Giáo án NLS Địa lí 12 kết nối Bài 29: Phát triển kinh tế – xã hội ở Đông Nam Bộ

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS làm việc theo cặp, dựa vào hình 29.1 và mục I.1 SGK tr.135 và trả lời câu hỏi: 

+ Xác định vị trí và phạm vi lãnh thổ của Đông Nam Bộ.

+ Trình bày những lợi thế về vị trí địa lí của vùng Đông Nam Bộ.

- GV trình chiếu video về Đông Nam Bộ cho HS xem: 

https://www.youtube.com/watch?v=Uf4f_Cr3Shw

- GV yêu cầu các cặp đọc nội dung mục I.2 SGK tr.135 để trả lời câu hỏi: Hãy nêu một số đặc điểm nổi bật về dân số vùng Đông Nam Bộ.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc thông tin mục I và thực hiện nhiệm vụ theo cặp.

- GV quan sát, hướng dẫn HS trong quá trình hoàn thành nội dung (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV gọi ngẫu nhiên HS lên bảng xác định trên bản đồ và trình bày thông tin.

- GV yêu cầu HS khác nhận xét và bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, kết luận về Vị trí địa lý và phạm vi lãnh thổ và đặc điểm dân số vùng Đông Nam Bộ.

- GV chuyển sang nội dung mới. 

I. Tìm hiểu khái quát vùng Đông Nam Bộ

1. Vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ

- Vị trí tiếp giáp:

+ Phía bắc và tây bắc giáp Cam-pu-chia. 

+ Phía nam và đông nam giáp Biển Đông. 

+ Phía đông giáp Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ. 

+ Phía tây nam giáp Đồng bằng sông Cửu Long.

- Phạm vi lãnh thổ:

+ Diện tích: 23,6 nghìn km2 (nhỏ nhất cả nước).

+ Các tỉnh, thành phố trong vùng: Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương (cũ), Bình Phước (cũ), Tây Ninh, Đồng Nai và Bà Rịa – Vũng Tàu (cũ). 

2. Dân số

- Quy mô dân số: 18,3 triệu người năm 2021 (đứng thứ hai cả nước). 

- Tỉ lệ gia tăng tự nhiên thấp (0,98% năm 2021), nhưng do gia tăng cơ học nên vùng 

có tỉ lệ gia tăng dân số thực tế cao nhất cả nước (1,64% năm 2022).

- Mật độ dân số năm 2021 là 778 người/km2 (cao thứ hai cả nước). 

- Tỉ lệ dân thành thị cao nhất cả nước, khoảng 66,4% (2021).

- Thành phần dân tộc: đa dạng như Kinh, Hoa, Khơ-me, Chăm,...

- GV chia lớp thành 6 nhóm (2 nhóm thực hiện 1 nhiệm vụ).

- GV hướng dẫn các nhóm HS khai thác Bảng 29.1, Hình 29.2, Bảng 29.2, Bảng 29.3, Hình 29.3 kết hợp đọc thông tin mục III SGK tr.138 – tr.143 và thực hiện nhiệm vụ:

+ Nhóm 1, 2: Khai thác Hình 29.2 và mục III.1 và tìm hiểu tình hình phát triển ngành công nghiệp.

+ Nhóm 3, 4: Khai thác thông tin mục III.2 và tìm hiểu tình hình phát triển ngành dịch vụ.

+ Nhóm 5, 6: Khai thác Bảng 29.2, 29.3 và Hình 29.3 và mục III.3 và tìm hiểu tình hình   ngành công nghiệp, lâm nghiệp, thuỷ sản và kinh tế biển.

Bảng 29.2. Diện tích một số cây công nghiệp lâu năm của vùng Đông Nam Bộ năm 2010 và năm 2021

(Nguồn: Tổng cục Thống kê năm 2011 và 2022)

Bảng 29.3. Số lượng một số vật nuôi vùng Đông Nam Bộ giai đoạn 2010 – 2021

(Nguồn: Niên giám thống kê năm 2011, 2016, 2022)

(Nguồn: Niên giám thống kê năm 2011, 2016, 2022)

- GV gợi ý HS sử dụng AI (ChatGPT) với câu lệnh: "Hãy tổng hợp ngắn gọn 3 thành tựu lớn nhất về kinh tế biển (khai thác dầu khí, cảng biển, du lịch biển) của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu thuộc Đông Nam Bộ".

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS khai thác Bảng 29.1, Hình 29.2, Bảng 29.2, Bảng 29.3, Hình 29.3 kết hợp đọc thông tin mục III SGK tr.138 – tr.143 và thực hiện nhiệm vụ được giao.

