CHỦ ĐỀ 3: CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945, CHIẾN TRANH GIẢI PHÓNG DÂN TỘC VÀ CHIẾN TRANH BẢO VỆ TỔ QUỐC TRONG LỊCH SỬ VIỆT NAM (TỪ THÁNG 8 NĂM 1945 ĐẾN NAY)

BÀI 6: CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945

(2 tiết)

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC

1. Kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

Trình bày được nét khái quát về bối cảnh lịch sử, diễn biến chính của Cách mạng tháng Tám năm 1945.
Nêu được nguyên nhân thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945.
Phân tích được ý nghĩa và bài học kinh nghiệm của Cách mạng tháng Tám năm 1945.

2. Năng lực

Năng lực chung:

Tự chủ và tự học: Khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách độc lập; tự lực làm những nhiệm vụ học tập được giao trên lớp và ở nhà.
Giao tiếp và hợp tác: Hợp tác và giao tiếp với các bạn trong các nhiệm vụ học tập.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Phát hiện được vấn đề từ các nhiệm vụ học tập và tìm cách giải quyết chúng.

Năng lực riêng:

Tìm hiểu lịch sử: Thông qua việc sưu tầm, khai thác và sử dụng tư liệu lịch sử về Cách mạng tháng Tám năm 1945.
Nhận thức và tư duy lịch sử: Trình bày được nét khái quát về bối cảnh lịch sử, diễn biến chính của Cách mạng tháng Tám năm 1945; Nêu được nguyên nhân thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945; Phân tích được ý nghĩa và bài học kinh nghiệm của Cách mạng tháng Tám năm 1945.
Vận dụng kiến thức, kĩ năng: Rút ra được ý nghĩa và bài học lịch sử từ Cách mạng tháng Tám năm 1945, nhận thức được giá trị của các bài học lịch sử đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.

Năng lực số:

2.1.NC1a: Sử dụng được nhiều công nghệ số để tương tác (Tương tác trực tiếp với Video AI trên nền tảng Edpuzzle và làm trắc nghiệm trên Quizizz/Azota).
6.2.NC1a: Tối ưu hóa việc sử dụng các công cụ AI để đạt hiệu quả cao hơn (Sử dụng Chatbot AI để phân tích thời cơ lịch sử).
2.4.NC1a: Đề xuất và sử dụng được các công cụ và công nghệ số khác nhau cho các quá trình hợp tác (Sử dụng bảng nhóm điện tử Padlet).
1.1.NC1b: Áp dụng được kỹ thuật tìm kiếm để lấy được dữ liệu, thông tin trong môi trường số (Áp dụng toán tử tìm kiếm nâng cao tra cứu tư liệu bài học kinh nghiệm).
1.2.NC1a: Đánh giá có tính phê phán được độ tin cậy và độ chính xác của các nguồn dữ liệu, thông tin (Thẩm định nguồn tư liệu Internet khi làm bài vận dụng).

3. Phẩm chất

Yêu nước: có ý thức trân trọng, tự hào về truyền thống đấu tranh cách mạng của dân tộc Việt Nam.
Chăm chỉ: thực hiện tốt các công việc cá nhân và nhóm trong quá trình học tập.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC

1. Đối với giáo viên

KHBD, SGK, SGV, SBT Lịch sử 12 – Kết nối tri thức.
Lược đồ diễn biến về Cách mạng tháng Tám năm 1945.
Một số đoạn video, đoạn phim tài liệu, bài hát,…như: đoạn trích của bộ phim điện ảnh Sao tháng Tám hoặc bộ phim tư liệu Ngày Độc lập 2/9/1945.
Phiếu học tập (giấy A0), nam châm dán Phiếu học tập, bút màu.
Máy tính, máy chiếu (nếu có).
Hệ thống bài tập trắc nghiệm trên Quizizz/Azota/website kenhhoctap.edu.vn
Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.

2. Đối với học sinh

SGK, SBT Lịch sử 12 – Kết nối tri thức.
Đọc trước nội dung bài học và sưu tầm tranh ảnh, tư liệu về bài học Cách mạng tháng Tám năm 1945.
Thiết bị di động/Máy tính bảng (nếu điều kiện lớp học cho phép) để tham gia hoạt động luyện tập và vận dụng.

III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu:

- HS hình dung được một cách khái quát các nội dung cơ bản liên quan đến bài học lịch sử (như bối cảnh lịch sử, diễn biến chính, nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa và bài học lịch sử của Cách mạng tháng Tám năm 1945).

