Giáo án NLS LSĐL 4 kết nối Bài 26: Một số nét văn hoá và truyền thống yêu nước, cách mạng của đồng bào Nam Bộ

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo tâm thế tích cực, hứng thú học tập cho HS và kết nối với bài học mới. 

b. Cách tiến hành

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu về vùng đất hội tụ nhiều di sản thế giới. 

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Mô tả được sự chung sống hài hoà với thiên nhiên của người dân Nam Bộ thông qua một số nét văn hoá tiêu biểu.

b. Cách tiến hành

- GV chia HS thành 4 nhóm. GV phát máy tính bảng cho các nhóm yêu cầu tìm hiểu về: Nhà ở, Chợ nổi, Giao thông vận tải, Trang phục (áo bà ba, khăn rằn).

- GV nhắc nhở HS điều chỉnh tư thế ngồi thẳng lưng và giữ khoảng cách mắt an toàn với màn hình máy tính bảng khi làm việc nhóm.

- GV hướng dẫn HS đọc thông tin và quan sát các hình từ  1 – 4 và thực hiện yêu cầu để thấy người dân Nam Bộ đã chung sống hài hòa với thiên nhiên như thế nào.

+ Nhóm 1: tìm hiểu về nhà ở.

+ Nhóm 2: tìm hiểu về chợ nổi.

+ Nhóm 3: tìm hiểu về vận tải đường sông.

+ Nhóm 4: tìm hiểu về trang phục

- GV mời đại diện 4 nhóm trình bày kết quả thảo luận. Các nhóm khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có). 

- GV nhận xét, chốt ý và nhấn mạnh sự chung sống hài hoà với thiên nhiên của người dân Nam Bộ và cũng là biểu hiện tính cách của người dẫn nơi đây.

- GV nhận xét và chốt ý cho HS: Do điều kiện tự nhiên nhiều sống nước, khí hậu nóng... nên người dân Nam Bộ phải tìm cách thích ứng trong mọi hoạt động từ nhà ở, đi lại,... và các sinh hoạt. Từ đó, dẫn đến tính cách người Nam Bộ cũng có nét khác biệt so với người ở vùng khác (phóng khoáng, yêu ca hát, tính cộng đồng cao,...)

- GV mở Google Earth, mời 1 HS lên bảng tương tác gõ từ khóa “Chợ nổi Cái Răng”, dùng chế độ 3D/Street View để cả lớp thấy cảnh buôn bán thực tế trên sông.

- GV đưa thêm thông tin cho HS về các ảnh quan sát: 

+ Hình 1: Nhà nổi ở Châu Đốc (tỉnh An Giang): Đây là khu làng nổi Châu Đốc – ngôi làng chuyên nuôi cá lồng bè trên sông Hậu. Những hộ gia đình vừa sử dụng nhà nổi làm nơi để ở, đồng thời là lồng bè nuôi cá. Nét sinh hoạt văn hoá này thể hiện sự thích ứng hài hoà với điều kiện thiên nhiên vùng sông nước của người dân nơi đây.

+ Hình 2. Một ngôi nhà cổ được xây dựng từ cuối thế kỉ XIX ở G3 Công (tỉnh Tiền Giang): Đây là ngôi nhà của Đốc phủ sứ Nguyễn Văn Hải (thuộc phường 1, thị xã Gò Công, tỉnh Tiền Giang. Điểm nổi bật nhất của ngôi nhà cổ là sự kết hợp hài hoà của kiến trúc Đông - Tây. Ngôi nhà được làm hoàn toàn từ gỗ quý với phần mái vòm theo kiến trúc châu Âu đặc trưng. Nổi bật nhất là hệ thống 36 cây cột gỗ chống đỡ cho toàn bộ khu vực bên trong nhà với 30 cây được làm hoàn toàn từ gỗ quý. Hoa văn trang trí trong nhà đa dạng với các chủ đề có ý nghĩa vương quyền như: tứ linh, tứ quý... Ngôi nhà đã được xếp hạng Di tích lịch sử – văn hoá quốc gia năm 1994.