- GV quan sát, hướng dẫn HS trong quá trình hoàn thành nội dung (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo luận trước lớp. 

- GV yêu cầu HS khác nhận xét và bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, kết luận về tình hình phát triển các ngành kinh tế vùng Đông Nam Bộ.

- GV chuyển sang nội dung mới.

III. Tìm hiểu phát triển các ngành kinh tế

Nội dung tình hình phát triển các ngành kinh tế được đính kèm phía dưới Hoạt động 3.

[6.2.NC1a]: Phát triển ứng dụng AI để giải quyết vấn đề.

Tình hình phát triển các ngành kinh tế

1. Công nghiệp

- Quy mô: công nghiệp chiếm tỉ trọng cao (37,9% năm 2021) và giá trị sản xuất công nghiệp chiếm đến 31,7% giá trị sản xuất công nghiệp của cả nước. 

- Cơ cấu ngành: tăng tỉ trọng nhóm ngành chế biến, chế tạo (hơn 90% năm 2021), giảm nhóm ngành khai khoáng (còn khoảng 4%). 

+ Khai thác và chế biến dầu, khí: là ngành mũi nhọn, đóng vai trò quan trọng đối với cả nước; cung cấp nhiên liệu cho các nhà máy lọc dầu trong nước và xuất khẩu. 

 Các giàn khai thác dầu mỏ tại mỏ Bạch Hổ          Giàn nén khí tại mỏ Rồng 

+ Sản xuất điện: gồm nhiệt điện, thuỷ điện và điện từ năng lượng tái tạo. 

+ Sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính: phát triển mạnh do thu hút đầu tư nước ngoài, phân bố ở những vị trí thuận lợi cho xuất khẩu. 

+ Sản xuất, chế biến thực phẩm: phát triển ở hầu hết các tỉnh do lợi thế về nguồn nguyên liệu, lao động và thị trường. 

+ Sản xuất hàng tiêu dùng (trang phục, giày, dép,..): đa dạng về mẫu mã, chất lượng, phục vụ xuất khẩu. Các công nghệ mới được ứng dụng như tự động hoá, in 3D nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm. 

- Trung tâm công nghiệp: nhiều trung tâm công nghiệp quy mô lớn, cơ cấu đa dạng và có vai trò quan trọng như Thành phố Hồ Chí Minh, Biên Hoà,...

* Video về tình hình phát triển công nghiệp của tỉnh Bình Dương (cũ):

https://www.youtube.com/watch?v=U_2OXWQ2X8M

https://www.youtube.com/watch?v=MELeEaEvIqI

* Video về quy hoạch Đông Nam Bộ đến năm 2030:

https://www.youtube.com/watch?v=lt-lPpzmW30

2. Dịch vụ

- Quy mô: tăng liên tục, chiếm tỉ trọng cao nhất trong cơ cấu GRDP.

- Cơ cấu ngành đa dạng.

- Giao thông vận tải:

+ Đầy đủ các loại hình: đường bộ, đường hàng không, đường thuỷ, đường sắt, đường ống. 

+ Chất lượng giao thông tốt, đảm bảo sự kết nối nội và ngoại vùng, với thế giới. 

+ Thành phố Hồ Chí Minh là đầu mối giao thông lớn nhất cả nước. 

- Thương mại:

+ Nội thương: Tổng mức bán lẻ hàng hoá và doanh thu dịch vụ tiêu dùng lớn nhất cả nước (27% năm 2021). Nhiều trung tâm thương mại lớn, siêu thị, thương mại điện tử,...

+ Ngoại thương: xuất khẩu của vùng chiếm 34% tổng giá trị xuất khẩu cả nước, một số tỉnh xuất khẩu chủ yếu như: Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương (cũ), Đồng Nai.

- Du lịch:

+ Lượng khách du lịch đạt 23,2 triệu lượt khách (2022).

+ Loại hình du lịch chủ yếu: du lịch đô thị, du lịch sinh thái,...

+ Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm du lịch lớn nhất cả nước. 

+ Điểm du lịch: Vũng Tàu, núi Bà Đen,...

- Bưu chính – viễn thông, tài chính ngân hàng:

+ Bưu chính viễn thông phát triển sớm và mạnh nhất cả nước, vùng đi đầu trong chuyển đổi số, đầu tư vào công nghệ cao.

+ Tài chính ngân hàng phát triển mạnh với đa dạng loại hình kinh doanh.

* Video về tình hình phát triển hạ tầng giao thông vùng Đông Nam Bộ:

https://www.youtube.com/watch?v=LjA9BI1nduo (0:56 – 5:58).

