NC1a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số)].

2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu các bước làm bài văn thuyết minh

a. Mục tiêu: Nhận biết được quy trình làm bài nghị luận về một tác phẩm nghệ thuật.

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến bài học.

c. Sản phẩm học tập: HS nhận biết được các bước khi viết bài nghị luận về một tác phẩm nghệ thuật.

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

Hoạt động 2: Đọc và phân tích bài viết tham khảo

a. Mục tiêu: HS phân tích được bài viết và nắm được những điều cần lưu ý khi làm bài văn nghị luận về một tác phẩm nghệ thuật.

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến bài học.

c. Sản phẩm học tập: HS phân tích bài viết tham khảo.

d. Tổ chức thực hiện

Hoạt động 3: Thực hành viết theo quy trình

a. Mục tiêu: Viết được bài văn bài văn nghị luận về một tác phẩm nghệ thuật.

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để thực hiện yêu cầu được giao.

c. Sản phẩm học tập: Bài làm của HS và chuẩn kiến thức GV

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: HS thực hành viết bài và chỉnh sửa, hoàn thiện bài văn.

b. Nội dung: GV giao bài tập, HS suy nghĩ, trả lời.

c. Sản phẩm học tập: HS chỉnh sửa, hoàn thiện bài viết

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..