Giáo án NLS chuyên đề Tin học 11 THUD Bài 11: Thao tác với các lớp ảnh
Giáo án chuyên đề NLS Tin học ứng dụng 11 (bộ SGK thống nhất từ 2026 - 2027) Bài 11: Thao tác với các lớp ảnh. Với năng lực số được tích hợp, tiết học sẽ giúp học sinh tăng cường khả năng ứng dụng công nghệ, tin học vào việc tìm hiểu các chuyên đề học tập. KHBD này là file word, tải về dễ dàng.
=> Giáo án tích hợp NLS chuyên đề Tin học 11 TH ứng dụng
Các tài liệu bổ trợ
Ngày soạn: .../.../...
Ngày dạy: .../.../...
CHUYÊN ĐỀ 3. THỰC HÀNH SỬ DỤNG
PHẦN MỀM CHỈNH SỬA ẢNH
BÀI 11. THAO TÁC VỚI CÁC LỚP ẢNH
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức, kĩ năng
Học xong bài này, HS sẽ:
- Củng cố các thao tác trên lớp ảnh để chuẩn bị cho việc tạo ảnh động.
- Tạo được mặt nạ lớp cho lớp ảnh.
2. Năng lực
Năng lực chung:
- Năng lực tự chủ và tự học trong tìm tòi khám phá.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác trong trình bày, thảo luận và làm việc nhóm.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo trong thực hành, vận dụng.
Năng lực riêng:
- Hình thành, phát triển được năng lực sử dụng phần mềm chỉnh sửa ảnh để tạo nên các sản phẩm ảnh theo yêu cầu.
- Nâng cao khả năng tự học và ý thức học tập.
- Tự giải quyết vấn đề có sáng tạo.
Năng lực số:
- 1.1.NC1b: Duyệt, tìm kiếm và lọc dữ liệu, thông tin và nội dung số (HS áp dụng kỹ thuật tìm kiếm trên môi trường số để tìm hình ảnh phục vụ thực hành).
- 1.3.NC1b: Quản lí dữ liệu, thông tin và nội dung số (HS triển khai việc tổ chức và sắp xếp dữ liệu có cấu trúc: quản lý hệ thống lớp ảnh trong hộp thoại Layers và lưu trữ tệp tin đồ họa trong máy tính).
- 2.1.NC1a: Tương tác thông qua công nghệ số (HS xem video được tạo bởi công cụ AI và trả lời câu hỏi, sử dụng máy tính cá nhân hoặc thiết bị di động có kết nối Internet để làm bài tập trắc nghiệm củng cố trên môi trường số, nộp bài làm qua hệ thống LMS).
- 3.1.NC1b: Phát triển nội dung số (HS sử dụng phần mềm GIMP xử lý lớp ảnh, điều chỉnh Opacity, tạo mặt nạ lớp, thực hành xóa nền ảnh và tách đối tượng xuất định dạng .png).
- 4.2.NC1a: Bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền riêng tư (HS nén tệp bài làm bằng công cụ 7-Zip cài mật khẩu trước khi gửi qua LMS).
- 5.1.NC1a: Giải quyết các vấn đề kĩ thuật (HS tự chẩn đoán nguyên nhân và sửa lỗi kỹ thuật khi thực hành).
- 5.2.NC1b: Xác định nhu cầu và giải pháp công nghệ (HS lựa chọn sử dụng công cụ chỉnh sửa ảnh phù hợp).
- 6.2.NC1a: Sử dụng trí tuệ nhân tạo (HS sử dụng công cụ AI hoặc sản phẩm số do GV cung cấp để tiếp nhận thông tin, trả lời câu hỏi đơn giản).
- 1.1.NC1a: Duyệt, tìm kiếm và lọc dữ liệu, thông tin và nội dung số (HS tiếp cận, khai thác được thông tin từ nguồn học liệu số dưới sự hướng dẫn của GV).
Năng lực AI:
- 11.B2.1: Phòng tránh rủi ro khi sử dụng AI (HS thể hiện trách nhiệm học thuật số bằng việc tự thực hành chỉnh sửa ảnh, không sử dụng kết quả AI tạo ra để nộp bài đối phó, tránh vi phạm nội quy nhà trường).
- 11.C2.1: Một số ứng dụng AI trong học tập (HS sử dụng Chatbot AI (Gemini/ChatGPT) để tìm hiểu kiến thức).