* Video về vùng Đông Nam Bộ đẩy mạnh phát triển xuất nhập khẩu:

https://www.youtube.com/watch?v=UU8dR5mR-L8   (1:39 – 4:57).

* Video về tình hình phát triển du lịch vùng Đông Nam Bộ:

https://www.youtube.com/watch?v=epOI8ylEmSA

3. Nông nghiệp, lâm nghiệp thuỷ sản và kinh tế biển

- Nông nghiệp:

+ Đông Nam Bộ là vùng chuyên canh cây công nghiệp hàng đầu cả nước, mức độ tập trung hóa và trình độ thâm canh cao. Tổng diện tích cây công nghiệp lâu năm chiếm 36% cả nước. Vùng có diện tích chuyên canh cây cao su, điều lớn nhất cả nước.

+ Cây ăn quả ngày càng được mở rộng diện tích, chủ yếu là sầu riêng, xoài, bưởi, mít, chôm chôm,...

+ Chăn nuôi phát triển theo hướng công nghiệp, quy trình khép kín và ứng dụng công nghệ cao. Số lượng vật nuôi tăng liên tục qua các năm.

- Lâm nghiệp:

+ Sản lượng khai thác gỗ hàng năm khoảng 250 nghìn m³.

+ Công tác quản lí rừng phòng hộ được tăng cường. 

+ Các loại rừng đặc dụng được chú trọng bảo tồn kết hợp du lịch sinh thái.

- Thuỷ sản:

+ Tổng sản lượng thuỷ sản chiếm khoáng 6% cả nước. 

+ Khai thác là chủ yếu (72,2%), chủ yếu là Bà Rịa – Vũng Tàu chiếm tới 93,8% tổng sản lượng của vùng. 

+ Nuôi trồng chủ yếu ở Đồng Nai và Thành phố Hồ Chí Minh.

- Kinh tế biển: Trọng tâm tại Bà Rịa - Vũng Tàu. Khai thác dầu mỏ, khí đốt (Bạch Hổ, Rồng); hệ thống cảng biển nước sâu (Cái Mép - Thị Vải); du lịch biển phát triển mạnh.

* Video về tình hình phát triển kinh tế nông nghiệp vùng Đông Nam Bộ năm 2023:

https://www.youtube.com/watch?v=TKtQxk4lbPs (0:56 – 4:50)

* Video về sự phát triển ngành nuôi trồng và chế biến thủy sản ở Vũng Tàu:

https://www.youtube.com/watch?v=O979qbPIuNw

Trường THPT:………………………………………….

Lớp:……………………………………………………..

Họ và tên:……………………………………………….

PHIẾU BÀI TẬP ĐỊA LÍ 12 – KẾT NỐI TRI THỨC

BÀI 29: PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI Ở ĐÔNG NAM BỘ

Khoanh vào chữ cái đặt trước câu trả lời đúng:

Câu 1: Đông Nam Bộ gồm bao nhiêu tỉnh?

Câu 2: Số dân Đông Nam Bộ chiếm bao nhiêu % dân số cả nước?

A. 18,3%

B. 18,4%

C. 18,5%

D. 18,6%

Câu 3: Quần đảo nào lớn nhất Đông Nam Bộ?

Câu 4: Diện tích tự nhiên của vùng Đông Nam Bộ là

Câu 5: Tỉnh nào sau đây không thuộc vùng Đông Nam Bộ?

Câu 6: Đông Nam Bộ không tiếp giáp với vùng nào sau đây?

Câu 7: Đặc điểm dân cư nào sau đây đúng với vùng Đông Nam Bộ? 

A. Số dân đông nhất cả nước do kinh tế phát triển. 

B. Mật độ dân số cao nhất cả nước do kinh tế phát triển.  

C. Tỉ lệ gia tăng dân số cao nhất cả nước do tỉ lệ sinh cao. 

D. Tỉ lệ gia tăng dân số tương đối cao, chủ yếu do nhập cư.

Câu 8: Hạn chế lớn nhất về điều kiện tự nhiên của Đông Nam Bộ là: 

Câu 9: Nhận xét nào sau đây đúng với đặc điểm đô thị hóa ở Đông Nam Bộ?

A. Các đô thị đều là đô thị lớn.

B. Là vùng có đô thị hóa sớm nhất ở nước ta. 

C. Các đô thị đều mới hình thành trong quá trình công nghiệp hóa. 

D. Có tỉ lệ dân thành thị cao nhất ở nước ta.

Câu 10: Đông Nam Bộ không có thế mạnh về: