Giáo án NLS Tin học 9 kết nối Bài 13a: Hoàn thiện bảng tính quản lí tài chính gia đình

Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

BÀI 13a: HOÀN THIỆN BẢNG TÍNH QUẢN LÍ TÀI CHÍNH GIA ĐÌNH

(2 tiết)

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT

1. Kiến thức 

Trong bài học này, HS sẽ tìm hiểu:

• Dữ liệu tham chiếu trong các trang tính khác.
• Trực quan hoá dữ liệu bằng biểu đồ

2. Năng lực

Năng lực chung: 

• Năng lực tự chủ và tự học: Biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp. 
• Năng lực giao tiếp và hợp tác: Có thói quen trao đổi, giúp đỡ nhau trong học tập; biết cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ học tập theo sự hướng dẫn của GV.
• Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, có sáng tạo khi tham gia các hoạt động tin học. 

Năng lực riêng: 

• Tạo được trang tính tổng hợp thông tin thu, chi gia đình.
• Hoàn thiện bảng tính quản lí tài chính gia đình.

Năng lực số:

• 1.2.TC2a: Thực hiện thành thạo việc trích xuất dữ liệu giữa các trang tính (Sheet referencing); sử dụng hàm để tổng hợp và so sánh số liệu tài chính.
• 6.2.TC2a: Sử dụng trợ lý AI (Chatbot) để tư vấn các công thức Excel phức tạp (liên kết sheet) hoặc phân tích sơ bộ tình hình tài chính dựa trên số liệu giả định.
• 4.1.TC2a: Nhận thức được dữ liệu tài chính là dữ liệu nhạy cảm; thực hiện thao tác đặt mật khẩu bảo vệ tệp tin bảng tính.
• 2.4.TC2a: Thao tác chính xác với các công cụ định dạng, vẽ biểu đồ trực quan hóa dữ liệu trên phần mềm bảng tính.

3. Phẩm chất

• Rèn luyện phẩm chất chăm chỉ, kiên trì và cẩn thận trong học và tự học.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 

1. Đối với giáo viên

• SGK, SBT, bài trình chiếu (Slide), máy chiếu.
• Tệp dữ liệu TaiChinhGiaDinh.xlsx tạo ra ở bài 12a được lưu trữ trên máy tính của HS.
• Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.

2. Đối với học sinh

• SGK, SBT, vở ghi.
• Thiết bị di động/máy tính có kết nối Internet (sử dụng theo nhóm).

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG 

a) Mục tiêu: Cung cấp yêu cầu cần giải quyết của bài toán tài chính gia đình cần cân đối thu, chi, giúp kiểm soát chi tiêu gia đình hiệu quả.

b) Nội dung: GV tổ chức thảo luận để HS hiểu ý nghĩa của việc cần tổng hợp, cân đối thu chi, từ đó hiểu ý nghĩa của bài học.

c) Sản phẩm: Câu trả lời dựa trên trải nghiệm cá nhân của HS. 

d) Tổ chức thực hiện: 

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ: 

- GV yêu cầu xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

- GV yêu cầu HS suy nghĩ trả lời câu hỏi:

Dự án sử dụng bảng tính điện tử quản lí tài chính gia đình đã hoàn thành các trang tỉnh Thu nhập và Chi tiêu. Theo em, để cân đối thu, chi, giúp kiểm soát chi tiêu gia đình hiệu quả, bảng tính cần bổ sung thông tin gì?

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập: 

- HS xem video và suy nghĩ câu trả lời.

- HS suy nghĩ trả lời câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận:

- GV mời đại diện 1 HS trình bày câu trả lời.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

 Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện: 

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận.

[6.1.TC2a: HS sử dụng công cụ AI hoặc sản phẩm số do GV cung cấp để tiếp nhận thông tin, trả lời câu hỏi đơn giản.

2.1.TC2a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số).

1.1.TC2a: HS tiếp cận, khai thác được thông tin từ nguồn học liệu số dưới sự hướng dẫn của GV.]

- GV nhận xét và dẫn dắt HS vào bài học mới: Chúng ta cần có trang tính tổng hợp thu chi và trực quan hoá dữ liệu thu, chi bằng biểu đồ để kiểm soát chi tiêu gia đình hiệu quả, chúng ta cùng tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay: Bài 13a: Hoàn thiện bảng tính quản lí tài chính gia đình.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Trang tính tổng hợp dữ liệu tài chính gia đình

a. Mục tiêu: HS chủ động khám phá kiến thức để tìm hiểu cách tổ chức dữ liệu trên bảng tính trong đó, dữ liệu trên một trang tính (tổng hợp) được tham chiếu đến các trang tính khác.