3. Phẩm chất
- Có ý thức học tập, ý thức tìm tòi, khám phá và sáng tạo, có ý thức làm việc nhóm, tôn trọng ý kiến các thành viên khi hợp tác.
- Chăm chỉ tích cực xây dựng bài, có trách nhiệm, chủ động chiếm lĩnh kiến thức theo sự hướng dẫn của GV.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
- SGK, KHBD Chuyên đề học tập Tin học 11 – Định hướng Tin học ứng dụng.
- Phòng thực hành máy tính đã cài đặt phần mềm GIMP và có kết nối Internet, máy chiếu.
- Các tệp tin bài thực hành hoàn chỉnh.
- Học liệu số & Công cụ AI:
- Bộ câu hỏi trắc nghiệm trên phần mềm Quizizz/website kenhhoctap.edu.vn.
- Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.
- Công cụ Chatbot AI (ChatGPT/Gemini).
2. Đối với học sinh
- SGK Chuyên đề học tập Tin học 11 – Định hướng Tin học ứng dụng.
- Vở ghi.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Lớp ảnh
a) Mục tiêu: HS nắm được quy trình cơ bản về sản xuất phim hoạt hình và nhận biết ban đầu về vai trò của phần mềm hỗ trợ làm phim hoạt hình.
b) Nội dung: HS đọc SGK, nghe giảng, thực hiện các nhiệm vụ được giao, suy nghĩ trả lời câu hỏi về lớp ảnh, thực hiện các hoạt động ở mục 1.
c) Sản phẩm: HS hình thành được kiến thức chung về lớp ảnh, câu trả lời của HS cho các câu hỏi.
d) Tổ chức thực hiện:
| HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS | DỰ KIẾN SẢN PHẨM | NLS/AI |
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: - GV yêu cầu HS quan sát, đọc thông tin trong Hình 11.1.
- GV yêu cầu HS dựa vào thông tin trong Hình 11.1, thảo luận nhóm để trả lời câu hỏi Hoạt động 1 (SGK - tr.49): Em hãy cho biết hộp thoại nào là của ảnh động. Thông số nào cho em biết điều đó? - GV yêu cầu HS: Nhắc lại (có thể sử dụng Chatbot AI gợi ý) khái niệm về lớp ảnh, cách mở một tệp ảnh dưới dạng lớp, các đặc trưng của một lớp ảnh và thao tác quản lí lớp ảnh. - GV yêu cầu HS thảo luận nhóm để trả lời Câu hỏi (SGK -tr.50): 1. Để thay đổi thứ tự hiển thị của các lớp ảnh em làm như thế nào? 2. Thao tác thêm và xóa một lớp được thực hiện như thế nào? Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: - HS theo dõi SGK, chú ý nghe, tiếp nhận kiến thức, hoàn thành các yêu cầu được giao. - HS tương tác với Chatbot AI để hoàn thành nhiệm vụ học tập. - GV quan sát, hỗ trợ các nhóm khi cần thiết. Bước 3: Báo cáo, thảo luận: - GV mời đại diện 2 – 3 nhóm trình bày. - Các nhóm khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có). Bước 4: Kết luận, nhận định: - GV tổng quát lại kiến thức trọng tâm và yêu cầu HS ghi chép đầy đủ vào vở. | 1. Lớp ảnh Hoạt động 1: Hình 11.1b là ảnh động. Nhận biết ảnh động dựa trên sự khác biệt về thời gian