Giáo án NLS Mĩ thuật 10 kết nối Bài 1: Khái quát về nghệ thuật điêu khắc

BÀI 1: KHÁI QUÁT VỀ NGHỆ THUẬT ĐIÊU KHẮC (5 tiết)

I. MỤC TIÊU

1. Về kiến thức

• Giới thiệu nghệ thuật điêu khắc qua một số công trình, tác phẩm.
• Đặc điểm của điêu khắc thông qua một số thể loại. 

2. Năng lực

• Năng lực chung: 
• Tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
• Giao tiếp và hợp tác: có thói quen trao đổi, giúp đỡ nhau trong học tập; biết cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ học tập theo sự hướng dẫn của thầy cô. 
• Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, có sáng tạo khi tham gia các hoạt động mĩ thuật.
• Năng lực riêng: 
• Biết được khái quát về nghệ thuật điêu khắc.
• Nhận biết được đặc điểm của điêu khắc thông qua một số thể loại.
• Xác định được tên gọi và dấu hiệu nhận biết tác phẩm điêu khắc.
• Nhận xét, trao đổi và viết bài luận thể hiện hiểu biết của bản thân về điêu khắc. 
• Năng lực số: 
• 1.2.NC1b: Tiến hành đánh giá được các dữ liệu, thông tin và nội dung số khác nhau. 
• 2.1.NC1a: Sử dụng được nhiều công nghệ số để tương tác. 
• 3.3.NC1a: Áp dụng được các quy định khác nhau về bản quyền và giấy phép cho dữ liệu, thông tin và nội dung số.
• 4.2.NC1b: Áp dụng được các cách thức đặc thù để chia sẻ dữ liệu cá nhân một cách an toàn.
• 6.2.NC1b: Điều chỉnh được các hệ thống AI để phù hợp với nhu cầu cụ thể. 

3. Phẩm chất

• Có hiểu biết ban đầu về một số nội dung liên quan đến đặc điểm của nghệ thuật điêu khắc, từ đó hình thành tình cảm đối với loại hình mĩ thuật này.
• Thưởng thức nghệ thuật điêu khắc một cách có ý thức. 

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

• SGK, SGV, KHBD.
• Một số ảnh chụp tác phẩm điêu khắc (hoặc sản phẩm/tác phẩm điêu khắc).
• Máy tính, máy chiếu (nếu có).
• Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.
• Máy tính kết nối Internet, màn hình tương tác thông minh/máy chiếu, bài giảng điện tử (PowerPoint/Canva), nền tảng trắc nghiệm (Quizizz/ Kahoot), trang web học tập kenhhoctap.edu.vn, bảng tương tác Padlet, phần mềm số và ứng dụng vẽ. 

2. Đối với học sinh

• SGK.
• Bài thuyết trình
• Ảnh tư liệu về tác phẩm / công trình điêu khắc đã sưu tầm.
• Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

HOẠT ĐỘNG 2: KHÁM PHÁ

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS củng cố những kiến thức về điêu khắc đã được học như : khái niệm, thể loại, di vật. 

b. Nội dung:  GV tổ chức cho các nhóm HS tìm hiểu và thuyết trình một số nội dung liên quan như:

- Một số di vật, tác phẩm điêu khắc tiêu biểu của một số nền văn hóa trên thế giới.

- Một số di vật, tác phẩm điêu khắc tiêu biểu ở Việt Nam qua một số thời kì. 

c. Sản phẩm học tập: Bài thuyết trình. 

d. Tổ chức thực hiện: 

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chia lớp thành 2 nhóm, yêu cầu các nhóm đọc tư liệu, hình ảnh SGK tr.5-8, kết hợp sử dụng thiết bị số sưu tầm thông tin, tư liệu trên internet để thực hiện nhiệm vụ học tập: 

+ Nhóm 1: Trình bày về nội dung “Một số di vật, tác phẩm điêu khắc tiêu biểu của một số nền văn hóa trên thế giới”.

+ Nhóm 2: Trình bày về nội dung “Một số tác phẩm điêu khắc tiêu biểu ở Việt Nam qua một số thời kì”.