+ Hình 3. Chợ nổi Ngã Năm (tỉnh Sóc Trăng): Chợ thuộc, thị xã Ngã Năm, tỉnh Sóc Trăng. Đây là giao điểm của năm nhánh sông đi năm ngả: Cà Mau, Vĩnh Quới, Long Mỹ, Thạnh Trị, Phụng Hiệp. Chợ nổi Ngã Năm là một trong những chợ nổi đã có từ lâu đời và đến nay vẫn còn hoạt động ở miền Tây Nam Bộ. Đây được xem là chợ nổi “thuần miền Tây” nhất khi vẫn còn giữ nguyên được nét sinh hoạt trên sông đặc trưng ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Trên mỗi ghe, xuồng có treo những loại hàng hoá cẩn bán trên một cây bẹo. Cây bẹo là hình thức quảng cáo đặc trưng tại các chợ nổi, dùng để treo những mặt hàng được bán trên ghe, xuồng lên cao để khách hàng dễ quan sát và tìm đến mua. Thông thường cây bẹo được làm bằng tre và treo đúng. Nhưng tại chợ nổi Ngã Năm còn có cây bẹo treo ngang, đây là nét rất riêng ở chợ nổi Ngã Năm.

+ Hình 4: Ghe, xuồng được người dân Nam Bộ sử dụng trong cuộc sống hằng ngày: Để thích ứng với điều kiện tự nhiên dày đặc sông ngòi, kênh rạch, người dân Nam Bộ sử dụng ghe, xuồng là phương tiện di chuyển/vận chuyển hàng hoá là chủ yếu

- GV cho HS xem video để hiểu hơn về nét truyền thống Nam Bộ:

+ Chợ nổi Cái Răng:

https://www.youtube.com/watch?v=YCNBqto80o0

+ Hình ảnh về áo Bà Ba:

Hoạt động 2: Tìm hiểu truyền thống yêu nước và cách mạng của đồng bào Nam Bộ.

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Nêu được truyền thống yêu nước, cách mạng của đồng bào Nam Bộ thông qua các nhân vật lịch sử.

b. Cách tiến hành

- GV hướng dẫn HS quan sát hình 5 và 6, đọc thông tin trong mục, thảo luận để thực hiện nhiệm vụ: Hãy cho biết truyền thống yêu nước và cách mạng của nhân dân Nam Bộ có điểm gì nổi bật? 

- GV nhấn mạnh để HS hiểu được về truyền thống yêu nước, đấu tranh từ rất sớm, biểu hiện thông qua các phong trào yêu nước, chống giặc ngoại xâm diễn ra liên tục và rộng khắp. Vì vậy, lúc sinh thời, trong cuộc kháng chiến chống Pháp, Bác Hồ đã tặng quân và dân Nam Bộ danh hiệu "Thành đồng Tổ quốc”. 

- GV giới thiệu sơ lược về truyền thống chống giặc ngoại xâm của vùng Nam Bộ (Ví dụ: Nguyễn Trung Trực, Trương Định, phong trào Đồng Khởi).

- GV tạo 1 không gian làm việc trên Padlet với 3 cột tương ứng với 3 sự kiện/nhân vật. Yêu cầu các nhóm dùng máy tính bảng tra cứu nhanh, tóm tắt và nhập kết quả thu hoạch được lên bức tường ảo Padlet để cả lớp cùng xem và học tập.

- GV cho HS đọc thông tin trong SGK cùng các tài liệu HS đã chuẩn bị ở nhà, cùng thảo luận và kể về những nhân vật lịch sử (Trương Định, Nguyễn Trung Trực, Nguyễn Thị Định,... gần với các sự kiện lịch sử liên quan đến các nhân vật này).

- GV có thể cho các nhóm HS chuẩn bị trước, sân khấu hoa đóng vai các nhân vật lịch sử ( Trương Định/Nguyễn Trung Trực Nguyễn Thị Định).

