Giáo án NLS Mĩ thuật 10 kết nối Bài 1: Nghệ thuật đồ hoạ tranh in

BÀI 1: NGHỆ THUẬT ĐỒ HỌA TRANH IN (4 tiết)

I. MỤC TIÊU

1. Về kiến thức

• Giới thiệu nghệ thuật đồ họa tranh in qua một số tác giả, tác phẩm tiêu biểu.
• Đặc điểm của nghệ thuật đồ họa tranh in. 

2. Năng lực

• Năng lực chung: 
• Tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
• Giao tiếp và hợp tác: có thói quen trao đổi, giúp đỡ nhau trong học tập; biết cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ học tập theo sự hướng dẫn của thầy cô. 
• Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, có sáng tạo khi tham gia các hoạt động mĩ thuật.
• Năng lực riêng: 
• Biết được vài nét về lịch sử và đặc điểm của nghệ thuật đồ họa tranh in.
• Biết một số kĩ thuật của đổ hoa tranh in.
• Vận dụng được một số yếu tố và nguyên lí tạo hình trong thực hành đồ hoa tranh in.
• Giới thiệu được nét đẹp của tác phẩm đồ họa tranh in.
• Năng lực số: 
• 1.2.NC1b: Tiến hành đánh giá được các dữ liệu, thông tin và nội dung số khác nhau. 
• 2.1.NC1a: Sử dụng được nhiều công nghệ số để tương tác. 
• 3.2.NC1a: Chỉ ra được cách tạo và chỉnh sửa nội dung ở các định dạng khác nhau (Sử dụng các ứng dụng vẽ và phần mềm số đồ họa để sửa đổi, cải tiến các mục nội dung tư liệu kí họa, biên tập tệp ảnh di sản).
• 5.1.NC1b: Làm việc với các mục nội dung và thông tin mới khác nhau, sửa đổi, tinh chỉnh, cải thiện và tích hợp chúng để tạo ra những mục mới và độc đáo.
• 6.2.NC1b: Điều chỉnh được các hệ thống AI để phù hợp với nhu cầu cụ thể. 

3. Phẩm chất

• Có hiểu biết ban đầu về một số nội dung liên quan đến đặc điểm của nghệ thuật đồ hoạ tranh in từ đó hình thành tình cảm đối với loại hình mĩ thuật này.
• Biết chia sẻ, trân trọng giá trị của nghệ thuật đồ họa tranh in truyền thống.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

• SGK, SGV, KHBD.
• Một số ảnh chụp tác phẩm đồ họa tranh in. 
• Máy tính, máy chiếu (nếu có).
• Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.
• Máy tính kết nối Internet, màn hình tương tác thông minh/máy chiếu, bài giảng điện tử (PowerPoint/Canva), nền tảng trắc nghiệm (Quizizz/ Kahoot), trang web học tập kenhhoctap.edu.vn, bảng tương tác Padlet, phần mềm số và ứng dụng vẽ, thiết kế mĩ thuật đa dạng (Canva, ibis Paint X, Sketchbook).

2. Đối với học sinh

• SGK.
• Ảnh tư liệu về tác phẩm đồ họa tranh in đã sưu tầm.
• Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

HOẠT ĐỘNG 2: KHÁM PHÁ

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS củng cố những kiến thức về đồ họa tranh in đã được học. 

b. Nội dung:  GV tổ chức cho các nhóm HS tìm hiểu và thuyết trình một số nội dung liên quan như:

- Khái quát lịch sử đồ họa tranh in.

- Một số tác phẩm đồ họa tranh in tiêu biểu trên thế giới và Việt Nam.

c. Sản phẩm học tập: Bài thuyết trình. 

d. Tổ chức thực hiện: 

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chia HS thành 2 nhóm, yêu cầu các nhóm nộp danh sách của các thành viên trong nhóm.

- GV giao nhiệm vụ cho 2 nhóm:

+ Nhóm 1: Trình bày về khái niệm đồ họa tranh in.

+ Nhóm 2: Trình bày khái quát về đồ họa tranh in trên thế giới và Việt Nam. 

- GV hướng dẫn cho các nhóm các nội dung thảo luận:

+ Một số gợi ý trong triển khai nội dung bài thuyết trình: Khái niệm đồ họa tranh in:

• Em có cảm nhận gì về sản phẩm của thể loại đồ họa tranh in?
• Em hãy cho biết một số đặc điểm nhận diện về thể loại này.
• Em có kỉ niệm gì trong quá trình học tập với học phần đồ họa tranh in? Em hiểu thế nào là đồ họa tranh in?

+ Một số gợi ý trong triển khai nội dung bài thuyết trình: Khái quát về đồ họa tranh in:

• Những dấu mốc quan trọng của lịch sử đồ họa tranh in là gì?
• Em biết những tác giả, tác phẩm đồ họa tranh in nào trên thế giới và ở Việt Nam?
• Giới thiệu một số tác giả thành danh (trên thế giới và Việt Nam) với những tác phẩm đồ họa tranh in tiêu biểu.

- GV hướng dẫn các nội dung thảo luận và yêu cầu HS tích cực dùng thiết bị số tra cứu kho dữ liệu hình ảnh các tác phẩm nổi tiếng (như Ngày Chủ nhật - Nguyễn Tiến Chung, Sóng lừng ngoài khơi Kanagawa - Hokusai).

- GV lưu ý HS: Bài thuyết trình cần có phần tư liệu sưu tầm của nhóm để minh họa cho nội dung trình bày. 

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS nộp danhcác nhóm nộp danh sách của các thành viên trong nhóm.

- HS đọc thông tin SGK, sử dụng máy tính bảng/điện thoại sưu tầm thông tin, hình ảnh số hóa độ phân giải cao và thảo luận nhóm. 

- HS sử dụng ứng dụng thiết kế mĩ thuật (như Canva/PowerPoint) để biên tập slide thuyết trình, chèn hình ảnh tác phẩm đã sưu tầm để minh họa trực quan.

- GV quan sát việc tham gia hoạt động học trên lớp của HS:

+ Việc chuẩn bị bài thuyết trình của mỗi nhóm.

+ Sự tham gia tích cực của mỗi thành viên trong nhóm.

+ Sự tham gia của HS trong lớp.

+ Sự tích cực đặt câu hỏi, trả lời trong phần thảo luận.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 2 nhóm thuyết trình trước lớp nội dung đã thảo luận:

+ Nhóm 1: Trình bày về khái niệm đồ họa tranh in.

+ Nhóm 2: Trình bày khái quát về đồ họa tranh in trên thế giới và Việt Nam. 

- GV yêu cầu các nhóm lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến và đặt câu hỏi cho nhóm bạn. 

 [1.2.NC1b]: HS thực Thực hiện đánh giá được độ tin cậy và độ tin cậy của các dữ liệu hình ảnh tác phẩm mĩ thuật từ internet để chắt lọc đưa vào bài thuyết trình.

 [2.1.NC1a]: Sử dụng công nghệ số kết nối internet để làm việc nhóm, tìm kiếm tư liệu và thuyết chiếu báo cáo.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức cho phần trình bày của 2 nhóm.

- GV kết luận, chốt lại kiến thức:

+ Đồ họa tranh in:

• Là một thể loại của mĩ thuật mà sản phẩm được thực hiện bởi một số kĩ thuật như: in nổi, in lõm, in phẳng,... Trong đó, yếu tố đường nét, chấm, màu sắc được thể hiện đặc trưng. 
• Sản phẩm đồ họa tranh in gồm các tác phẩm đồ hoạ độc lập, minh hoạ cho tác phẩm văn học, báo chí,... 
• Nghệ thuật đồ họa tranh in có lịch sử phát triển từ rất sớm với những hình thức thể hiện khác nhau nhằm mục đích truyền bá tri thức, thưởng ngoạn, trang trí,...

Fuji, Mountains in clear Weather/Red Fuji – 

một tác phẩm trong "Thirty-six Views of Mount Fuji" của Katsushika Hokusai.

+ Đồ họa tranh in thế giới: 

• Thế kỉ VIII: Những ván in đầu tiên được tìm thấy ở Trung Hoa, trong vai trò phổ biến tôn giáo, minh họa sách phục vụ đời sống xã hội, trang trí và phổ biến tri thức. Ở phương Tây, kĩ thuật in khắc gỗ ra đời muộn hơn, gắn liền kĩ thuật in trang trí trên vải. 
• Từ thế kỉ XV: kĩ thuật in khắc gỗ thay dần sách viết tay và đồ hoạ trang trí sách phát triển ở phương Tây những thế kỉ trước.
• Giữa thế kỉ 15: kĩ thuật in khắc kim loại ra đời đánh dấu một bước tiến quan trọng trong lịch sử đồ họa tranh in bên cạnh nghệ thuật khắc gỗ. 
• Từ thế kỉ XV đến thế kỉ XVIII, XIX: in khắc kim loại giữ vị trí quan trọng trong sáng tác tranh in đồ hoạ ở phương Tây gắn liền với tên tuổi của các hoạ sĩ An-brếch ĐÐuy-re, Han Hô-bê, Rem-brăng
• Thế kỉ XVIII: kĩ thuật in đá xuất hiện là tiền đề cho các loại hình nghệ thuật mới như in ốp-sét, in khắc cao su và các hình thức đồ hoạ in ấn khác.

The Fall of Babylon của John Martin (1831)

+ Đồ họa tranh in Việt Nam:

• Đồ hoạ in khắc gỗ là một trong những loại hình nghệ thuật có truyền thống lâu đời nhất. Sự phát triển của tranh in khắc gỗ Việt Nam gắn liền với tên tuổi một số dòng tranh dân gian ra đời từ thế kỉ XVI - XVIII như: tranh dân gian Đông Hồ (Bắc Ninh), Hàng Trống (Hà Nội), làng Sinh (Huế), Kim Hoàng (Hà Tây cũ nay là Hà Nội).
• Những dòng tranh này cùng với nghệ thuật tranh in hiện đại Việt Nam như: in khắc gỗ, in khắc kim loại, in khắc cao su, in đá, in lưới.... phát triển từ đầu thế kỉ XX trở thành một loại hình nghệ thuật quan trọng phản ánh tư duy thẩm mĩ và đời sống xã hội Việt Nam.

Vi Việt Nga – Làm then. 2003. Khắc gỗ. 61x81cm.

+ Một số họa sĩ tranh in nổi tiếng:

- GV dẫn dắt HS vào bài học: Nghệ thuật đồ họa tranh in.

HOẠT ĐỘNG 3: NHẬN BIẾT

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS biết được:

- Một số kĩ thuật sử dụng trong đồ họa tranh in.

- Ngôn ngữ tạo hình của đồ họa tranh in: nét, chấm, màu sắc.

- Cách sử dụng nét, chấm, màu sắc tạo SPMT về đồ hoa tranh ¡n.

- Cách tạo một SPMT với ngôn ngữ tạo hình của đồ họa tranh in.

b. Nội dung

- GV cho HS tìm hiểu, làm quen với một số kĩ thuật sử dụng trong đồ họa tranh in.

- GV tổ chức cho HS thực hành về đặc điểm ngôn ngữ tạo hình của đồ họa tranh in:

+ Vai trò của chấm, nét và màu sắc trong tác phẩm đồ họa tranh in.

+ Đặc điểm ngôn ngữ tạo hình của đồ họa tranh in.

+ Biết sử dụng chấm, nét, màu sắc để thực hiện một SPMT theo chủ đề yêu thích.

c. Sản phẩm: Sản phẩm thực hành theo yêu cầu.

d. Tổ chức thực hiện

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

HOẠT ĐỘNG 4: THẢO LUẬN

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS củng cố nhận thức về ý nghĩa và vai trò, đặc điểm, kĩ thuật, ngôn ngữ tạo hình của nghệ thuật đồ họa tranh in. 

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS trao đổi, thảo luận về các nội dung định hướng SGK tr.14

c. Sản phẩm: Nhận thức, bài thu hoạch sau khi trao đổi, thảo luận trong nhóm. 

d. Tổ chức thực hiện

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS truy cập vào bảng ghim điện tử dùng chung (Padlet) của lớp học.

Nhiệm vụ 1

- GV cho HS thảo luận về diễn trình phát triển của nghệ thuật đồ hoạ, từ hình thức thực hành cho đến biểu hiện đa dạng của tác phẩm đồ hoạ. 

- GV hướng dẫn HS thảo luận theo các ý chính: 

+ Đặc điểm của nghệ thuật đồ hoạ tranh in.

+ Các kĩ thuật in cơ bản trong nghệ thuật đồ hoạ tranh in.

+ Vai trò của nét, chấm, màu sắc trong tạo hình đồ hoạ tranh in.

+ Một số tác giả, tác phẩm đồ hoạ tranh in tiêu biểu.

+ Phương thức, kĩ thuật in của các tác phẩm đồ hoạ tranh in.

Nhiệm vụ 2

- GV yêu cầu HS sử dụng kiến thức đã học để phân tích về yếu tố tạo hình trong hai tác phẩm, SGK, trang 14.

- GV yêu cầu các nhóm thực hiện vào Phiếu thu hoạch nhiệm vụ 1 và nộp vào tiết học sau. 

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học để thực hiện nhiệm vụ nhóm trên thiết bị số. 

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS điều hướng và sử dụng Padlet. 

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV mời đại diện các nhóm phân tích về yếu tố tạo hình trong hai tác phẩm, SGK, trang 14.

- GV chiếu giao diện Padlet lên màn hình lớn. Mời đại diện các nhóm trình bày phần bình luận nghệ thuật của mình.

- HS các nhóm khác đọc trực tiếp trên thiết bị, thả tim và bình luận chéo (comment) nhận xét ý kiến của bạn.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến khác hoặc đặt câu hỏi cho nhóm bạn (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức: 

+ Tác phẩm Trời mưa, tranh in khắc gỗ đen trắng của Nguyễn Đức Hòa: chú trọng tả khối trong không gian, giàu chất trang trí Á Đông kết hợp với nét biểu cảm Việt chân chất, dung dị.

+ Tác phẩm Lên đường, tranh in khắc gỗ màu của Đặng Thạc: Màu sắc gợi nên cảm giác về không gian, nét vẽ uyển chuyển, nhịp nhàng.

 - GV chuyển sang nội dung mới.

[2.1.NC1a: HS sử dụng được nhiều công nghệ số (thiết bị di động, nền tảng Padlet) để tương tác, giao tiếp và viết phản hồi nhận xét đồng đẳng trong bài học.]

HOẠT ĐỘNG 5: LUYỆN TẬP 

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS sẽ củng cố kiến thức về mĩ thuật 

b. Nội dung: GV tổ chức cho HS làm bài tập trắc nghiệm.

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời sau khi trao đổi, thảo luận trong nhóm về các nội dung.

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

HOẠT ĐỘNG 6: VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS sưu tầm hình ảnh về tác phẩm đồ họa (tranh in) qua tạp chí, internet.

b. Nội dung: Thưởng thức mĩ thuật trên cơ sở kiến thức, kĩ năng về tranh in.

c. Sản phẩm: Biết thưởng thức vẻ đẹp của tác phẩm đồ họa tranh in.

d. Tổ chức thực hiện

Nhiệm vụ 1: Hoạt động ở lớp

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..