Giáo án NLS Tin học 10 kết nối Bài 19: Câu lệnh rẽ nhánh if

Ngày soạn: .../.../...

Ngày dạy: .../.../...

BÀI 19: CÂU LỆNH RẼ NHÁNH IF (2 TIẾT)

I. MỤC TIÊU:

1. Kiến thức: 

Học xong bài này, HS đạt các yêu cầu sau:

• Biết và trình bày được các phép toán với kiểu dữ liệu lôgic.

2. Năng lực 

 - Năng lực chung:

• Năng lực tự chủ và tự học trong tìm tòi khám phá
• Năng lực giao tiếp và hợp tác trong trình bày, thảo luận và làm việc nhóm
• Năng lực tư duy và giải quyết vấn đề một cách sáng tạo trong thực hành, vận dụng.

- Năng lực riêng: 

• Sử dụng được lệnh rẽ nhánh if trong lập trình.

- Năng lực số:

• 5.2.NC1a: Viết và chạy được các đoạn mã Python sử dụng câu lệnh điều kiện đúng cú pháp và logic.
• 6.1.NC1a: Chủ động đọc thông báo lỗi (SyntaxError, IndentationError) của trình biên dịch để tự sửa lỗi cú pháp (đặc biệt là lỗi thụt đầu dòng).
• 6.2.NC1a: Sử dụng Chatbot AI để sinh bộ dữ liệu kiểm thử (Test Case) cho các bài toán tính toán phức tạp (như tính tiền điện bậc thang) nhằm kiểm chứng độ chính xác của chương trình.
• 1.2.NC1a: Phân tích bài toán thực tế để xác định các điều kiện biên (Boundary Conditions) cần đưa vào biểu thức lôgic.

3. Phẩm chất        

• Hình thành ý thức trách nhiệm, tính cẩn thận khi làm việc nhóm, phẩm chất làm việc chăm chỉ, chuyên cần để hoàn thành một nhiệm vụ.
• Nghiêm túc, tập trung, tích cực và chủ động.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 

1. Đối với GV

- SGK, tài liệu giảng dạy, giáo án PPT.

- Máy tính, máy chiếu.

- Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.

2. Đối với HS 

- SGK, SBT, vở ghi.

- Thiết bị di động/máy tính có kết nối Internet (sử dụng theo nhóm).

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG 

a) Mục tiêu: Gợi mở cho HS hướng đến lệnh if của Python.

b) Nội dung: HS dựa vào hiểu biết của bản thân để trả lời câu hỏi.

c) Sản phẩm: Từ yêu cầu HS vận dụng kiến thức để trả lời câu hỏi GV đưa ra.

d) Tổ chức thực hiện: 

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ: 

- GV yêu cầu xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

- GV đặt vấn đề: Trong cuộc sống, chúng ta vẫn thường gặp các tình huống một việc được thực hiện hay không phụ thuộc vào một điều kiện. Ví dụ, em dự định, nếu ngày mai trời không mưa em sẽ đi chơi cùng bạn, ngược lại nếu trời mưa em sẽ ở nhà làm bài tập. Các tình huống như vậy trong lập trình được gọi là rẽ nhánh. 

- GV yêu cầu HS: Em hãy điền thông tin ở tình huống trên vào vị trí <Điều kiện> và lệnh tương ứng trong sơ đồ cấu trúc rẽ nhánh ở Hình 19.1.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ: 

- HS xem video và suy nghĩ câu trả lời.

- HS chú ý lắng nghe, suy nghĩ câu trả lời.

Bước 3: Báo cáo kết quả học tập, thảo luận: HS giơ tay lên bảng trình bày kết quả, HS khác nhận xét, bổ sung:

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện: 

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận.

[6.1.NC1a: HS sử dụng công cụ AI hoặc sản phẩm số do GV cung cấp để tiếp nhận thông tin, trả lời câu hỏi đơn giản.

2.1.NC1a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số).

1.1.NC1a: HS tiếp cận, khai thác được thông tin từ nguồn học liệu số dưới sự hướng dẫn của GV.]

- GV đánh giá kết quả của HS, trên cơ sở đó dẫn dắt HS vào bài học mới - Bài 19. Câu lệnh rẽ nhánh if.

B. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

Hoạt động 1: Biểu thức lôgic

a) Mục tiêu: HS hiểu được khái niệm biểu thức lôgic và các phép toán trên biểu thức lôgic trong Python.

b) Nội dung: HS tìm hiểu khái niệm biểu thức lôgic.

c) Sản phẩm: HS thực hiện Hoạt động 1, hoàn thành tìm hiểu kiến thức.

d) Tổ chức thực hiện:

Hoạt động 2: Lệnh if

a) Mục tiêu: HS làm quen với lệnh rẽ nhánh if, một lệnh đặc thù đầu tiên của mọi ngôn ngữ lập trình bậc cao.

b) Nội dung: Tìm hiểu cấu trúc lệnh if trong Python.

c) Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức.

d) Tổ chức thực hiện: 