- GV nhận xét, chốt ý và nêu bật được: Nhân dân Nam Bộ vốn có truyền thống yêu nước từ rất sớm, trong quá trình lịch sử, vùng đất Nam Bộ luôn xuất hiện những tấm gương tiêu biểu, thể hiện tinh thần yêu nước, có đóng góp to lớn cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.

- GV giới thiệu nội dung tranh cho HS: 

+ Hình 5. Trương Định được suy tôn là Bình Tây Đại Nguyên soái (tranh vẽ). Tranh được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia. Bức tranh thể hiện sự tin tưởng của nhân dân đối với vị anh hùng Trương Định – người có công và đóng góp rất lớn trong việc chiêu mộ, lãnh đạo nhân dân đứng lên đấu tranh chống lại thực dân Pháp những năm cuối thế kỉ XIX khi chúng xâm chiếm vùng đất Nam Bộ.

+ Hình 6. Nguyễn Thị Định: Nguyễn Thị Định là vị nữ tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Tên tuổi và hình ảnh của bà gắn liền với phong trào Đồng khởi Bến Tre, với “Đội quân tóc dài”, với phương thức đánh địch bằng “Ba mũi giáp công”. Bà từng giữ nhiều trọng trách như: Bí thư Tỉnh uỷ Bến Tre, Hội trưởng Hội Liên hiệp Phụ nữ Giải phóng miền Nam, Phó Tư lệnh các lực lượng vũ trang giải phóng miền Nam Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam,... Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận xét vẽ bả: “Phó Tổng Tư lệnh Quân giải phóng là cỏ Nguyễn Thị Định. Cả thế giới chỉ nước ta có vị tướng quân gái như vậy. Thật là vẻ vang cho miền Nam, cho cả dân tộc ta.

- GV gợi ý và khuyến khích HS tìm hiểu thêm về các nhân vật lịch sử, cuộc khởi nghĩa cách mạng của đồng bào Nam Bộ.

 - GV cho HS xem video về nữ tướng Nguyễn Thị Định

https://www.youtube.com/watch?v=9FEyAX0Cfys  

- HS chia thành các nhóm. 

- Các nhóm tự giác điều chỉnh tư thế ngồi và khoảng cách mắt khi sử dụng thiết bị số.

- HS quan sát, lắng nghe, thực hiện theo hướng dẫn. 

- HS trình bày. 

- HS lắng nghe, tiếp thu. 

- HS lắng nghe. 

- HS thao tác trên màn hình cảm ứng để tìm vị trí, các bạn dưới lớp quan sát.

- HS chú ý lắng nghe, tiếp thu. 

- HS xem video. 

- HS quan sát, thực hiện. 

- HS đọc thông tin. 

- HS lắng nghe GV giới thiệu. 

- HS làm việc nhóm, phân công thành viên tìm kiếm thông tin. Truy cập đường link Padlet GV cung cấp, nhập dữ liệu báo cáo kết quả thảo luận nhóm lên nền tảng dùng chung.

- HS đọc thông tin. 

- HS đóng vai.  

- HS lắng nghe, tiếp thu. 

- HS lắng nghe. 

- HS chú ý.

- HS xem video.

4.3.CB2a: HS nhận biết và áp dụng được các biện pháp đơn giản bảo vệ sức khoẻ và an toàn thể chất (điều chỉnh tư thế ngồi, khoảng cách mắt) khi sử dụng máy tính bảng.

5.2.CB2b: HS nhận ra và sử dụng các công cụ số đơn giản, giải pháp công nghệ (bản đồ số Google Earth) để giải quyết nhu cầu xác định vị trí thực tế của không gian văn hóa chợ nổi.

2.4.CB2a: HS chọn được những công cụ và công nghệ số đơn giản (ứng dụng Padlet) cho các quá trình hợp tác, làm việc nhóm và chia sẻ thông tin lịch sử trực tuyến.

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Giúp HS củng cố kiến thức đã học về một số nét văn hóa và truyền thống yêu nước, cách mạng của đồng bào Nam Bộ.

b. Cách tiến hành

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: HS so sánh được văn hóa của người dân Nam Bộ với địa phương. 

b. Cách tiến hành

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..