hiển thị của mỗi lớp ảnh trong hai ảnh. - Lớp ảnh như những tờ giấy độc lập, có thể được xếp chồng lên nhau để tạo nên các hiệu ứng ảnh thú vị. - Để mở tệp ảnh động dưới dạng lớp: File → Open as Layers. Trên hộp thoại Layers, ta có thể quản lí các lớp: sắp xếp lại thứ tự các lớp, thêm lớp, xóa lớp, sao chép lớp,.... - Các đặc trưng của lớp ảnh: Mọi lớp ảnh đều xuất hiện trong hộp thoại Layers dưới dạng hình thu nhỏ. Khi một hình ảnh có nhiều lớp ảnh thành phần, chúng sẽ xuất hiện dưới dạng danh sách. Lớp trên cùng trong danh sách là lớp đầu tiên hiển thị và lớp thấp nhất là lớp cuối cùng làm nền ảnh. Phía trên danh sách lớp, ta có thể tìm thấy các đặc trưng liên quan đến từng lớp: chế độ lớp (Mode), độ trong suốt (Opacity). - Thao tác quản lí các lớp ảnh: thêm một hoặc một nhóm lớp mới, thay đổi thứ tự của các lớp, sao chép các lớp ảnh đã có, hợp nhất các lớp ảnh với nhau, tạo ra mặt nạ lớp mới, bật hoặc tắt khả năng hiển thị của một lớp, xóa nội dung của một lớp. Câu hỏi (SGK -tr.50) 1. Tại cửa sổ hộp thoại lớp (Layers), nháy chọn lớp cần thay đổi thứ tự, sau đó nháy chọn biểu tượng mũi tên lên xuống để thay đổi thứ tự hiển thị cho lớp. 2. – Để thêm một lớp mới, tại cửa sổ hộp thoại lớp, chọn biểu tượng thêm mới, chỉ đường dẫn đến tệp ảnh cần thêm vào. - Để xóa một lớp ảnh, nháy chọn lớp ảnh cần xóa, sau đó chọn biểu tượng xóa lớp (dấu “×”). | - 11.C2.1: HS sử dụng Chatbot AI để gợi ý nhớ lại khái niệm về lớp ảnh, cách mở một tệp ảnh dưới dạng lớp, các đặc trưng của một lớp ảnh và thao tác quản lí lớp ảnh. - 3.1.NC1a: HS tìm hiểu cấu trúc phát triển nội dung số theo lớp trong GIMP. - 1.3.NC1b: HS hiểu cách quản lý dữ liệu có cấu trúc trên hộp thoại Layers.
|
Hoạt động 2: Mặt nạ của lớp (Layer mask)
a) Mục tiêu: HS đưa ra các ý tưởng sử dụng công cụ màu để tính chỉnh màu sắc cho các vùng ảnh khác nhau trên cùng một bức ảnh.
b) Nội dung: HS đọc SGK, nghe giảng, thực hiện các nhiệm vụ được giao, suy nghĩ trả lời câu hỏi về mặt nạ của lớp, thực hiện các hoạt động ở mục 2.
c) Sản phẩm: HS hình thành được kiến thức chung về mặt nạ của lớp, câu trả lời của HS cho các câu hỏi.
d) Tổ chức thực hiện:
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
Hoạt động 3: Thực hành
a) Mục tiêu: HS thực hiện được một số thao tác cơ bản sử dụng các lớp ảnh, thay đổi các đặc trưng lớp và các thao tác quản lí lớp; xóa nền ảnh của một tệp ảnh sử dụng mặt nạ cho lớp ảnh; tách một đối tượng ra khỏi tệp ảnh khi sử dụng mặt nạ cho lớp ảnh.
b) Nội dung: HS đọc SGK để tìm hiểu cách thực hiện một số thao tác cơ bản với các lớp ảnh.
c) Sản phẩm: HS thực hiện được các thao tác cơ bản với lớp ảnh.