- GV hướng dẫn các nhóm một số nội dung trong bài thuyết trình:

+ Một số di vật, tác phẩm điêu khắc tiêu biểu của một số nền văn hoá trên thế giới.

• Những di vật, tác phẩm điêu khắc này ở nên văn hoá nào?
• Đối tượng thể hiện của những di vật, tác phẩm điêu khắc này là gì?
• Chất liệu của những di vật, tác phẩm điêu khắc này là gì?

+ Một số tác phẩm điêu khắc tiêu biểu ở Việt Nam qua một số thời kì.

• Em biết những tác phẩm điêu khắc thời kì cổ đại nào ở Việt Nam?
• Em biết những tác phẩm điêu khắc thời kì trung đại nào ở Việt Nam?
• Em biết những tác phẩm điêu khắc thời kì hiện đại nào ở Việt Nam?
• Ở địa phương của em có những công trình, sản phẩm, tác phẩm điêu khắc nào? (Các địa điểm như bảo tàng, quảng trường, vườn hoa, đường phố, đình làng). 

- GV lưu ý HS: việc trình bày có phần tư liệu ảnh sưu tầm của nhóm để minh họa cho nội dung trình bày. 

+ Khi sử dụng hình ảnh tác phẩm mĩ thuật quốc tế, các nhóm phải thực hiện trích dẫn nguồn điện tử (link URL, tác giả) đúng luật.

+ Đối với yêu cầu chụp ảnh công trình điêu khắc tại địa phương, trước khi chia sẻ ảnh lên tệp chung, HS phải biết cách thiết lập quyền riêng tư trên điện thoại hoặc dùng công cụ xóa dải siêu dữ liệu EXIF (xóa thẻ định vị GPS) để bảo mật vị trí cá nhân.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS nộp danh sách nhóm. Tiến hành tra cứu thông tin mạng, sưu tầm hình ảnh và biên tập slide báo cáo (Canva/PPT). 

- HS thao tác xóa dữ liệu vị trí trên ảnh chụp cá nhân; lập các nhãn ghi chú bản quyền kĩ thuật số cho ảnh tác phẩm quốc tế.

- HS đọc thông tin SGK tr.5-8, sưu tầm thông tin, hình ảnh và thảo luận nhóm theo các nội dung, câu hỏi gợi ý GV đưa ra GV đưa ra.

- GV quan sát việc tham gia hoạt động học trên lớp của HS:

+ Việc chuẩn bị bài thuyết trình của mỗi nhóm.

+ Sự tham gia tích cực của mỗi thành viên trong nhóm.

+ Sự tham gia của HS trong lớp.

+ Sự tích cực đặt câu hỏi, trả lời trong phần thảo luận.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 2 nhóm thuyết trình trước lớp nội dung đã thảo luận:

+ Nhóm 1: Trình bày về nội dung “Một số di vật, tác phẩm điêu khắc tiêu biểu của một số nền văn hóa trên thế giới”.

+ Nhóm 2: Trình bày về nội dung “Một số tác phẩm điêu khắc tiêu biểu ở Việt Nam qua một số thời kì”.

- GV yêu cầu các nhóm lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến và đặt câu hỏi cho nhóm bạn. 

 [3.3.NC1a: HS áp dụng các quy định về bản quyền và giấy phép cho dữ liệu số, thực hiện ghi nguồn trích dẫn sở hữu trí tuệ hợp lệ khi sử dụng ảnh tác phẩm mĩ thuật sưu tầm trên mạng.

 [4.2.NC1b: HS áp dụng được cách thức đặc thù để chia sẻ dữ liệu ảnh cá nhân an toàn (xóa siêu dữ liệu thẻ định vị GPS trên ảnh chụp) khi gửi file lên nhóm chung.]

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức cho phần trình bày của 2 nhóm.

- GV kết luận, chốt lại kiến thức: 

+ Điêu khắc là nghệ thuật khai thác hình tượng đa chiều trong không gian (chiều ngang - chiều dọc - chiều sâu). 

