Giáo án NLS Lịch sử 10 kết nối Bài 5: Một số nền văn minh phương Tây thời cổ – trung đại

Giáo án NLS Lịch sử 10 kết nối tri thức Bài 5: Một số nền văn minh phương Tây thời cổ – trung đại. Với năng lực số được tích hợp, tiết học sẽ giúp học sinh làm quen và ứng dụng công nghệ, tin học. KHBD này là file word, tải về dễ dàng. Là mẫu giáo án mới nhất năm 2026 để giáo viên dạy tốt môn Lịch sử 10.

=> Giáo án tích hợp NLS Lịch sử 10 kết nối tri thức

Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

BÀI 5: QUÁ TRÌNH XÂM LƯỢC VÀ CAI TRỊ CỦA CHỦ NGHĨA THỰC DÂN Ở ĐÔNG NAM Á 

(2 tiết)

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC

1. Kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

  • Trình bày được quá trình các nước thực dân phương Tây xâm lược và thiết lập nền thống trị ở Đông Nam Á hải đảo và Đông Nam Á lục địa.
  • Trình bày được công cuộc cải cách ở Xiêm.
  • Giải thích được vì sao Xiêm là nước duy nhất ở Đông Nam Á không trở thành thuộc địa của thực dân phương Tây.

2. Năng lực

Năng lực chung: 

  • Năng lực giao tiếp và hợp tác: khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách độc lập hay theo nhóm; Trao đổi tích cực với giáo viên và các bạn khác trong lớp.
  • Năng lực tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, tư duy logic, sáng tạo khi giải quyết vấn đề.

Năng lực riêng: 

  • Năng lực tìm hiểu lịch sử: nhận điện được các loại hình tư liệu lịch sử (tư liệu viết, hình ảnh,...), biết cách sưu tầm và khai thác tư liệu để tìm hiểu về quá trình các nước thực dân phương Tây xâm lược và thiết lập nền thống trị ở Đông Nam Á hải đảo và Đông Nam Á lục địa.
  • Năng lực nhận thức và tư duy lịch sử: hiểu rõ về quá trình các nước thực dân phương Tây xâm lược và thiết lập nền thống trị ở Đông Nam Á hải đảo và Đông Nam Á lục địa.
  • Năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng: thông qua việc vận dụng kiến thức đã học giải thích một số vấn đề về quá trình các nước thực dân phương Tây xâm lược và thiết lập nền thống trị ở Đông Nam Á hải đảo và Đông Nam Á lục địa.

Năng lực số:

  • 1.1.NC1b: Áp dụng được kỹ thuật tìm kiếm để lấy được dữ liệu, thông tin trong môi trường số (Thực hiện thao tác tìm kiếm bằng từ khóa kết hợp toán tử trên Internet để viết luận).
  • 1.2.NC1a: Thực hiện đánh giá được độ tin cậy của các nguồn dữ liệu, thông tin và nội dung số (Kiểm chứng và đánh giá độ tin cậy của các hình ảnh tư liệu trực tuyến).
  • 2.1.NC1a: Sử dụng được nhiều công nghệ số để tương tác (Sử dụng thiết bị cá nhân để tương tác trực tiếp với Video AI và nền tảng trắc nghiệm).
  • 2.4.NC1a: Đề xuất được các công cụ và công nghệ số khác nhau cho các quá trình hợp tác (Sử dụng Bảng điện tử trực tuyến Padlet để thảo luận, điền phiếu học tập).
  • 3.1.NC1a: Áp dụng được các cách tạo và chỉnh sửa nội dung ở các định dạng khác nhau (Thiết kế đồ họa, trục thời gian trực quan bằng phần mềm Canva/PowerPoint).
  • 6.2.NC1a: Tối ưu hóa việc sử dụng các công cụ AI để đạt hiệu quả cao hơn (Ứng dụng Chatbot AI để tra cứu, tóm tắt và đối chiếu kiến thức về công cuộc cải cách ở Xiêm).