b. Nội dung: GV chia lớp thành các nhóm và giao nhiệm vụ hoạt động nhóm, HS thảo luận thực hiện các nhiệm vụ đã được gia để hình thành kiến thức bài học.

c. Sản phẩm học tập: Đáp án cho các câu hỏi trong nhiệm vụ nhóm.

d. Tổ chức hoạt động:

Hoạt động 2: Thực hành: Hoàn thiện bảng tính quản lí tài chính gia đình

a. Mục tiêu: HS thực hành: Hoàn thiện bảng tính quản lí tài chính gia đình.

b. Nội dung: GV chia lớp thành các nhóm và giao nhiệm vụ hoạt động nhóm, HS thảo luận thực hiện các nhiệm vụ đã được gia để hình thành kiến thức bài học.

c. Sản phẩm học tập: Bài thực hành của HS.

d. Tổ chức hoạt động:

.............................................

.............................................

.............................................
 

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Củng cố kiến thức và kĩ năng hoàn thiện bảng tính quản lí tài chính gia đình.

b. Nội dung: GV nêu nhiệm vụ; HS vận dụng kiến thức, kĩ năng để thực hiện các nhiệm vụ luyện tập.

c. Sản phẩm học tập:  Đáp án cho nhiệm vụ A, nhiệm vụ B.

d. Tổ chức hoạt động:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu cá nhân HS hoàn thành nhiệm vụ luyện tập:

* Nhiệm vụ A: Phần Luyện tập SGK tr.54 (có thể thực hiện ngoài giờ lên lớp)

Em hãy bổ sung một số dòng dữ liệu thu, chi của gia đình vào cả hai trang tính Thu nhập và Chi tiêu. Hãy sửa lại các công thức ở trang tính Thu nhập và Chi tiêu để công thức đúng với vùng dữ liệu mới sau khi bổ sung dữ liệu. Quan sát để thấy dữ liệu đã được cập nhật tự động vào trang tính Tổng hợp. Từ Giá trị NET trên trang tính Tổng hợp, em hãy đánh giá tình hình tài chính hiện tại của gia đình và đề xuất những điều chỉnh chi tiêu sao cho phù hợp.

*Nhiệm vụ B: Trò chơi trắc nghiệm

- GV tổ chức trò chơi trắc nghiệm nhanh trên Quizizz hoặc Kahoot để củng cố toàn bài.

- GV cung cấp mã QR hoặc đường Links cho HS làm Phiếu bài tập, trả lời nhanh một số câu hỏi trắc nghiệm tổng kết bài học.

Câu 1: Công thức chung của hàm tính tổng giá trị của những ô thoả mãn một điều kiện nào đó là

A. =IF(logical_test, [value_if_true], [value_if_false]).

B. =SUMIF(range, criteria, [sum_range]).

C. =SUMIF(criteria, [sum_range], range).

D. =COUNTIF(range, criteria).

.............................................

.............................................

.............................................
 

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức để thực hành với dự án Trienlamtinhoc.

b. Nội dung: GV nêu nhiệm vụ; HS vận dụng kiến thức đã học, kiến thức thực tế để hoàn thành nhiệm vụ được giao. 

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS trong phần Vận dụng SGK tr.54.

d. Tổ chức hoạt động:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu cá nhân HS về nhà thực hiện nhiệm vụ phần Vận dụng SGK tr.54: 

Em hãy tạo trang tính Tổng hợp tương tự như trong bảng tính quản lí tài chính gia đình để cân đối kinh phí cho dự án Triển lãm tin học, trong đó tiền thu được lấy từ trang tính lưu các khoản thu, tiền chỉ được lấy từ trang tính lưu các khoản chi của triển lãm. Dựa trên dữ liệu của trang Tổng hợp, hãy thảo luận với bạn để đánh giá tình hình kinh phí của dự án để có điều chỉnh phù hợp.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS vận dụng kiến thức đã học, kiến thức về nhà thực hiện nhiệm vụ được giao.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS gửi sản phẩm qua hòm thư hoặc không gian lưu trữ trên mạng được GV quy định.

- GV tổ chức chia sẻ và đánh giá kết quả làm bài của HS ở thời điểm phù hợp của những tiết học tiếp theo. 

- HS khác nhận xét, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn hóa kiến thức và kết thúc tiết học.

[1.2.TC2a: Xử lý và phân tích dữ liệu, thông tin.

6.2.TC2a: Giải quyết vấn đề với sự hỗ trợ của công nghệ số.]

E. HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:

- Ôn lại kiến thức đã học.

- Làm bài tập Bài 13a trong Sách bài tập Tin học 9.

- Đọc và tìm hiểu trước Bài 9b: Các chức năng chính của phần mềm làm video.