Giáo án NLS Công nghệ 10 TK&CN kết nối Bài 1: Công nghệ và đời sống

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS: Quan sát hình 1.2, kết hợp tìm hiểu thông tin trên Internet, em hãy cho biết phát minh nổi bật tương ứng với các nhà khoa học.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc thông tin SGK, quan sát hình ảnh, trả lời câu hỏi. 

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện 1 – 2 HS:

• Issac Newton: Phát hiện ra lực hấp dẫn.
• Marie Curie: Tìm ra nguyên tố phóng xạ Polonium.
• Louis Pasteur: Phát hiện nguyên lý tiêm chủng, lên men vi sinh.

- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung. 

- GV mở rộng thêm: 

Một số phát minh khác về khoa học tự nhiên:

• Mikhail Vasilyevich Lomonosov (1711 - 1765) định luật bảo toàn vật chất và chuyển động, thuyết nhiệt động học phân tử,...
• Dmitri Ivanovich Mendeleev (1834-1907): định luật tuần hoàn, bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học... 
• Albert Einstein (1879 - 1955) thuyết tương đối, thuyết lượng tử,...

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.

- GV kết nối nghề nghiệp: Nhà khoa học là người làm công tác nghiên cứu khoa học với các phương pháp nghiên cứu khác nhau trong các lĩnh vực, ngành nghề khác nhau, phục vụ cho mọi mặt đời sống của con người.

I. Khái quát về khoa học, kĩ thuật, công nghệ

1. Khoa học

- Khoa học là hệ thống tri thức về mọi quy luật và sự vận động của vật chất, những quy luật của tự nhiên, xã hội, tư duy. 

- Các lĩnh vực: Vật lí, Hoá học, Sinh học, Thiên văn học và Khoa học Trái Đất. 

- Những thành tựu:

• Nâng cao hiểu biết của con người về sự vật, hiện tượng và các quy luật của tự nhiên 
• Ứng dụng để giải quyết các vấn để trong thực tiễn, tạo dựng môi trường sống cho con người, định hình cho sự phát triển của kinh tế, xã hội.

- 1.1.NC1b: HS thực hiện tìm kiếm thông tin trên Internet.

- 5.2.NC1b: HS sử dụng công cụ số để tìm kiếm thông tin trên Internet.

- 6.2.NC1a: Lựa chọn và sử dụng được các công cụ AI trong học tập.

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS thảo luận theo cặp đôi trong 3 phút: Quan sát Hình 1.4, kết hợp tìm hiểu thông tin trên Internet, em hãy mô tả các phương pháp trồng cây và đánh giá ưu, nhược điểm của mỗi phương pháp này.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc SGK, thảo luận theo cặp, suy nghĩ trả lời câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- Đại diện các cặp đôi trả lời

a. Phương pháp địa canh

Là kĩ thuật trồng cây cần đất. Cây hút chất dinh dưỡng từ đất, phân bón.

Ưu điểm: Chi phí thấp, dễ làm.

Nhược điểm: 

• Tốn công sức, cây trồng cần được theo dõi, chăm sóc thường xuyên.
• Tốn nước tưới.
• Phụ thuộc vào phân bón, vào môi trường.

b. Phương pháp thủy canh

Là kĩ thuật trồng cây không dùng đất, cây được trồng vào hệ thống chứa dung dịch dinh dưỡng (dung dịch thủy canh). 

Ưu điểm:

• Các chất dinh dưỡng cần thiết cho sự sinh trưởng, phát triển của cây trồng đều được kiểm soát ở nồng độ thích hợp cho từng loại cây trồng cụ thể.
• Kĩ thuật này không dùng đất nền có thể triển khai tại gia đình, ở những vùng đất khô cằn hay hải đảo xa xôi...
• Cho năng suất cao, rút ngắn thời gian trồng trọt.
• Hạn chế tối đa việc sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hóa học, do đó sản phẩm đảm bảo an toàn, giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

Nhược điểm: 

• Chỉ có hiệu quả cao với các loại rau, quả ngắn ngày, khó áp dụng với cây lương thực và cây ăn quả.
• Vốn đầu tư cao đối với các mô hình lớn, đòi hỏi trình độ chuyên môn kĩ thuật cao để sản xuất có hiệu quả; điều này gây cản trở cho việc mở rộng phương pháp thủy canh đại trà.

c. Phương pháp khí canh

Là kĩ thuật trồng cây trong môi trường kín hoặc bán kín, không sử dụng đất. Đặc điểm của phương háp này là bộ rễ cây lơ lửng trong không khí, dinh dưỡng được cung cấp thông qua hệ thống bơm dung dịch dinh dưỡng với áp suất cao tạo nên các hạt sương bám vào bộ rễ.

Ưu điểm:

• Giúp tiết kiệm tối đa lượng nước cung cấp để trồng trọt, hơn cả phương pháp thủy canh.
• Cây sinh trưởng và phát triển nhanh, năng suất cao hơn nhiều so với kĩ thuật trồng cây truyền thống.
• Chủ động được nguồn dinh dưỡng, không ảnh hưởng bởi điều kiện môi trường, tạo ra nguồn sản phẩm trồng trọt sạch, an toàn cho người sử dụng.
• Tạo môi trường sạch bệnh, hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, hóa chất độc hại.