3. Phẩm chất

  • Bồi dưỡng các phẩm chất: khách quan, trung thực, có ý thức tìm tòi, khám phá lịch sử.
  • Cảm thông với nhân dân các dân tộc bị chủ nghĩa thực dân đô hộ.
  • Có thái độ phê phán, lên án chủ nghĩa thực dân.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC

1. Đối với giáo viên

  • KHBD, SGK, SGV, SBT Lịch sử 11 – Kết nối tri thức.
  • Tập bản đồ và Tư liệu lịch sử 11.
  • Tư liệu lịch sử: các hình ảnh, các tư liệu về quá trình các nước thực dân phương Tây xâm lược và thiết lập nền thống trị ở Đông Nam Á.
  • Phiếu học tập dành cho HS: dùng để HS trả lời các câu hỏi thảo luận, giúp HS tự khám phá, tìm hiểu và nhận thức lịch sử.
  • Máy tính, máy chiếu (nếu có). 
  • Hệ thống bài tập trắc nghiệm trên Quizizz/Azota/website kenhhoctap.edu.vn
  • Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.

2. Đối với học sinh

  • SGK, SBT Lịch sử 11 – Kết nối tri thức.
  • Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm có liên quan đến nội dung bài học và dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV.
  • Thiết bị di động/Máy tính bảng (nếu điều kiện lớp học cho phép) để tham gia hoạt động luyện tập và vận dụng.

III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1. Tìm hiểu quá trình xâm lược và cai trị của thực dân phương Tây ở Đông Nam Á

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Trình bày được những nét chính về quá trình các nước thực dân phương Tây xâm lược và thiết lập nền thống trị ở Đông Nam Á.

- Nêu được những chính sách cai trị của thực dân phương Tây đối với các nước Đông Nam Á.

b. Nội dung: 

- GV yêu cầu HS làm việc cặp đôi, khai thác Hình 2 – 5, Tư liệu 1, mục Em có biết, thông tin trong mục 1a SGK tr.30 – 32 và trả lời câu hỏi: Trình bày quá trình thực dân phương Tây xâm lược các nước Đông Nam Á.

- GV yêu cầu HS làm việc theo 4 nhóm, khai thác Hình 6, 7, Tư liệu 2, 3, thông tin trong mục 1b SGK tr.33, 34 và hoàn thành Phiếu học tập số 1: Trình bày chính sách cai trị của thực dân phương Tây đối với các nước Đông Nam Á.

c. Sản phẩm: Câu trả lời, Phiếu học tập số 1 của HS về quá trình xâm lược và cai trị của thực dân phương Tây ở Đông Nam Á và chuẩn kiến thức của GV.

d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HSDỰ KIẾN SẢN PHẨMNLS

Nhiệm vụ 1: Quá trình xâm lược

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

* Quá trình xâm lược

- GV trình chiếu cho HS quan sát lược đồ Hình 2 SGK tr.30 kết hợp khai thác thông tin trong mục và trả lời câu hỏi: Nêu những nét chung về quá trình các nước thực dân phương Tây xâm lược Đông Nam Á. 

kenhhoctap

* Đối với Đông Nam Á hải đảo

- GV yêu cầu HS làm việc cặp đôi, trao đổi nhanh và cho biết: Vì sao các nước Đông Nam Á hải đảo là đối tượng đầu tiên thu hút sự chú ý của thực dân phương Tây?