- Tạo tâm thế, kích thích được sự hứng thú, mong muốn tìm hiểu nội dung bài học mới của HS, định hướng nhiệm vụ cho HS trong bài học mới.

b. Nội dung: GV trình chiếu cho HS quan sát hình ảnh, video Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập tại Quảng trường Ba Đình (Hà Nội) và yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Nêu ý nghĩa của bản Tuyên ngôn độc lập đối với lịch sử dân tộc.

c. Sản phẩm: Ý nghĩa của bản Tuyên ngôn độc lập đối với lịch sử dân tộc.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy.

- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

- GV trình chiếu cho HS quan sát hình ảnh, video Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập tại Quảng trường Ba Đình (Hà Nội) kết hợp dẫn dắt: Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập, trịnh trọng tuyên bố với toàn thể quốc dân và thế giới: nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập.

https://www.youtube.com/watch?v=SCPphVYDPDk

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, trả lời câu hỏi: Nêu ý nghĩa của bản Tuyên ngôn độc lập đối với lịch sử dân tộc.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS xem hình ảnh, video, vận dụng kiến thức đã học và hiểu biết của bản thân, trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 1 – 2 HS nêu ý nghĩa của bản Tuyên ngôn độc lập đối với lịch sử dân tộc.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận:

Ý nghĩa của bản Tuyên ngôn độc lập đối với lịch sử dân tộc: Là bản “Thiên cổ hùng văn” về quyền con người, quyền dân tộc cơ bản của các dân tộc trên thế giới, khẳng định quyền thiêng liêng bất khả xâm phạm của nhân dân ta là quyền độc lập, tự do; là khát vọng và tinh thần đấu tranh kiên cường để giữ vững nền tự do độc lập.

+ Tạo ra thế và lực để cách mạng Việt Nam vững bước tiến lên, giành được những thắng lợi lịch sử mang tầm thời đại.

+ Khẳng định rõ vai trò, sức mạnh của khối toàn dân đoàn kết trong cuộc đấu tranh vì độc lập, tự do; là thành quả, sự hi sinh, sức mạnh của toàn thể nhân dân.

+ Trực tiếp tạo ra chỗ dựa đáng tin cậy cho cuộc cách mạng của nhân dân Lào và Cam-pu-chia, góp phần làm thay đổi cục diện chính trị ở Ðông Nam Á.

- GV dẫn dắt HS vào bài học: Thắng lợi của cuộc Cách mạng Tháng Tám với việc ra đời bản Tuyên ngôn Ðộc lập ngày 2/9/1945 đã tạo ra thế và lực mới để cách mạng Việt Nam vững bước tiến lên, giành được những thắng lợi lịch sử mang tầm thời đại. Vậy, Cách mạng tháng Tám đã diễn ra trong bối cảnh lịch sử nào, diễn biến ra sao? Vì sao nói “Cách mạng tháng Tám là sự kiện vĩ đại trong lịch sử dân tộc”? Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay – Bài 6: Cách mạng tháng Tám năm 1945.

[2.1.NC1a: Học sinh sử dụng công nghệ số (quan sát video AI và tương tác với câu hỏi trên màn hình) để tương tác với nội dung bài học.]

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1. Tìm hiểu về bối cảnh lịch sử

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS trình bày khái quát được bối cảnh lịch sử của Cách mạng tháng Tám năm 1945.

b. Nội dung: GV yêu cầu HS thảo luận nhóm, khai thác Hình 2, mục 1 SGK tr.32 và trả lời câu hỏi: Trình bày khái quát bối cảnh lịch sử của Cách mạng tháng Tám năm 1945.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về bối cảnh lịch sử của Cách mạng tháng Tám năm 1945.

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

Hoạt động 2. Tìm hiểu về diễn biến chính của Cách mạng tháng Tám năm 1945

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS trình bày được diễn biến chính của cuộc cách mạng tháng Tám năm 1945.

b. Nội dung: GV yêu cầu HS làm việc nhóm, khai thác Hình 3, 4, Tư liệu, thông tin mục 2 SGK tr.32, 34 và hoàn thành Phiếu học tập số 1: Trình bày những diễn biến chính của Cách mạng tháng Tám năm 1945.

c. Sản phẩm: Phiếu học tập số 1 của HS về diễn biến chính của Cách mạng tháng Tám năm 1945.

d. Tổ chức thực hiện:

Hoạt động 3. Tìm hiểu về nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa và bài học kinh nghiệm của Cách mạng tháng Tám năm 1945

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa và bài học kinh nghiệm của Cách mạng tháng Tám năm 1945.

b. Nội dung: GV yêu cầu HS làm việc nhóm, khai thác Tư liệu 2, thông tin mục 3 SGK tr.34 – 36 và trả lời câu hỏi:

- Nêu nguyên nhân thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945.