Nhược điểm:

• Đòi hỏi chi phí đầu tư ban đầu cao.
• Chi phí vận hành, sửa chữa khá lớn.
• Điện năng yêu cầu sử dụng cho hệ thống là bắt buộc và khá nhiều.

- GV mời đại diện HS trả lời, HS khác nhận xét, bổ sung. 

- GV mở rộng: Công nghệ nano, công nghệ sinh học, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ in 3D là những công nghệ đột phá và là nền tảng công nghệ của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

GV cho HS xem video để hiểu rõ hơn về công nghệ nano:

https://www.youtube.com/watch?v=TCn4os14mMI

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

GV đánh giá, nhận xét, tổng kết

- GV kết nối nghề nghiệp: Kĩ sư công nghệ là người làm việc trong lĩnh vực công nghệ. Ngoài năng lực chuyên môn, họ sớm được tiếp cận với những công nghệ mới để mang lại cuộc sống tiện nghi cho con người.

3. Công nghệ

- Công nghệ là giải pháp, quy trình, bí quyết kĩ thuật có hoặc không kèm theo công cụ, phương tiện dùng để biến đổi nguồn lực thành sản phẩm, dịch vụ. Trong mối quan hệ với kĩ thuật, công nghệ là kết quả của hoạt động kĩ thuật. Công nghệ có tính chuyển giao và luôn luôn được đổi mới nhờ sự phát triển của khoa học, kĩ thuật.

- Phân loại:

+ Theo lĩnh vực khoa học có công nghệ hoá học, công nghệ sinh học, công nghệ thông tin,... 

+ Theo lĩnh vực kĩ thuật có công nghệ cơ khí, công nghệ điện, công nghệ xây dựng, công nghề vận tải....; 

+ Theo đối tượng áp dụng có công nghệ ô tô, công nghệ vật liệu, công nghệ nano, công nghệ trồng cây trong nhà kính.

- Vai trò: công nghệ luôn là yếu tố có tính dẫn dắt, định hình và chi phối sự phát triển kinh tế - xã hội.

- 1.1.NC1b: HS thực hiện tìm kiếm thông tin trên Internet.

- 5.2.NC1b: HS sử dụng công cụ số để tìm kiếm thông tin trên Internet; Sử dụng công cụ số (YouTube) để tìm hiểu thông tin từ video trên Internet.

- 6.2.NC1a: Lựa chọn và sử dụng được các công cụ AI trong học tập.

- 1.1.NC1a: HS khai thác được thông tin từ tư liệu số.

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chia lớp thành 3 nhóm thảo luận trong thời gian 5 phút theo kĩ thuật mảnh ghép: 

Vòng 1: Nhóm chuyên gia

+ Nhóm 1: Tìm hiểu tác động tích cực và tiêu cực của công nghệ với tự nhiên.

+ Nhóm 2: Tìm hiểu tác động tích cực và tiêu cực của công nghệ với con người.

+ Nhóm 3: Tìm hiểu tác động tích cực và tiêu cực của công nghệ với xã hội.

GV yêu cầu: Các nhóm tổng hợp kết quả vào Padlet chung của lớp.

Vòng 2: Nhóm mảnh ghép

HS di chuyển theo sơ đồ và thực hiện nhiệm vụ: Quan sát Hình 16, 17, 18 SGK và cho biết mối quan hệ giữa công nghệ với tự nhiên, con người và xã hội.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- Các nhóm đăng tải thông tin lên Padlet.

- HS đọc SGK, lắng nghe GV trình bày, suy nghĩ trả lời câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV chiếu Padlet. Đại diện các nhóm báo cáo kết quả thảo luận.

- GV mời đại diện HS trả lời, HS khác nhận xét, bổ sung. 

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

GV đánh giá, nhận xét, tổng kết và chuyển sang nội dung luyện tập.

II. Công nghệ với tự nhiên, con người và xã hội

1. Công nghệ với tự nhiên

- Công nghệ ảnh hưởng tới khoa học, giúp cho quá trình khám phá tự nhiên tốt hơn, đạt được những thành tựu cao hơn.

- Công nghệ giúp xử lí những vấn đề về môi trường, phòng chống thiên tai và ứng phó với biến đổi khí hậu.

- Công nghệ phát triển giúp con người khai thác nhưng cũng làm cạn kiệt tài nguyên. Một số công nghệ ảnh hưởng môi trường, thế giới tự nhiên và con người.

2. Công nghệ với con người

- Công nghệ mang lại sự tiện nghi, đáp ứng nhu cầu và thay đổi cuộc sống của con người.

- Công nghệ làm tăng năng suất lao động, nâng cao hiệu quả hoạt động của con người.

- Công nghệ tạo ra hệ thống sản xuất thông minh nhưng đẩy con người đối mặt với tình trạng thất nghiệp.

3. Công nghệ với xã hội

- Công nghệ thúc đẩy kinh tế, xã hội phát triển,

- Công nghệ tác động đến cách nghĩ, lối sống của con người nhưng cũng làm con người bị lệ thuộc vào công nghệ.

- 2.1.NC1a: Lựa chọn được công nghệ số cụ thể để tương tác trong lớp học.

- 2.4.NC1a: HS lựa chọn công cụ Padlet được xác định rõ ràng để hợp tác tổng hợp kết quả nhóm.