d) Tổ chức thực hiện:
| HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS | DỰ KIẾN SẢN PHẨM | NLS/AI |
Hoạt động thực hành: Nhiệm vụ 1 Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: a) Quản lí các lớp ảnh - GV yêu cầu HS thực hiện thành thục việc mở tệp ảnh dưới dạng lớp, các thao tác trên hộp thoại như quản lí các lớp ảnh: + Nhân bản một lớp ảnh bất kì. + Thay đổi vị trí hiển thị của các lớp. + Thêm các lớp ảnh mới hoặc xóa lớp ảnh không cần thiết. + Thay đổi các đặc trưng của lớp ảnh (chế độ hiển thị, độ trong suốt của lớp). b) Tạo các hiệu ứng ảnh ghép đơn giản - GV yêu cầu các HS tạo nên hiệu ứng ghép ảnh dạng bóng gương cho hai lớp ảnh. - GV lưu ý: HS chọn các tệp ảnh gốc phù hợp để thực hiện nhiệm vụ này. Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: - HS theo dõi SGK, chú ý nghe, tiếp nhận kiến thức, suy nghĩ trả lời câu hỏi, hoàn thành các yêu cầu. - GV quan sát, giải đáp thắc mắc cho HS trong quá trình thực hành. Bước 3: Báo cáo, thảo luận: - GV mời đại diện 2 – 3 HS thực hành trước lớp. - Các nhóm khác quan sát, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có). Bước 4: Kết luận, nhận định: - GV quan sát, tuyên dương các nhóm thực hành tốt. - GV tổng quát lại kiến thức trọng tâm và yêu cầu HS ghi chép đầy đủ vào vở. | 3. Thực hành Nhiệm vụ 1: Thao tác trên các lớp - Các bước cần thực hiện: Bước 1: Khởi động GIMP, mở các tệp ảnh theo dạng lớp bằng lệnh File → Open as Layers. Bước 2: Trong hộp thoại Layers, thực hiện các thao tác như: tạo lớp nhân bản bằng cách chọn biểu tượng Duplicate Bước 3: Tạo hiệu ứng bóng gương cho nền ảnh: thay đổi thanh trượt Opacity điều chỉnh độ mờ của lớp ảnh trên đến khi phù hợp
| - 1.1.NC1b: HS sử dụng Google Lens để quyét ảnh và tìm kiếm hình ảnh như trong SGK để thực hành. - 3.1.NC1a: Chỉnh sửa độ mờ Opacity tạo bóng gương. - 1.3.NC1b: Quản lý hệ thống lớp trên hộp thoại Layers. |
Hoạt động thực hành: Nhiệm vụ 2 Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: a) Tạo mặt nạ cho lớp ảnh - GV yêu cầu HS thực hiện thao tác tạo mặt nạ cho một lớp ảnh với kiểu mặt nạ được định nghĩa trước. Xác định các đối tượng chính trên lớp ảnh và khu vực nền ảnh. b) Xóa các khu vực ảnh được chọn - GV yêu cầu HS thực hiện: + Sử dụng công cụ vẽ Paintbrush với kiểu cọ vẽ và kích thước phù hợp. + Xác định chi tiết khu vực nền ảnh, kéo thả chuột trên phần ảnh cần xóa. + Xuất tệp ảnh và quan sát ảnh sản phẩm. - GV lưu ý: HS chọn các tệp ảnh gốc phù hợp và mở tệp ảnh dưới dạng lớp để thực hiện nhiệm vụ này. Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: - HS theo dõi SGK, chú ý nghe, tiếp nhận kiến thức, suy nghĩ trả lời câu hỏi, hoàn thành các yêu cầu. - GV quan sát, giải đáp thắc mắc cho HS trong quá trình thực hành. Bước 3: Báo cáo, thảo luận: - GV mời đại diện 2 – 3 HS thực hành trước lớp. - Các nhóm khác quan sát, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có). Bước 4: Kết luận, nhận định: - GV quan sát, tuyên dương các nhóm thực hành tốt. - GV tổng quát lại kiến thức trọng tâm và yêu cầu HS ghi chép đầy đủ vào vở. | Nhiệm vụ 2: Thực hành xóa nền ảnh - Các bước cần thực hiện: Bước 1: Khởi động GIMP, mở tệp ảnh bằng lệnh File → Open as Layers. Bước 2: Tạo mặt nạ lớp: Layer → Mask → Add Layer Mask. Chọn White (full opacity). Bước 3: Chọn công cụ Paintbrush Bước 4: Kéo thả chuột phần ảnh cần xóa. Khi đó đối tượng trên lớp sẽ bị xóa những phần nào mà brush đi qua. Bước 5: Xuất ảnh, chọn định dạng .png.
