Giáo án và PPT Hoá học 10 cánh diều Bài 2: Thành phần của nguyên tử

BÀI 2. THÀNH PHẦN CỦA NGUYÊN TỬ

HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, điền các thông tin vào phiếu KWL, GV có thể giao nhiệm vụ này cho HS làm trước ở nhà, điền phiếu KWL theo nội dung: Hãy nêu những điều em đã biết về cấu tạo nguyên tử (Tên và vị trí của các loại hạt cấu tạo nên nguyên tử, điện tích của hạt nhân nguyên tử, khối lượng nguyên tử, sự chuyển động của electron trong nguyên tử,…)

HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

I. THÀNH PHẦN CẤU TẠO NGUYÊN TỬ.

Hoạt động 1. Thành phần nguyên tử.

GV yêu cầu HS trao đổi trình bày: 

• Nguyên tử là gì?

• Ba loại hạt cơ bản là những loại hạt nào? Kí hiệu của các loại hạt là gì?

• Nêu đơn vị của khối lượng và điện tích hạt cơ bản.

• Nêu khối lượng và điện tích của các hạt cơ bản.

Sản phẩm dự kiến:

+ Nguyên tử là hạt vô cùng nhỏ bé và trung hòa về điện.

+ Ba loại hạt cơ bản là:

• Proton kí hiệu là p

• Neutron kí hiệu là n 

• Electron kí hiệu là e.

+ Đơn vị của khối lượng nguyên tử là amu

1amu = 1,6605.10^-27Kg

+ Đơn vị của điện tích các hạt cơ bản là e₀ (điện tíc nguyên tố). 

1e₀ = 1,602.10^-19C

- Trả lời câu hỏi 1 sgk trang 11: 

Các nguyên tử trung hòa về điện, mà mỗi proton mang điện tích +1, mỗi electron mang điện tích – 1. Nên số proton và số electron luôn bằng nhau.

- Trả lời câu vận dụng 1 sgk trang 12:

Hạt proton, neutron nặng hơn hạt electron số lần là    1 : 0,00055 = 1818 lần.

- Trả lời câu vận dụng 2 sgk trang 12:

Số hạt proton để có tổng khối lượng bằng 1 gam là  0.001 : (1,6605.10^-27) ≈ 6.1023 (hạt).

Hoạt động 2. Cấu trúc của nguyên tử

GV đưa ra câu hỏi: Nguyên tử có cấu tạo như thế nào?

Sản phẩm dự kiến:

- Nguyên tử gồm lớp vỏ được tạo nên bởi các hạt electron và hạt nhân được tạo nên bởi các hạt proton và neutron.

- Trả lời câu vận dụng 3 sgk trang 12:

Đáp án A

- Trả lời câu hỏi 2 sgk trang 12:

Bảng so sánh sự khác nhau về thành phần nguyên tử của hydrogen và berylium

II. KHỐI LƯỢNG VÀ KÍCH THƯỚC CỦA NGUYÊN TỬ

Hoạt động 1. Khối lượng của nguyên tử.

HS trả lời câu hỏi: Nguyên tử có khối lượng như thế nào? 

Trả lời câu hỏi luyện tập 4 sgk trang 12.

Sản phẩm dự kiến:

- Nguyên tử của các nguyên tố khác nhau có khối lượng và kích thước khác nhau. Vì chúng có số lượng các hạt cơ bản trong nguyên tử khác nhau.

- Trả lời câu hỏi luyện tập 4 sgk trang 12:

• Khối lượng lớp vỏ là: 3. 0,00055 = 1,65.10-3 amu

• Khối lượng nguyên tử là: 3. 0,00055 + 3.1 + 3.1 = 6,00165 amu.

• Khối lượng lớp vỏ của Li bằng khoảng: 0,0275 % khối lượng của cả nguyên tử Li.

- So sánh: Khối lượng của lớp vỏ electron rất nhỏ so với khối lượng hạt nhân chứa proton và electron. Do vậy khối lượng của nguyên tử tập trung chủ yếu ở hạt nhân.

Hoạt động 2. Kích thước của nguyên tử

GV đưa ra câu hỏi: Nguyên tử có kích thước như thế nào?

Sản phẩm dự kiến:

- Nguyên tử có kích thước bằng 1/10 DNA, bằng 0.01 virus, 0.0001 vi khuẩn,  10^-4 vi khuẩn, 10^-5 lần hồng cầu, 10^-6 tế bào.

- Trả lời câu luyện tập 5 sgk trang 13:

Số nguyên tử Fr là 7,8.10⁴ : 7,0 ≈ 11 143 (nguyên tử).

- Hạt nhân nguyên tử có kích thước rất nhỏ so với nguyên tử. 

HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

Câu 1: Hạt được tìm thấy ở lớp vỏ nguyên tử là

A. electron.

B. neutron.

C. proton.

D. hạt nhân

Câu 2: Tổng số nguyên tử trong 0,01 mol phân tử NH₄NO₃ là

A. 5,418.10²¹

B. 5,4198.10²²

C. 4,125.10²¹

D. 6,023.10²²

Câu 3: Một nguyên tử kali có 19 electron ở lớp vỏ. Điện tích hạt nhân của nguyên tử kali là

A. – 19 e_o

B. + 38 e_o

C. + 19 e_o

D. 0

Câu 4: Nguyên tử trung hòa về điện vì

A. có tổng số hạt electron bằng tổng số hạt neutron.

B. có tổng số hạt proton bằng tổng số hạt electron.

C. được tạo nên bởi các hạt không mang điện.

D. tổng số hạt neutron bằng tổng số hạt neutron.

Sản phẩm dự kiến:

Câu 1: A

Câu 2: B

Câu 3: C

Câu 4: B

HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

Vận dụng kiến thức, GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi:

Câu 1: Nguyên tử vàng (gold) có 79 electron ở vỏ nguyên tử. Điện tích hạt nhân của nguyên tử vàng là bao nhiêu?

Câu 2: Tưởng tượng ta có thể phóng đại hạt nhân thành một quả bóng bàn có đường kính 4 cm thì đường kính của nguyên tử là bao nhiêu? Biết rằng đường kính của nguyên tử lớn hơn đường kính của hạt nhân khoảng 10⁴ lần.