(Khu vực giàu tài nguyên, có nguồn hương liệu, sản phẩm hàng hóa phong phú, thương cảng sầm uất nằm trên tuyến đường biển huyết mạch nối liền phương Đông và phương Tây).

https://www.youtube.com/watch?v=FQwwwSSXcD4

- GV yêu cầu HS làm việc cặp đôi và trả lời câu hỏi: Trình bày quá trình thực dân phương Tây xâm lược đối với các nước Đông Nam Á hải đảo. 

kenhhoctap

kenhhoctap

- GV trình chiếu cho HS quan sát thêm hình ảnh:

kenhhoctap

Những người Phi-lip-pin thiệt mạng

trong cuộc chiến chống Mỹ (Năm 1900)

* Đối với Đông Nam Á lục địa

- GV yêu cầu HS tiếp tục làm việc cặp đôi, khai thác Hình 4, 5, đọc thông tin trong mục SGK tr.31, 32 và trả lời câu hỏi: Trình bày quá trình thực dân phương Tây xâm lược đối với các nước Đông Nam Á lục địa.

kenhhoctapkenhhoctap

- GV mở rộng kiến thức, yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Theo em, cách thức tiến hành xâm lược các nước Đông Nam Á của thực dân phương Tây có điểm gì chung?

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS khai thác hình ảnh, tư liệu, thông tin trong mục, thảo luận và trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện một số HS trình bày quá trình thực dân phương Tây xâm lược các nước Đông Nam Á.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận:

+ Công cuộc xâm lược Đông Nam Á của thực dân phương Tây diễn ra trong khoảng gần 4 thế kỉ.

+ Bằng nhiều thủ đoạn khác nhau (xâm nhập thị trường, chiến tranh xâm lược, cạnh tranh quyết liệt với nhau), đến đầu thế kỉ XX, các nước phương Tây đã hoàn thành quá trình thôn tính Đông Nam Á.

- GV chuyển sang nội dung mới. 

1. Tìm hiểu quá trình xâm lược và cai trị của thực dân phương Tây ở Đông Nam Á

a. Quá trình xâm lược

* Quá trình xâm lược:

- Thời gian: đầu thế kỉ XVI.

- Bối cảnh:

+ Các nước Đông Nam Á bước vào thời kì suy thoái, khủng hoảng của chế độ phong kiến.

+ Nhiều cuộc nổi dậy chống lại chế độ phong kiến.

- Hình thức xâm lược: 

+ Thông qua thương điếm.

+ Mở rộng giao thương.

+ Từng bước chuẩn bị quá trình xâm lược.

* Đối với Đông Nam Á hải đảo

Đông Nam Á hải đảo là đối tượng đầu tiên thu hút sự chú ý của thực dân phương Tây.

- Phi-lip-pin: 

+ Giữa thế kỉ XVI, Tây Ban Nha xâm lược Phi-lip-pin.

+ Năm 1898, Phi-lip-pin trở thành thuộc địa của Mỹ.

- In-đô-nê-xi-a:

+ Cuối thế kỉ XVI, Hà Lan bắt đầu quá trình xâm nhập vào In-đô-nê-xi-a.  

+ Giữa thế kỉ XIX, Hà Lan hoàn thành kiểm soát In-đô-nê-xi-a. 

- Ma-lai-xi-a, Xin-ga-po, Bru-nây: đầu thế kỉ XX, thực dân Anh cai trị toàn bộ lãnh thổ 3 quốc gia này.

* Đối với Đông Nam Á lục địa

Quá trình xâm lược đối với Đông Nam Á lục địa bắt đầu vào thế kỉ XIX (muộn hơn các nước Đông Nam Á hải đảo).

- Miến Điện (nay là Mi-an-ma): thực dân Anh 3 lần tiến hành chiến tranh xâm lược, kéo dài hơn 60 năm (1824 – 1885).

- Ba nước Đông Dương: 

+ Năm 1858: thực dân Pháp xâm lược Việt Nam sau năm 1858.

+ Giai đoạn 1858 – 1893: mở rộng sang Cam-pu-chia và Lào.

- Vương quốc Xiêm (Thái Lan ngày nay): giữ được nền độc lập nhưng bị lệ thuộc nước ngoài, là “vùng đệm” giữa khu vực thuộc địa của Anh và Pháp.