+ Điêu khắc xuất hiện từ thời kì tiền sử dưới hình thức nghệ thuật thô sơ như tượng và vật trang trí bằng đá. Cùng với sự phát triển của các nền văn minh, các tác phẩm điêu khắc được sáng tạo nhằm thể hiện quan niệm về con người, thế giới theo những cách khác nhau. 

+ Tác phẩm điêu khắc có chức năng thông tin, làm thay đổi giá trị không gian mà nó xuất hiện.

Một số di vật, tác phẩm điêu khắc tiêu biểu của một số nền văn hóa trên thế giới

+ Những tác phẩm điêu khắc thời kì đầu: tượng gốm nhỏ của nền văn minh Trung Hoa cổ đại, tượng các vị vua của nền văn minh Ai Cập, tượng đá của nền văn minh người Mai-a ở khu vực Trung Mỹ.

+ Nền văn minh Ai Cập cổ đại:  những tác phẩm điêu khắc lớn như tượng Nhân sư trước kim tự tháp Kha-phơ, bốn tượng Ram-xeo, rất nhiều những tượng vừa và nhỏ được làm tinh xảo: tượng đồng vương hậu Ca-rô-ma-ma, tượng gỗ Sai-khơ eo Bê-lét, phù điêu đá vôi Ti-gra-nê Pát-ha,…

+ Nền văn minh Hy Lạp:

• Có ảnh hưởng đến nền văn hoá của nhiều nước trên thế giới, nhất là trong lĩnh vực điêu khắc. 
• Những di sản mĩ thuật điêu khắc được tìm thấy thường bằng chất liệu đá cẩm thạch và đồng, thể hiện hình tượng các vị thần, anh hùng, sinh vật thần thoại, ...

Một số tác phẩm điêu khắc tiêu biểu ở Việt Nam qua một số thời kì

+ Nghệ thuật tạo hình truyền thống ở Việt Nam xuất hiện từ những hình chạm, khắc trên vách hang đá thời kì Văn hoá Hoà Bình đến văn hoá Đông Sơn (niên 

kéo đài trong địa bàn, thể hiện những giá trị đặc sắc qua chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc.

+ Điêu khắc hiện đại Việt Nam được hình thành trên cơ sở chú trọng đào tạo nghệ sĩ trong một nền nghệ thuật mới:

• Nhân vật được tạo hình với cấu trúc vững chắc, kết hợp giữa diễn tả và gợi tả nhằm phản ánh hiện thực, tạo nên một hướng đi mang đặc trưng riêng. 
• Có sự thay đổi cả về chất liệu, cách thể hiện và thị hiếu trong thưởng thức.

- GV dẫn dắt HS vào bài học: Khái quát về nghệ thuật điêu khắc. 

HOẠT ĐỘNG 3: NHẬN BIẾT

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS biết được:

- Đặc điểm của khối trong điêu khắc.

- Một số thể loại trong điêu khắc. 

- Tạo được một số dạng khối bằng đất nặn. 

b. Nội dung: GV tổ chức cho HS thực hành về đặc điểm của ngôn ngữ điêu khắc, đó là một số dạng khối có cấu trúc hiển thị rõ như khối nổi - khối chìm; hay những khối có cấu trúc cho cảm giác tương phản như: khối cứng - khối mềm, khối tĩnh - khối động.

c. Sản phẩm: Sản phẩm tạo khối theo yêu cầu.

d. Tổ chức thực hiện

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

HOẠT ĐỘNG 4: THẢO LUẬN

a. Mục tiêu:

- Củng cố nhận thức về ý nghĩa và vai trò của nghệ thuật điêu khắc trong đời sống.

- Có hiểu biết về nghệ thuật điêu khắc Việt Nam.

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS tìm hiểu được sự phát triển và vai trò của nghệ thuật điêu khắc trong đời sống, thông qua trình bày và viết bài luận.

c. Sản phẩm: Bài luận.

d. Tổ chức thực hiện

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV đề cập đến sự phát triển trong thực hành điêu khắc, sự thay đổi chất liệu, sự xuất hiện của điêu khắc trong những không gian khác nhau.

- GV cho HS thảo luận về diễn trình phát triển của nghệ thuật điêu khắc, từ hình thức thực hành cho đến biểu hiện đa dạng của tác phẩm điêu khắc.

