Giáo án NLS Tin học 10 kết nối Bài 29: Nhận biết lỗi chương trình

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ:

- GV chia lớp thành các nhóm 3 - 4 HS.

- GV giao nhiệm vụ cho HS: Thao tác trực tiếp trên môi trường Python, gõ và chạy đoạn lệnh trong bốn trường hợp để tìm hiểu một số loại lỗi chương trình. Với mỗi trường hợp, GV yêu cầu HS phân tích lỗi và sửa lại cho đúng.

+ Trường hợp 1: Người lập trình viết sai cú pháp lệnh

+ Trường hợp 2: Người dùng nhập dữ liệu sai

+ Trường hợp 3: Chương trình báo lỗi chỉ số vượt quá giới hạn cho phép

Khi chạy chương trình sẽ báo lỗi:

+ Trường hợp 4: Kết quả không đúng với yêu cầu bài toán

- GV yêu cầu HS thảo luận cặp đôi và trả lời Câu hỏi và bài tập củng cố SGK trang 142:

1. Khi gõ sai cú pháp một lệnh, chương trình sẽ dừng lại và báo lỗi, đó là lỗi loại gì?

2. Bài toán yêu cầu sắp xếp dãy số ban đầu thành dãy tăng dần. Giả sử dãy số ban đầu là [3, 1, 8, 10, 0]. Kết quả thu được dãy [1, 3, 8, 10, 0]. Chương trình có lỗi không? Nếu có thì lỗi đó thuộc loại gì?

- GV cho HS đọc và ghi nhớ khung kiến thức trọng tâm.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập: 

- HS chia nhóm, thảo luận để hoàn thành Hoạt động 1.

- Trong trường hợp HS không tự sửa được lỗi có thể sử dụng AI để tìm hiểu và gỡ lỗi.

- HS thảo luận nhóm đôi, trả lời Câu hỏi và bài tập củng cố.

- GV hỗ trợ, quan sát.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận: 

- Đại diện nhóm trình bày kết quả.

- Một số HS khác nhận xét, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện: 

- GV nêu nhận xét, tổng quát lại kiến thức và chuyển sang nội dung mới.

1. Nhận biết lỗi chương trình

- Hoạt động 1: Phân biệt một số loại lỗi chương trình:

+ Loại 1: Lỗi cú pháp. Đây là lỗi viết sai cú pháp, chương trình sẽ dừng lại ngay. Lỗi này là lỗi Runtime.

+ Loại 2: Lỗi ngoại lệ. Đây là lỗi lôgic nội tại khi lập trình, chương trình sẽ dừng lại ngay và trả về một mã lỗi gọi là mã lỗi ngoại lệ. Lỗi này vẫn là lỗi Runtime.

+ Loại 3: Lỗi khác. Các lỗi này chương trình không dừng lại mà chỉ đưa ra kết quả sai. Các lỗi loại này thường gọi là lỗi ngữ nghĩa hay lỗi lôgic bên trong chương trình.

Câu hỏi và bài tập củng cố:

1. Đây là lỗi cú pháp.

2. Đây là lỗi lôgic nội tại, không phải lỗi ngoại lệ.

- 1.2.NC1b: HS phân tích phản hồi hệ thống; đọc hiểu cấu trúc thông báo lỗi “Traceback” của Python. HS phân biệt được sự khác nhau giữa lỗi làm chương trình dừng ngay lập tức (Syntax Error - lỗi cú pháp) và lỗi chỉ xuất hiện khi chạy đến dòng lệnh cụ thể (Runtime Error - lỗi thực thi), từ đó hiểu cách trình biên dịch/thông dịch xử lý mã nguồn.

- 5.2.NC1b: HS nhận diện được lỗi logic - loại lỗi nguy hiểm nhất khi máy tính không báo lỗi nhưng kết quả sai. HS hiểu rằng “Chương trình chạy được” không đồng nghĩa với “Chương trình đúng”.

- 6.2.NC1b: HS sử dụng AI như một trợ lý lập trình để giải thích và sửa lỗi.

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ:

- GV cho HS đọc yêu cầu và lần lượt hướng dẫn HS hoàn thành từng nhiệm vụ của bài thực hành:

+ Nhiệm vụ 1: Viết chương trình nhập các số nguyên m, n từ bàn phím, cách nhau bởi dấu cách. Chương trình đưa ra tổng hiệu của hai số đã nhập.

+ Nhiệm vụ 2: Viết chương trình nhập số tự nhiên n và nhập lần lượt n số nguyên đưa vào danh sách số A. Sau khi nhập xong in danh sách A ra màn hình.

- GV yêu cầu HS nhập các chương trình, sau đó kiểm tra khả năng sinh lỗi khi chạy.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập:

- HS lắng nghe GV hướng dẫn.

- HS thực hành, có thể sử dụng chương trình gợi ý trong SGK trang 138, 139.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận: 

- HS xung phong trình bày kết quả thực hiện.

- Các HS còn lại quan sát, nhận xét và bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện: 

GV tổng kết lại kiến thức trọng tâm và chuyển sang nội dung luyện tập.

- Nhiệm vụ 1: 

Các khả năng sinh lỗi của chương trình là:

+ Các số m, n nhập vào không phải là số nguyên.

+ Giữa hai số m, n không có dấu cách.

+ Số n nhập vào là số 0.

- Nhiệm vụ 2: 

Các khả năng sinh lỗi của chương trình là:

+ Số n được nhập không phải là số nguyên.

+ Mỗi số hạng của danh sách nhập vào không là số nguyên.

- 3.4.NC1a: HS viết chương trình giải quyết bài toán cụ thể.

- 5.2.NC1b: HS kiểm tra khả năng sinh lỗi khi chạy chương trình.