 

Nhiệm vụ 2: Chính sách cai trị

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chia HS cả lớp thành 4 nhóm.

- GV yêu cầu các nhóm thảo luận, Hình 6, 7, Tư liệu 2, 3 và hoàn thành Phiếu học tập số 1: Trình bày chính sách cai trị của thực dân phương Tây đối với các nước Đông Nam Á. 

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Lĩnh vựcChính sách cai trị
Chính trị 
Kinh tế 
Văn hóa – xã hội 

- GV cấp mã liên kết vào Bảng điện tử (Padlet) và yêu cầu: Các nhóm thảo luận và nhập liệu chung lên Padlet. 

- GV đồng thời yêu cầu: Các nhóm lên Internet tìm kiếm thêm 2 hình ảnh minh họa về chính sách bóc lột của thực dân Pháp ở Đông Dương. 

- GV lưu ý: Phải thảo luận để đánh giá mức độ tin cậy và chính xác của nguồn ảnh trước khi đăng tải.

- GV hướng dẫn các nhóm khai thác tư liệu:

+ Tư liệu 2: gạch dưới chân từ khóa và ghi lại những điểm chung của chính sách thống trị thực dân ở Đông Nam Á.

kenhhoctap

+ Tư liệu 3: Lời tố cáo đối với chính sách thống trị của thực dân Pháp ở thuộc địa.

kenhhoctap

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS thảo luận, khai thác hình ảnh, tư liệu, thông tin và hoàn thành Phiếu học tập số 1.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 1 - 2 nhóm lần lượt trình chính sách của thực dân phương Tây đối với các nước Đông Nam Á theo Phiếu học tập số 1.

- GV yêu cầu các nhóm khác nhận xét, bổ sung ý kiến cho nhóm bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận.

- GV chuyển sang nội dung mới.

b. Chính sách cai trị 

Đính kèm kết quả Phiếu học tập số 1 phía dưới Nhiệm vụ 2.

2.4.NC1a: HS đề xuất và sử dụng nền tảng điện toán đám mây (Bảng Padlet) để thiết lập không gian cộng tác, cùng thảo luận và nhập liệu trực tuyến.

1.2.NC1a: HS thực hiện phân tích, đánh giá được độ tin cậy và tính xác thực của các nguồn hình ảnh tư liệu lịch sử trên Internet trước khi sử dụng.

KẾT QUẢ PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Lĩnh vựcChính sách cai trị
Chính trị

Tiến hành thiết lập nền thống trị ở Đông Nam Á dưới những hình thức khác nhau nhưng có điểm chung là chính quyền thực dân duy trì các thế lực phong kiến địa phương như một công cụ để thi hành chính sách cai trị thuộc địa.

- Hình thức cai trị: quyền hành chính, lập pháp, tư pháp, ngoại giao, quân sự,…của các thuộc địa tập trung trong tay đại diện chính quyền thực dân.

- Chính sách “chia để trị”: nhằm chia rẽ, làm suy yếu sức mạnh dân tộc của các nước Đông Nam Á. 

- Chú trọng xây dựng, sử dụng lực lượng quân đội để bảo vệ bộ máy cai trị, đàn áp sự phản kháng của người thực dân thuộc địa.

Kinh tế

- Bóc lột, khai thác thuộc địa.

- Biến các nước trong khu vực thành nơi cung cấp nguồn nguyên liệu và thị trường tiêu thụ hàng hóa, phục vụ lợi ích chính quốc.  

Văn hóa – xã hội

- Kìm hãm người dân trong thực trang lạc hậu, nghèo đói.

- Làm xói mòn giá trị truyền thống.

Hoạt động 2. Tìm hiểu công cuộc cải cách ở Xiêm

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Trình bày được những nội dung chính và ý nghĩa công cuộc cải cách ở Xiêm.