- GV cho HS tham khảo phần Phụ lục, SGK để tìm hiểu về diễn trình của nghệ thuật điêu khắc Việt Nam, qua đó cho HS viết bài luận theo các ý chính:

+ Một số di vật, tác phẩm điêu khắc qua các thời kì, trong đó nêu một vài đặc điểm khác nhau về tạo hình.

+ Sự xuất hiện của tác phẩm điêu khắc trong không gian công cộng, đô thị tạo điểm nhấn cho cảnh quan.

- GV yêu cầu HS soạn thảo bài luận bằng phần mềm xử lý văn bản (Word/Google Docs) trên máy tính/điện thoại, chèn ảnh minh họa và trình chiếu báo cáo.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS trao đổi, thảo luận, sử dụng tài liệu tìm hiểu tra cứu internet để thực hiện viết bài luận trên môi trường kĩ thuật số. 

+ Ý nghĩa và vai trò của nghệ thuật điêu khắc trong đời sống.

+ Viết đoạn văn thể hiện hiểu biết của em về nghệ thuật điêu khắc Việt Nam.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện các nhóm thuyết trình về ý nghĩa, vai trò của nghệ thuật điêu khắc trong đời sống.

- GV mời đại diện HS đọc đoạn văn thể hiện hiểu biết của em về nghệ thuật điêu khắc Việt Nam.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức. 

[2.1.NC1a: HS sử dụng thiết bị thông minh và công nghệ số kết nối internet để hỗ trợ hoạt động trao đổi, làm việc nhóm và trình bày bài luận.]

HOẠT ĐỘNG 5: LUYỆN TẬP 

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS sẽ củng cố kiến thức về mĩ thuật 

b. Nội dung: GV tổ chức cho HS làm bài tập trắc nghiệm.

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời sau khi trao đổi, thảo luận trong nhóm về các nội dung.

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

HOẠT ĐỘNG 6: VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Sử dụng kiến thức đã học về điêu khắc để cảm thụ tác phẩm điêu khắc mà mình yêu thích.

- Thực hành, sáng tạo một sản phẩm điêu khắc theo cách hiểu của mình.

- Viết được lời bình cho bức ảnh mình đã chụp có chủ đích.

b. Nội dung

- Thưởng thức mĩ thuật trên cơ sở kiến thức, kĩ năng về điêu khắc đã có.

- Thực hành, sáng tạo sản phẩm điêu khác.

c. Sản phẩm: Cảm thụ được vẻ đẹp của tác phẩm điêu khắc.

d. Tổ chức thực hiện

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

(1) Hoạt động trên lớp:

- GV cho HS trình bày cảm nghĩ, phân tích vẻ đẹp trên một tác phẩm điêu khắc mình yêu thích (trong nước hoặc trên thế giới), trong đó nhấn mạnh đến các yếu tố sau:

+ Nội dung tác phẩm.

+ Dạng thức biểu đạt khối - sự kết hợp của khối trên tác phẩm (nếu có).

+ Tác giả và phong cách.

(2) Hoạt động ở nhà:

- GV hướng dẫn HS lựa chọn chất liệu có sẵn thể hiện một sản phẩm điêu khắc. 

- GV lưu ý HS:

+ Sử dụng kiến thức đã có để thực hiện.

+ Trong quá trình thực hành ghi lại những khó khăn hoặc điều chưa hiểu để trao đổi trong các nội dung tiếp theo.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS vận dụng kiến thức, kĩ năng để thực hiện nhiệm vụ học tập. 

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động thảo luận

- GV mời đại diện HS trình bày cảm nghĩ, phân tích vẻ đẹp trên một tác phẩm điêu khắc mình yêu thích (trong nước hoặc trên thế giới).

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá.

- GV dặn dò HS lựa chọn chất liệu có sẵn thể hiện một sản phẩm điêu khắc.

* HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Ôn lại kiến thức đã học:

+ Nghệ thuật điêu khắc qua một số công trình, tác phẩm.

+ Đặc điểm của điêu khắc thông qua một số thể loại.