| - 1.1.NC1b: HS sử dụng Google Lens để quyét ảnh và tìm kiếm hình ảnh như trong SGK để thực hành. - 3.1.NC1a: HS thực hành kỹ thuật xóa nền bằng Layer Mask. - 5.1.NC1a: Tự chẩn đoán và khắc phục lỗi chọn sai màu cọ vẽ (phải chọn màu đen để xóa). |
Hoạt động thực hành: Nhiệm vụ 3 Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: a) Chọn đối tượng cần tách - GV yêu cầu HS thao tác với công cụ chọn của phần mềm chỉnh sửa ảnh GIMP. Sử dụng công cụ chọn phù hợp với hình dạng, kích thước của đối tượng cần tách. b) Tách đối tượng được chọn - GV yêu cầu các HS chọn đối tượng cần tách ra khỏi ảnh, tạo mặt nạ lớp với nội dung vùng chọn (Selection). - GV yêu cầu HS xuất tệp ảnh và quan sát ảnh sản phẩm. - GV lưu ý: HS chọn các tệp ảnh gốc phù hợp và mở tệp ảnh dưới dạng lớp để thực hiện nhiệm vụ này. Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: - HS theo dõi SGK, chú ý nghe, tiếp nhận kiến thức, suy nghĩ trả lời câu hỏi, hoàn thành các yêu cầu. - GV quan sát, giải đáp thắc mắc cho HS trong quá trình thực hành. Bước 3: Báo cáo, thảo luận: - GV mời đại diện 2 – 3 HS thực hành trước lớp. - Các nhóm khác quan sát, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có). Bước 4: Kết luận, nhận định: - GV quan sát, tuyên dương các nhóm thực hành tốt. - GV tổng quát lại kiến thức trọng tâm và yêu cầu HS ghi chép đầy đủ vào vở. | Nhiệm vụ 3: Thực hành lấy hình ra khỏi nền - Các bước cần thực hiện: Bước 1: Mở tệp ảnh bằng lệnh File → Open as Layers. Bước 2: Dùng công cụ chọn để chọn chiếc ô tô. Bước 3: Tạo mặt nạ lớp: Layer → Mask → Add Layer Mask. Chọn Selection. Bước 4: Xuất ảnh, chọn định dạng .png.
| - 3.1.NC1a: HS thực hành tách đối tượng ô tô ra khỏi nền trong bức ảnh dùng cho Nhiệm vụ 1. - 5.2.NC1b: HS lựa chọn giải pháp Add Layer Mask Selection để tách đối tượng nhanh chóng. |
3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a) Mục tiêu: Học sinh củng cố lại kiến thức đã học về thao tác với các lớp ảnh.
b) Nội dung: HS vận dụng các kiến thức của bài học làm bài tập được giao phần Luyện tập (SGK -tr.53)
c) Sản phẩm học tập: Câu trả lời và sản phẩm thực hành của HS.
d) Tổ chức thực hiện:
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a) Mục tiêu: Học sinh thực hiện làm bài tập vận dụng để nắm vững kiến thức về thao tác với các lớp ảnh.
b) Nội dung: HS sử dụng SGK và vận dụng kiến thức đã học để làm bài tập.
c) Sản phẩm: Kết quả thực hiện các bài tập.
d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- GV yêu cầu HS hoạt động hoàn thành bài tập Vận dụng (SGK -tr.53): Tìm ảnh chân dung của em trên máy tính và thay đổi ảnh nền.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS suy nghĩ, trao đổi, thảo luận thực hiện nhiệm vụ.
- GV điều hành, quan sát, hỗ trợ.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- GV mời đại diện 2 – 3 HS trình bày kết quả:
- Các HS quan sát, lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có).
- HS nén tệp ảnh bằng 7-Zip cài mật khẩu mã hóa và nộp lên hệ thống LMS.
Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét, đánh giá, chú ý các lỗi sai của học sinh hay mắc phải.
Gợi ý:
+ Mở tệp ảnh chân dung dưới dạng lớp, dùng công cụ chọn để chọn lấy mình chân dung; tạo mặt nạ cho lớp, thực hiện các thao tác xóa nền ảnh như trong Nhiệm vụ 2.
+ Tạo một lớp ảnh mới và sử dụng công cụ Bucket Fill để tô một màu tùy chọn (đây là màu nền của bức ảnh chân dung) cho lớp ảnh này. Trong hộp thoại Layers, thay đổi vị trí để lớp ảnh mới xuống dưới lớp chân dung.
[3.1.NC1a: HS thực hành thay đổi ảnh nền ảnh chân dung của mình.
4.2.NC1a: HS nén tệp ảnh bằng công cụ 7-Zip cài mật khẩu trước khi gửi qua LMS.
11.B2.1: HS thể hiện trách nhiệm học tập số bằng việc tự thao tác chỉnh sửa ảnh, không sử dụng kết quả AI tạo ra để nộp bài đối phó, tránh vi phạm nội quy nhà trường.]
* HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Ghi nhớ kiến thức trong bài.
- Chuẩn bị bài mới: "Bài 12. Tạo ảnh động".