- Giải thích được vì sao Xiêm là nước duy nhất ở Đông Nam Á không trở thành thuộc địa của thực dân phương Tây.

b. Nội dung: GV yêu cầu HS thảo luận cặp đôi, khai thác Hình 8 – 10, thông tin trong mục và thực hiện nhiệm vụ:

- Hoàn thành Phiếu học tập số 2: Trình bày những nội dung chính và ý nghĩa công cuộc cải cách ở Xiêm.

- Trả lời câu hỏi: Giải thích vì sao Xiêm là nước duy nhất ở Đông Nam Á không trở thành thuộc địa của thực dân phương Tây.

c. Sản phẩm: Câu trả lời, Phiếu học tập số 2 của HS về công cuộc cải cách ở Xiêm và chuẩn kiến thức của GV.

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS phát triển năng lực nhận thức và tư duy lịch sử, giúp HS củng cố, hệ thống hóa kiến thức đã lĩnh hội ở bài học Quá trình xâm lược và cai trị của chủ nghĩa thực dân ở Đông Nam Á.

b. Nội dung: 

- GV yêu cầu HS trả lời nhanh câu hỏi trắc nghiệm vào Phiếu bài tập. 

- GV hướng dẫn HS hoàn thành câu hỏi bài tập phần Luyện tập SHS tr.36.

c. Sản phẩm: Đáp án trả lời phần Luyện tập của HS và chuẩn kiến thức của GV.

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS phát triển năng lực vận dụng kiến thức lịch sử để giải quyết những vấn đề của thực tiễn cuộc sống.

b. Nội dung: GV yêu cầu HS hoàn thành câu hỏi bài tập 1, 2 phần Vận dụng SGK tr.36.

c. Sản phẩm: Đáp án phần Vận dụng của HS và chuẩn kiến thức của GV.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân và thực hiện nhiệm vụ học tập: Sưu tầm tài liệu từ sách, báo, internet, viết một bài (khoảng 300 chữ) về quá trình thực dân phương Tây xâm lược và thiết lập nền thống trị ở một nước trong khu vực Đông Nam Á. 

- GV nêu gợi ý cho HS, bài viết cần đảm bảo các nội dung sau:

+ Nguyên nhân các nước Đông Nam Á bị xâm lược.

+ Quá trình xâm lược của chủ nghĩa thực dân vào Đông Nam Á.

+ Tác động của chủ nghĩa thực dân phương Tây đối với các nước trong khu vực.

- GV hướng dẫn HS: Áp dụng kĩ thuật tìm kiếm trên Google sử dụng kết hợp toán tử ngoặc kép và dấu cộng (VD: "quá trình xâm lược" + "thực dân Pháp" + "Campuchia") nhằm lọc chính xác các bài phân tích chuyên sâu.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

HS sưu tầm tài liệu từ sách, báo, internet, hoàn thành bài viết.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

HS báo cáo sản phẩm vào tiết học sau.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

GV nhận xét, đánh giá, kết thúc tiết học.

[1.1.NC1b: HS áp dụng được các kỹ thuật tìm kiếm nâng cao (sử dụng toán tử) để thu thập thông tin, dữ liệu chính xác trên môi trường Internet.]

* HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Ôn lại kiến thức đã học:

+ Quá trình các nước thực dân phương Tây xâm lược và thiết lập nền thống trị ở Đông Nam Á hải đảo và Đông Nam Á lục địa.

+ Công cuộc cải cách ở Xiêm.

- Làm bài tập Bài 5 – Sách bài tập Lịch sử 11.

- Đọc và tìm hiểu trước nội dung Bài 6 – Hành trình đi đến độc lập dân tộc ở Đông Nam Á. 

Thông tin tải tài liệu:

Phía trên chỉ là 1 phần, tài liệu khi tải sẽ có đầy đủ. Xem và tải: Giáo án tích hợp NLS Lịch sử 10 kết nối tri thức cả năm - Tại đây

Tài liệu khác

Chat hỗ trợ
Chat ngay