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

Hoạt động 3: Thực hành các bài tập liên quan đến kiểu dữ liệu bool và lệnh if

a) Mục tiêu: HS thực hiện được việc nhập dữ liệu từ bàn phím bằng lệnh input().

b) Nội dung: HS thực hành viết chương trình nhập dữ liệu từ bàn phím bằng lệnh input().

c) Sản phẩm: HS sử dụng lệnh input() để nhập dữ liệu từ bàn phím trong môi trường lập trình Python.

d) Tổ chức thực hiện: 

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a) Mục tiêu: HS củng cố lại kiến thức về câu lệnh rẽ nhánh if.

b) Nội dung: HS vận dụng các kiến thức đã học để giải bài tập trong phần Luyện tập (SGK - tr104) và một số bài tập làm thêm.

c) Sản phẩm học tập: Bài làm của học sinh, kĩ năng giải quyết nhiệm vụ học tập.

d) Tổ chức thực hiện: 

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ: 

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

[2.1.NC1a: HS thực hiện các tương tác được xác định rõ ràng với công nghệ số (làm bài tập online) trong lớp học.

5.2.NC1a: HS chuyển đổi được các mệnh đề toán học thành ngôn ngữ máy tính.

1.2.NC1a: Xử lý và phân tích dữ liệu, thông tin (Tư duy dữ liệu).

6.1.NC1a: Xác định nhu cầu và giải quyết vấn đề kỹ thuật.]

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a) Mục tiêu: Học sinh thực hiện làm bài tập vận dụng để nắm vững kiến thức.

b) Nội dung: HS vận dụng kiến thức đã học để làm bài tập Vận dụng (SGK – tr104).

c) Sản phẩm: Bài làm của học sinh, kĩ năng giải quyết nhiệm vụ học tập.

d) Tổ chức thực hiện: 

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu HS hoàn thành bài tập 1, 2 phần Vận dụng(SGK -tr104).

- GV đưa câu hỏi, HS thảo luận nhóm đôi làm Bài 3. Giao về nhà Bài 4, 5.

Bài 3: Một công ty sản xuất văn phòng phẩm nhận được đơn hàng mua n cái bút chì. Công ty cần đóng bút chì vào hộp để chuyển hàng đi, biết rằng mỗi hộp chứa được tối đa k cái bút chì. Viết chương trình nhập vào hai số nguyên dương n, k và đưa ra số hộp đựng bút nhỏ nhất mà công ty cần nhập.

Bài 4: Để khuyến khích tiêu thụ cam, một chủ vườn đã đưa ra chính sách khuyến mại sau: Nếu số cam mua lớn hơn 10 kg thì đơn giá mua phần lớn hơn đó chỉ bằng 90% đơn giá cho 10 kg cam đầu tiên. Em hãy viết chương trình tính số tiền mua cam phải trả với đơn giá và số cam mua được nhập từ bàn phím.

Bài 5: Mặt phẳng trong hệ tọa độ Đề-các được chia thành bốn phần như hình sau:

Hãy viết chương trình nhập từ bàn phím hai số thực x và y khác 0, lần lượt là hoành độ và tung độ của điểm A và xác định A thuộc góc phần tư nào của mặt phẳng tọa độ. Kết quả đưa ra có dạng: “Điểm A thuộc góc phần tư thứ k”, trong đó k nhận giá trị 1, 2, 3 hoặc 4 phụ thuộc vào tọa độ của A.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ

- HS hợp tác thảo luận đưa ra ý kiến.

- GV điều hành, quan sát, hỗ trợ.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- Đại diện nhóm trình bày kết quả thảo luận, các nhóm khác theo dõi, đưa ý kiến.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện

- GV nhận xét, đánh giá, đưa ra một vài ý mà HS còn thiếu, chốt đáp án.

[5.2.NC1a: Viết được chương trình Python sử dụng câu lệnh rẽ nhánh giải quyết bài toán thực tế.]

Đáp án:

Vận dụng 1: Chương trình có thể như sau:

Vận dụng 2: Chương trình có thể như sau:

Bài 3: Để đóng hộp n cái bút chì, nếu n chia hết cho k thì ta cần hộp đầy. Nếu n không chia hết cho k thì ta cần thêm một hộp nữa để chứa những chiếc bút còn dư ra. Tham khảo chương trình sau đây: 

Cách khác: Bỏ riêng ra một chiếc bút chì và đóng gói n – 1 chiếc bút còn lại. Nếu n – 1 chia hết cho k thì ta cần dùng hộp và thêm 1 hộp để đựng chiếc bút được bỏ riêng ra, do đó cần tổng cộng hộp.

Nếu n – 1 không chia hết cho k thì ta vẫn cần số hộp như trên để đựng hết số bút. Vậy đáp số là hay . Tham khảo chương trình sau:

Bài 4: Chương trình có thể viết như sau:

Bài 5: Chương trình có thể viết như sau:

* HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

• Ghi nhớ kiến thức trong bài. 
• Hoàn thành bài tập còn lại ở phần Vận dụng và bài tập trong SBT.
• Chuẩn bị bài mới Bài 20 - Câu lệnh lặp for.