- Phân tích ý nghĩa lịch sử của Cách mạng tháng Tám năm 1945.

- Phân tích bài học kinh nghiệm của Cách mạng tháng Tám năm 1945.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa và bài học kinh nghiệm của Cách mạng tháng Tám năm 1945.

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS củng cố kiến thức đã học về bài học Cách mạng tháng Tám năm 1945.

b. Nội dung:

- GV cho HS làm Phiếu bài tập trắc nghiệm, tổng kết bài học Cách mạng tháng Tám năm 1945.

- GV cho HS trả lời câu hỏi bài tập phần Luyện tập SGK tr.36.

c. Sản phẩm: Đáp án của HS và chuẩn kiến thức của GV.

d. Tổ chức thực hiện:

Nhiệm vụ 1. Trả lời câu hỏi trắc nghiệm

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chia HS thành các nhóm chẵn, lẻ theo bàn.

- GV tổ chức trò chơi trắc nghiệm trên Quizizz/Kahoot/Azota/Google Forms hoặc trang web kenhhoctap.edu.vn

- GV cung cấp mã QR hoặc đường Links cho HS chơi và làm bài tập:

+ Nhóm chẵn:

Trường THPT:………………………………………….

Lớp:……………………………………………………..

Họ và tên:……………………………………………….

PHIẾU BÀI TẬP LỊCH SỬ 12 – KẾT NỐI TRI THỨC

BÀI 6: CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945

Câu 1 – câu 7: Khoanh vào chữ cái đặt trước câu trả lời đúng.

Câu 1: Thời cơ khách quan thuận lợi đã đưa đến với cách mạng Việt Nam năm 1945 vào thời điểm nào?

A. Tháng 5/1945, phát xít Đức đầu hàng Đồng minh không điều kiện, Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc ở châu Âu.

B. Ngày 6/8/1945, Mỹ ném bom nguyên tử xuống thành phố Hi-rô-si-ma của Nhật Bản .

C. Ngày 8/8/1945, Hồng quân Liên Xô tiêu diệt hơn 1 triệu quân Quan Đông của Nhật Bản ở Đông Bắc Trung Quốc, khiến Nhật Bản bị thiệt hại nặng nề.

D. Ngày 15/8/1945, Nhật Bản đầu hàng Đồng minh không điều kiện, quân Nhật ờ Đông Dương rệu rã, Chính phủ thân Nhật Trần Trọng Kim và bọn tay sai hoang mang cực độ.

Câu 2: Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 ở Việt Nam nổ ra trong bối cảnh quốc tế nào sau đây?

A. Liên hợp quốc được thành lập và tuyên bố chống phát xít.

B. Quân Phiệt Nhật Bản đầu hàng Đồng minh không điều kiện.

C. Chiến tranh lạnh bùng nổ và lan rộng khắp thế giới.

D. Liên Xô và Mỹ đang ở thế đối đầu gay gắt về quân sự.

Câu 3:…………………………………………..

…………………………………………..

Đọc đoạn tư liệu sau đây, trong mỗi ý A, B, C, D, chọn đúng hoặc sai.

Câu 8: “Giờ Tổng khởi nghĩa đã đánh. Cơ hội có một cho quân dân Việt Nam vùng dậy giành chính quyền độc lập của nước nhà!... Chúng ta phải hành động cho nhanh với một tinh thần vô cùng quả cảm, vô cùng thận trọng!... Cuộc thắng lợi hoàn toàn nhất định sẽ thuộc về ta”.

(Trích Quân lệnh số 1 của Ủy ban khởi nghĩa toàn quốc)

A. Đoạn tư liệu phản ánh thời cơ tổng khởi nghĩa giành chính quyền về tay nhân dân đã chín muồi.

B. Đoạn tư liệu phản ánh chủ trương của Đảng Cộng sản Đông Dương trong việc lãnh đạo nhân dân khởi nghĩa giành chính quyền về tay nhân dân.

C. Bản Quân lệnh số 1 do Chủ tịch Hồ Chí Minh soạn thảo và kêu gọi toàn dân thực hiện.

D. Với việc ban bố bản Quân lệnh số 1, Tổng khởi nghĩa giành chính quyền chính thức được phát động trên cả nước.

+ Nhóm lẻ:

Trường THPT:………………………………………….

Lớp:……………………………………………………..

Họ và tên:……………………………………………….

PHIẾU BÀI TẬP LỊCH SỬ 12 – KẾT NỐI TRI THỨC

BÀI 6: CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945

Câu 1 – câu 7: Khoanh vào chữ cái đặt trước câu trả lời đúng.

