Giáo án NLS Ngữ văn 9 kết nối Bài 4: Viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học (truyện)

Ngày soạn: …/…/…

Ngày dạy: …/…/….

TIẾT: VIẾT: VIẾT BÀI VĂN PHÂN TÍCH MỘT TÁC PHẨM VĂN HỌC (TRUYỆN)

I. MỤC TIÊU

1. Kiến thức

• Viết được bài văn phân tích một tác phẩm truyện.
• Phân tích được nội dung chủ để của tác phẩm.
• Phân tích được những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm, tập trung vào một số yếu tố nghệ thuật nổi bật.

2. Năng lực

Năng lực chung

• Năng lực giao tiếp và hợp tác: khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách độc lập hay theo nhóm; Trao đổi tích cực với giáo viên và các bạn khác trong lớp.
• Năng lực tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
• Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, tư duy logic, sáng tạo khi giải quyết vấn đề.

Năng lực đặc thù

• Viết được bài văn phân tích một tác phẩm truyện.
• Phân tích được nội dung chủ để của tác phẩm.
• Phân tích được những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm, tập trung vào một số yếu tố nghệ thuật nổi bật.

Năng lực số

• 1.1.TC2a: Sử dụng các công cụ tìm kiếm và kho lưu trữ số để thu thập tư liệu về tác giả, tác phẩm phục vụ bài viết.
• 6.1.TC2a: Nhận biết vai trò của AI trong việc gợi ý các hướng phân tích mới về nhân vật hoặc bối cảnh truyện dựa trên cơ sở dữ liệu văn học.
• 6.2.TC2a: Sử dụng câu lệnh (prompt) để AI hỗ trợ xây dựng dàn ý chi tiết và gợi ý các đoạn văn liên kết giữa luận điểm nội dung với luận điểm nghệ thuật.
• 6.3.TC2a: Sử dụng các phần mềm soạn thảo văn bản tích hợp AI để kiểm tra lỗi chính tả, ngữ pháp và tối ưu hóa phong cách diễn đạt cho bài nghị luận.

3. Phẩm chất

• Yêu thích việc khám phá vẻ đẹp văn chương, trân trọng lao động sáng tạo nghệ thuật của nhà văn.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

• KHBD; 
• SGK, SGV Ngữ văn 9;
• Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi;
• Bảng phân công nhiệm vụ cho HS hoạt động trên lớp;
• Bảng giao nhiệm vụ học tập cho HS ở nhà;
• Máy tính, máy chiếu.
• Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.
• Công cụ AI hỗ trợ: ChatGPT, Copilot.

2. Đối với học sinh

• SGK, SBT Ngữ văn 9.
• Sách tham khảo, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học…
• Bảng giao nhiệm vụ học tập đã chuẩn bị ở nhà.
• Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, huy động tri thức nền, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập tạo tâm thế tích cực cho HS khi vào bài học.

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS chia lớp thành 4 nhóm tham gia trò chơi Nhanh như chớp.

c. Sản phẩm: Những chia sẻ của học sinh.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV hướng dẫn HS chia lớp thành 4 nhóm tham gia trò chơi Nhanh như chớp: Các nhóm sẽ nhìn hình ảnh được chiếu trên màn hình và đoán tên tác phẩm văn học có liên quan. Cử một đại diện lên bấm chuông dành quyền trả lời, đội nào trả lời nhanh và chính xác nhiều câu hỏi hơn sẽ giành chiến thắng.

- Hình ảnh:

- GV yêu cầu HS sử dụng thiết bị cá nhân truy cập các trang phê bình văn học uy tín để tìm hiểu các tiêu chuẩn cơ bản của một bài nghị luận văn học về truyện.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS huy động tri thức nền, trải nghiệm cá nhân thực hiện yêu cầu được giao.

- GV quan sát, hỗ trợ HS thực hiện (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 1 - 2 HS trình bày trước lớp. 

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, đặt câu hỏi (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá.

- Gợi mở: Hình 1 – Chí Phèo; hình 2 – Thằng quỷ nhỏ; hình 3 – Dế mèn phiêu lưu kí; hình 4 – Truyện Kiều; hình 5 – Truyện Lục Vân Tiên; hình 6 – Chuyện người con gái Nam Xương.

- GV dẫn dắt vào bài học mới: Trong bài học hôm nay, chúng ta cùng tìm hiểu về cách viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học (truyện) để đánh giá được những hiệu quả thẩm mĩ của những hình thức nghệ thuật và giá trị nội dung ẩn trong mỗi tác phẩm.

[1.1.TC2a: HS sử dụng các công cụ tìm kiếm và kho lưu trữ số để thu thập tư liệu về tác giả, tác phẩm phục vụ bài viết.]

2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu tri thức về kiểu bài

a. Mục tiêu: Nhận biết và hiểu được những yêu cầu đối với kiểu bài nghị luận phân tích một tác phẩm truyện.

b. Nội dung: Sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời các câu hỏi liên quan đến bài học.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS và kiến thức HS tiếp thu được liên quan đến bài học và chuẩn kiến thức GV.

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

Hoạt động 2: Phân tích bài viết tham khảo

a. Mục tiêu: Nhận biết các yêu cầu về kiểu bài thông qua việc quan sát, đọc và phân tích VB tham khảo.

b. Nội dung: Sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời các câu hỏi liên quan đến đặc điểm, yêu cầu của kiểu bài.

c. Sản phẩm: Các câu trả lời của HS về đặc điểm, yêu cầu của kiểu bài thông qua việc phân tích VB tham khảo.

d. Tổ chức thực hiện:

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP THỰC HÀNH VIẾT BÀI VĂN NGHỊ LUẬN PHÂN TÍCH MỘT TÁC PHẨM VĂN HỌC (TRUYỆN)

a. Mục tiêu: Nhận biết được cách viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học (truyện).

b. Nội dung: Sử dụng SGK, kiến thức đã học để thực hiện nhiệm vụ.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS và chuẩn kiến thức của GV.

d. Tổ chức thực hiện

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức để tạo lập văn bản. 

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS làm bài tập vận dụng, yêu cầu tạo lập văn bản.

c. Sản phẩm học tập: Phần trả lời của HS và chuẩn kiến thức của GV.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS: Từ bài văn đã được đọc, chỉnh sửa và rút kinh nghiệm trên lớp, HS về nhà lựa chọn một trong hai nhiệm vụ:

(1) Sửa lại bài văn đã viết cho hoàn chỉnh và công bố.

(2) Chọn vấn đề khác để viết bài văn nghị luận mới và công bố. 

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS tiếp nhận nhiệm vụ học tập.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động

- HS về nhà thực hiện chỉnh sửa bài văn hoặc viết bài văn mới sau đó công bố bài viết. 

- HS có thể công bố bài viết trên blog cá nhân, trên trang web của lớp, trên youtube, trên bảng thông tin học tập bằng các hình thức sáng tạo, mới mẻ, hấp dẫn hơn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV và HS lại tiếp tục sử dụng phiếu chấm điểm để xem lại, chỉnh sửa và rút kinh nghiệm đối với bài văn đã được công bố.

- GV kết thúc bài học.

*HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:

- Ôn tập kiến thức đã học về kĩ năng viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học (truyện).

- Hoàn thành bài tập Luyện tập, Vận dụng (nếu chưa xong).

- Chuẩn bị phần nói và nghe: Thảo luận về một vấn đề đáng quan tâm trong đời sống phù hợp với lứa tuổi (Làm thế nào để học tốt môn Ngữ văn?)