Câu 1: Sắp xếp các sự kiện sau đây theo trình tự thời gian:

1. Quân lệnh số 1 được ban bố.

2. Khu giải phóng Việt Bắc được thành lập.

3. Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn độc lập.

4. Đại hội Quốc dân Tân Trào.

5. Tổng khởi nghĩa tháng Tám giành thắng lợi ở Hà Nội, Huế, Sài Gòn.

A. 1, 2, 3, 4, 5.	B. 2, 1, 4, 5, 3.
C. 3, 5, 2, 4, 1.	D. 5, 2, 3, 1, 4.

Câu 2: Cách mạng tháng Tám năm 1945 ở nước ta nổ ra dưới hình thức nào?

A. Khởi nghĩa giành chính quyền.	B. Bãi công giành chính quyền.
C. Biểu tình giành chính quyền.	D. Tổng khởi nghĩa giành chính quyền.

Câu 3: Cách mạng tháng Tám năm 1945 ở Việt Nam thành công đã ảnh hưởng như thế nào đến phong trào cách mạng thế giới?

A. Cổ vũ mạnh mẽ phong trào cách mạng thế giới.

B. Làm sụp đổ hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa thực dân.

C. Tăng cường tình đoàn kết giữa các nước thuộc địa.

D. Dẫn đến sự ra đời của các tổ chức yêu nước trên thế giới ngày càng nhiều.

Câu 4: …………………………………………..

…………………………………………..

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS vận dụng kiến thức đã học để hoàn thành Phiếu bài tập.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện HS lần lượt đọc đáp án đúng.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, đọc đáp án khác (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và chốt đáp án:

+ Phiếu học tập số 1:

Câu hỏi	1	2	3	4	5	6	7
Đáp án	D	B	C	B	D	A	C
Câu hỏi TN Đ – S: A, B, D – Đ, C – S

+ Phiếu học tập số 2:

Câu hỏi	1	2	3	4	5	6	7
Đáp án	B	D	A	C	B	A	A
Câu hỏi TN Đ – S: A, B – Đ, C, D – S

- GV chuyển sang nội dung mới.

[2.1.NC1a: HS sử dụng được công nghệ số (phần mềm Quizizz) để tương tác và phản hồi kiến thức nhanh chóng]

Nhiệm vụ 2. Trả lời câu hỏi bài tập 2 - phần Luyện tập SGK tr.36

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, thực hiện nhiệm vụ: Cách mạng tháng Tám năm 1945 có ý nghĩa bước ngoặt và để lại nhiều bài học đối với lịch sử dân tộc Việt Nam. Hãy dựa vào kiến thức trong bài học để làm rõ nhận định trên.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS vận dụng kiến thức đã học để trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 1 – 2 HS làm rõ nhận định được đưa ra.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận:

+ Với luận điểm Cách mạng tháng Tám năm 1945 có ý nghĩa bước ngoặt:

Cuộc cách mạng đã lật đổ ách cai trị của thực dân Pháp trong hơn 80 năm, của quân phiệt Nhật Bản gần 5 năm, chấm dứt thời kì quân chủ hơn 1 000 năm.
Góp phần làm tan rã hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa thực dân.
Lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, mở ra kỉ nguyên độc lập, tự do và phát triển dưới chế độ dân chủ cộng hoà.

+ Với luận điểm Cách mạng tháng Tám năm 1945 để lại nhiều bài học đối với lịch sử dân tộc:

Bài học về sự lãnh đạo của Đảng: Đảng là nhân tố quyết định đối với thắng lợi của sự nghiệp cách mạng. Đảng phải có đường lối đúng đắn trên cơ sở vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lê-nin vào thực tiễn Việt Nam, chủ động, linh hoạt, sáng tạo trong lãnh đạo cách mạng.
Bài học về xây dựng và phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết dân tộc: Thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945 gắn liền với vai trò quan trọng của Mặt trận Việt Minh trong tập hợp, tổ chức và đoàn kết toàn dân. Thực tiễn đó cho thấy, cần có các hình thức phong phú, sáng tạo để tập hợp, tổ chức quần chúng, đẩy mạnh các phong trào thi đua để khơi dậy tinh thần yêu nước và sức mạnh đoàn kết dân tộc.
Bài học về nắm bắt thời cơ: Thắng lợi của Cách mạng tháng Tám cho thấy cần xác định đúng thời cơ, chủ động và mau lẹ chớp thời cơ hành động nhằm đưa cách mạng đến thành công.

- GV chuyển sang nội dung mới.

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

…………………………………………..